II FZ 140/23

II FZ 140/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 31 stycznia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 816/23 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 816/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił D. K. (dalej jako "Skarżący") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej jako "Dyrektora Izby Administracji Skarbowej") z dnia 29 sierpnia 2023 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r.
W uzasadnieniu Sąd podał, że Skarżący w skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że uregulowanie przez niego należności w wysokości 235 768 zł nie jest możliwe bez uszczerbku dla codziennego utrzymania Skarżącego i jego rodziny, w szczególności dlatego, że równolegle toczą się postępowania w zakresie zarówno podatku dochodowego od osób fizycznych, jak i podatku od towarów i usług, co negatywnie wpływa na zdolności zaspokojenia zobowiązań przez Skarżącego.
Sąd wskazał, że we wniosku Skarżący ograniczył się do gołosłownych stwierdzeń - nie załączył do wniosku żadnej dokumentacji, uprawdopodobniającej, że wykonanie decyzji miałoby skutkować wystąpieniem okoliczności wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Samego gołosłownego stwierdzenia, że wysokość zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji w połączeniu z kwotami wynikającymi z innych postępowań dotyczących Skarżącego negatywnie wpływa na zdolności zaspokojenia przez niego zobowiązań nie można utożsamiać z wykazaniem zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia niepowetowanej szkody. Okolicznością przemawiającą za uwzględnieniem wniosku nie jest ani potencjalna możliwość uwzględnienia skargi, ani wysokość zobowiązań ciążących na Skarżącym, ani też sam obowiązek uiszczenia tych należności, także w sytuacji, gdy należności te będą dochodzone w trybie postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, Skarżący nie przedstawił żadnych materiałów dotyczących swojej sytuacji finansowej i majątkowej, których analiza w zestawieniu z kwotą zobowiązania podatkowego wskazywałaby na możliwość wystąpienia skutku opisanego w treści art. 61 § 3 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. postanowieniem z dnia 10 listopada 2023 r. na podstawie art. 239f § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wstrzymał z urzędu wykonanie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 20 lutego 2020 r. w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej, tj. do kwoty 100 000 zł.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący, wnosząc o uchylenie przedmiotowego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucił naruszenie przepisów prawa mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie okoliczności sprawy przemawiających za wstrzymaniem wykonalności decyzji podatkowej z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody dla Skarżącego w postaci braku środków na utrzymanie siebie i rodziny, tj. żony i małoletnich dzieci.
Skarżący obecnie prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i pozostaje w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Wraz z żoną wychowuje dwójkę małych dzieci oraz wspólnie ponoszą koszty życia rodzinnego. Uzyskiwane przez nich dochody miesięczne oscylują na poziomie 14 500 zł, z czego ok. 6000 zł przeznaczają na pokrycie wydatków związanych z życiem codziennym. Skarżący spłaca jednak również zaciągnięte kredyty w bankach, na co przeznacza ok 6500 zł miesięcznie. W związku z tym, łączna kwota jaką przeznacza na pokrycie kosztów utrzymania rodziny oraz ratalne spełnianie zobowiązań cywilnoprawnych nie pozwala na odłożenie w tak krótkim czasie sumy pieniędzy, która pozwoliłaby na wykonanie w całości zobowiązania podatkowego. Sytuacja majątkowa Skarżącego nie została jednak w tej sprawie przeanalizowana.
W pierwszej kolejności bowiem wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji podatkowej rozpoznaje organ podatkowy, który posiada środki i możliwości weryfikacji wysokości uzyskiwanych dochodow Skarżącego i jego małżonki, poprzez wgląd do zeznań podatkowych, które są przez nich składane na potrzeby rozliczenia w podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ natomiast z góry założył, że zła sytuacja materialna Skarżącego jest naturalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i nie rodzi podstaw do wstrzymania wykonania decyzji.
Powołując się na art. 61 § 2 pkt 1 oraz art. 61 § 3 P.p.s.a. Skarżący stwierdził, że skoro w pierwszej kolejności sprawa podlegała rozpoznaniu przez organ podatkowy, który wydał decyzję, to Sąd powinien mieć możliwość uwzględnienia okoliczności dotyczących sytuacji finansowej Skarżącego, które organ podatkowy powinien wskazać ze źródeł, w których posiadaniu się znajduje.
Zestawiając miesięczne dochody Skarżącego i kwotę zobowiązania, którą musi uiścić, brak wstrzymania wykonania decyzji powoduje, że Skarżący przez długi czas musi całe swoje dochody przeznaczać na rzecz spłaty zobowiązania podatkowego, nie pozostawiając sobie tym samym żadnych środków na życie i spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Nie ma więc wątpliwości, że sytuacja taka stanowi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody dla życia Skarżącego i jego rodziny. Ponadto, organ podatkowy wstrzymał wykonanie decyzji w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. z uwagi na ustanowioną na rzecz organu hipotekę przymusową na nieruchomości Skarżącego. Organ nie uwzględnił jednak, że w toku postępowania zabezpieczającego, przekształconego obecnie w postępowanie egzekucyjne, dokonał zabezpieczenia nie tylko na nieruchomości gruntowej, ale również na samochodach Skarżącego, których łączna wartość mogłaby w części pokryć pozostałą kwotę zobowiązania. Tym bardziej dziwi decyzja organu podatkowego, który wiedząc o zabezpieczonych samochodach, pominął fakt ich zajęcia jako przemawiający za wstrzymaniem wykonalności przedmiotowej decyzji w większej kwocie niż 100 000 zł. Możliwość zaspokojenia się organu z zabezpieczonych ruchomości powinna zostać wzięta pod uwagę, ponieważ Skarżący nie może sam zbyć tych pojazdów pod groźbą odpowiedzialności karnej, jeśli są one zabezpieczone przez organ. O trudnej sytuacji finansowej Skarżącego świadczy dodatkowo fakt, że jego działalność znajduje się obecnie w restrukturyzacji uproszczonej, o czym organ podatkowy został zawiadomiony. Okoliczność ta potwierdza bowiem, że Skarżący nie posiada wystarczającej ilości środków pieniężnych na wykonanie wszystkich swoich aktualnych zobowiązań.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., Sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Z powyższego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I FZ 633/05, z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 433/10, z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 518/14).
Rozpoznając tego rodzaju wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.
Sąd oceniając zasadność zażalenia orzeka na podstawie akt sprawy, dokumentów, które ma przed sobą. Jeśli strona oczekuje uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, to powinna takowe dokumenty przedstawić. Skoro Skarżący nie dołączył dokumentacji na poparcie swych twierdzeń, która pozwoliłaby na podważenie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może uwzględnić zażalenia. Spełnienie przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest tożsame z nie satysfakcjonującą sytuacją finansową Skarżącego, jak również nie wynika z samej wysokości zobowiązania podatkowego.
W niniejszej sprawie brak jest możliwości oceny, jak dotkliwe będzie dla Skarżącego wykonanie decyzji. Skoro Skarżący oczekuje od Sądu wstrzymania wykonania decyzji, to powinien wniosek należcie udokumentować. Na tę konieczność wskazywał Sąd pierwszej instancji. Nie są bowiem wystarczające gołosłowne stwierdzenia Skarżącego by uzyskać satysfakcjonujące dla niego rozstrzygnięcie. Do zażalenia nie dołączono zaś żadnych dokumentów.
Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
[pic]