II FSK 801/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną I.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. Skarżąca zarzucała naruszenie szeregu przepisów postępowania, w tym Konstytucji RP (art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3), ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Ordynacji podatkowej. Główne zarzuty dotyczyły nierównego traktowania w związku z rozpoznaniem sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie ustawy covidowej, wadliwości uzasadnienia wyroku WSA, braku odniesienia się do zarzutów skargi, naruszenia prawa do sądu, prawa do głosu, prawa do należytej obrony oraz prawa do publicznego ogłoszenia wyroku. Podniesiono również zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ustawy o VAT. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za bezzasadne. Sąd wyjaśnił, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii było uzasadnione przepisami ustawy covidowej i stanowiło dopuszczalne ograniczenie prawa do jawnej rozprawy, przy zachowaniu wymogów rzetelnego procesu. Odnosząc się do zarzutów dotyczących uzasadnienia wyroku WSA, NSA stwierdził, że nie wykazał on wad uniemożliwiających kontrolę instancyjną, a odmienna ocena materiału dowodowego nie stanowi o wadliwości uzasadnienia. Sąd uznał również, że organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, nie naruszając zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów. W szczególności, NSA potwierdził prawidłowość uznania księgi przychodów i rozchodów za nierzetelną w części dotyczącej zakwestionowanych transakcji, co uzasadniało odstąpienie od szacowania podstawy opodatkowania. Sąd podkreślił, że prawo do obrony nie jest absolutne i może być ograniczone, np. w celu ochrony danych osób trzecich, a wyłączenie części dokumentów z akt sprawy nie naruszyło tego prawa. Ostatecznie, NSA orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej i zasądzeniu kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących rozpoznawania spraw w trybie niejawnym w związku z pandemią, wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego, oceny rzetelności ksiąg podatkowych oraz prawa do obrony w postępowaniu podatkowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności związanych z pandemią COVID-19, choć zasady ogólne dotyczące prawa do sądu i rzetelnego procesu pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie ustawy covidowej, w sytuacji sprzeciwu strony, narusza prawo do sądu, prawo do głosu, prawo do należytej obrony i prawo do publicznego ogłoszenia wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie ustawy covidowej było dopuszczalne i nie naruszało wskazanych praw strony, pod warunkiem zachowania wymogów rzetelnego procesu. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy covidowej wprowadziły szczególne rozwiązania dotyczące rozpoznawania spraw, które należy traktować jako wyjątek od ogólnych zasad. Ograniczenia te były uzasadnione stanem pandemii i koniecznością ochrony zdrowia, a standard ochrony praw strony został zachowany. Nie wykazano, aby uchybienie to w sposób realny pozbawiło stronę możności obrony jej praw.
Czy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji, które jest lakoniczne i nie odnosi się szczegółowo do wszystkich zarzutów strony, narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, lakoniczne uzasadnienie nie stanowi o istotnej wadliwości, jeśli pozwala na kontrolę instancyjną i zawiera zwięzłe przedstawienie sprawy, zarzutów, stanowisk stron oraz podstawę prawną i jej wyjaśnienie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nie daje podstaw do polemiki z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji ani do podważania stanu faktycznego. Wystarczające jest, gdy uzasadnienie pozwala ustalić przesłanki, jakimi kierował się sąd, a odmienna ocena materiału dowodowego nie stanowi o wadliwości uzasadnienia.
Czy organy podatkowe prawidłowo oceniły rzetelność ksiąg podatkowych i zakwestionowały faktury, odmawiając jednocześnie przeprowadzenia części wnioskowanych dowodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe prawidłowo uznały księgę przychodów i rozchodów za nierzetelną w części dotyczącej zakwestionowanych transakcji, co uzasadniało odstąpienie od szacowania podstawy opodatkowania. Odmowa przeprowadzenia niektórych dowodów była uzasadniona, a prawo do obrony nie zostało naruszone.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o ponad 21% uzasadniało uznanie księgi za nierzetelną. Odstąpienie od szacowania podstawy opodatkowania było prawidłowe, gdy dane z ksiąg pozwalały na jej określenie po wyeliminowaniu zakwestionowanych faktur. Wyłączenie części dokumentów z akt sprawy było uzasadnione ochroną danych osób trzecich i nie naruszyło prawa do obrony.
