II FZ 42/26

II FZ 42/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-05-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dumas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Koszty sądowe
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2350/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2026-03-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 199, art. 200, art. 201, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2026 r. sygn. akt III SA/Wa 2350/25 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2025 r. nr 1401-IOD-1.4121.2.2025.JO w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2022 r. postanawia: uchylić pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt III SA/Wa 2350/25.
Uzasadnienie
1.1 Postanowieniem z dnia 31 marca 2026 r., III SA/Wa 2350/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2025 r., w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłych wspólników spółki za jej zaległości (pkt 1 postanowienia) oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz W. S. kwotę 10.817 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 postanowienia).
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że W. S. (dalej: "Skarżąca") złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 14 sierpnia 2025 r., w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłych wspólników spółki za jej zaległości. Sąd z urzędu ustalił, że pod sygn. akt III SA/Wa 2141/25 została zarejestrowana skarga P. S. na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie i wyrokiem z dnia 6 lutego 2026 r., sygn. akt III SA 2141/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu pierwszej instancji postępowanie w przedmiocie skargi W. S. stało się bezprzedmiotowe po wniesieniu przez nią skargi do sądu. W obrocie prawnym nie istnieje już bowiem decyzja objęta zakresem tej skargi. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") umorzył postepowanie sądowe.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. w związku z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2026.118), w wysokości obejmującej opłatę skarbową od pełnomocnictwa 17 zł i koszty zastępstwa prawnego 10.800 zł.
Rozstrzygając o kosztach Sąd uwzględnił, że do uchylenia zaskarżonej w sprawie decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, doszło po tym jak skarga została wniesiona, skarżąca natomiast była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika innego, niż ten, który reprezentował P. S. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2141/25. W sprawie z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji należało zaś przyjąć, że Skarżąca sprawę wygrała.
2.1. We wniesionym zażaleniu pełnomocnik organu zaskarżył ww. postanowienie w części "dot. pkt 2" zarzucając naruszenie art. 200 P.p.s.a., art. 205 § 2 P.p.s.a., art. 209 w zw. z art. 145 § 1 P.p.s.a. poprzez niezasadne zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kwoty 10.817 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego i wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia w pkt 2 oraz odstąpienie od zasądzania zwrotu kosztów od organu na rzecz Skarżącej, ewentualnie uchylenie skarżonego postanowienia w pkt 2 i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Pełnomocnik organu zawarł w zażaleniu także wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
2.2. W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik Skarżącej wniósł o oddalenie zażalenia organu z uwagi na jego bezzasadność oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego na rzecz Skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że ustawodawca nie przewidział konsekwencji na wypadek, gdyby sąd nie połączył do wspólnego rozpoznania kilku spraw, które mogły być objęte jedną skargą (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 111.). Zastosowanie zatem w niniejszej sprawie mają podstawowe zasady dotyczące kosztów postępowania.
Kluczowa dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest treść art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jak wyjaśniał NSA w uchwale z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, (ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23): "Według tej zasady każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu, bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Odnosi się ona zarówno do postępowania przed sądem pierwszej instancji, jak i do postępowania przed sądem drugiej instancji. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami, zostały ściśle unormowane w art. 200, 201, 203 i 204 p.p.s.a. przez związanie orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami z tym, jakim orzeczeniem kończy się postępowanie sądowe.
Z kolei art. 209 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, w jakich wypadkach sąd rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Wobec tego przepisy regulujące zwolnienie od kosztów (art. 239-263) oraz przepisy o zwrocie kosztów postępowania (art. 200-204) należy traktować jako wyjątki od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. [...]
Podstawowy przepis rządzący zwrotem kosztów postępowania między stronami przed sądem pierwszej instancji, będący wyjątkiem od zasady przyjętej w art. 199 p.p.s.a., został zawarty w art. 200 p.p.s.a., który stanowi: <
>. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że sąd może orzec o zwrocie kosztów postępowania tylko na rzecz skarżącego i tylko wówczas, gdy skarga okaże się zasadna. Przy tym przez pojęcie uwzględnienia skargi należy rozumieć uwzględnienie skargi w każdej formie, i to niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie to odpowiada żądaniu zawartemu w skardze. Innymi słowy, skarżącemu nie przysługuje zwrot kosztów postępowania, zarówno wtedy, gdy jego skarga okazała się bezzasadna, jak i wówczas, gdy orzeczenie sądu nie wypowiada się w kwestii zasadności skargi, ponieważ była ona niedopuszczalna albo postępowanie sądowe okazało się bezprzedmiotowe. Wyjątek ten dotyczy także sytuacji, gdy postępowanie ulega umorzeniu z powodu uwzględnienia skargi przez organ (art. 201 p.p.s.a.)."
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdziwszy bezprzedmiotowość postępowania z powodu nieistnienia w obrocie prawnym decyzji objętej zakresem tej skargi umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Hipoteza normy wskazanej w art. 200 P.p.s.a. nie odnosi się do rozstrzygnięcia wydawanego w niniejszej sprawie. Podkreślenia wymaga, że ww. norma zawarta w art. 200 P.p.s.a., jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony (art. 199 P.p.s.a.), nie może być interpretowana rozszerzająco, wobec czego zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji art. 200 P.p.s.a. należy ocenić jako błędne. W rozpatrywanej sprawie zastosowanie powinna odnaleźć zasada określona w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Wniosek w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego nie podlega uwzględnieniu z uwagi na brak podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 P.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (por. uchwałę NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).