Przepisy (42)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa covidowa art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 6 § 1
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
p.p.s.a. art. 90 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 123 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Karta praw podstawowych UE
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
o.p. art. 193 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 23 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 23 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 21 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 54 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 233 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 233 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 179 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 192
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 24 § 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 45 § 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.t.u. art. 106e § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo przedsiębiorców art. 10
Ustawa - Prawo przedsiębiorców
o.p. art. 193 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.d.o.f. art. 24b § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym prawa do sądu i jawności rozprawy, są bezzasadne. • Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie ustawy covidowej było dopuszczalne i nie naruszało praw strony. • Uzasadnienie wyroku WSA nie było wadliwe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. • Organy podatkowe prawidłowo oceniły rzetelność ksiąg i zakwestionowały faktury. • Odmowa przeprowadzenia części wnioskowanych dowodów była uzasadniona. • Prawo do obrony nie zostało naruszone, mimo wyłączenia części dokumentów z akt sprawy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) • Naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (nierówne traktowanie) • Naruszenie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej (niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie) • Naruszenie art. 90 p.p.s.a., art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 31 ust. 3 Konstytucji, art. 6 ust. 1 EKPC (rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym) • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie) • Naruszenie art. 123 § 1 o.p., art. 121 § 1 o.p. (pozbawienie czynnego udziału w postępowaniu) • Naruszenie art. 193 § 1 i § 2 o.p. (nieobalenie domniemania rzetelności ksiąg) • Naruszenie art. 23 § 2 o.p. (niewłaściwe zastosowanie) • Naruszenie art. 21 § 2 o.p. (niezastosowanie) • Naruszenie art. 210 § 4 o.p., art. 54 § 1 pkt 7 o.p., art. 124 o.p. (nienależyte uzasadnienie decyzji) • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. (niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi) • Naruszenie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. (wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów) • Naruszenie art. 24 ust. 2 u.p.d.o.f. (niewłaściwe określenie dochodu) • Naruszenie art. 45 ust. 6 u.p.d.o.f. (określenie zobowiązania podatkowego) • Naruszenie art. 106e ust. 1 pkt 7 u.p.t.u. (błędna wykładnia) • Naruszenie art. 10 Prawa przedsiębiorców (niezastosowanie) • Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.)
Godne uwagi sformułowania
Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu. • Standard ochrony praw strony został zachowany. • Do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może dojść wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich istotnych elementów i w związku z tym zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. • Z faktu niewystarczającego, w ocenie skarżącego wyjaśnienia, jak też pełnego odniesienia się do stanowiska strony skarżącej przedstawionego w skardze nie można skutecznie wyprowadzić istotnej wadliwości uzasadnienia wyroku. • Organy podatkowe podjęły wszelkie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, nie naruszając zasady prawdy materialnej określonej w art. 122 o.p. • Wyłączenie z akt sprawy określonych dokumentów nie narusza, wbrew stanowisku skarżącej, prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. • Zasadnie Sąd pierwszej instancji zauważył, iż w toku postępowania podatkowego strona skarżąca nie wykazała, aby materiały te były kompletowane w sposób naruszający prawa skarżącej tj. wybiórczo, z pominięciem dowodów dla skarżącej korzystnych.
Skład orzekający
Antoni Hanusz
przewodniczący-sprawozdawca
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
sędzia
Krzysztof Kandut
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozpoznawania spraw w trybie niejawnym w związku z pandemią, wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego, oceny rzetelności ksiąg podatkowych oraz prawa do obrony w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności związanych z pandemią COVID-19, choć zasady ogólne dotyczące prawa do sądu i rzetelnego procesu pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych, takich jak prawo do sądu i jawność rozprawy w kontekście pandemii, a także oceny dowodów w postępowaniu podatkowym. Jest to interesujące dla prawników procesowych i podatkowych.
“Prawo do sądu w czasach pandemii: Czy posiedzenie niejawne to zawsze naruszenie?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.