II FSK 68/08

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Dyrektora Izby Skarbowej we W. o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2009 r., II FSK 68/08 w sprawie ze skargi kasacyjnej R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wr 1795/06 w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 29 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: umorzyć postępowanie.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 8 maja 2009 r., II FSK 68/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 29 sierpnia 2007 r., I SA/Wr 1795/06 w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów oraz zasądził od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

2. Dyrektor Izby Skarbowej wnioskiem z 1 grudnia 2009 r. (data wpływu do sądu 4 grudnia 2009 r.) złożonym do Sądu Rejonowego w W. (bez wskazywania wydziału) zwrócił się o nadanie klauzuli wykonalności ww. wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do zasądzonych kosztów.

Postanowieniem z 22 grudnia 2009 r., [...] Sąd Rejonowy W. uznał się niewłaściwym i przedmiotowy wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przekazał do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu sąd powołał się na art. 107 § 1 kpk wskazując, iż właściwym do rozpoznania wniosku o nadanie klauzuli wykonalności jest sąd, który orzekał co do roszczeń majątkowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3. Zakres kognicji sądów administracyjnych określa art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej p.u.s.a.) w związku z art. 3 – 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). W myśl art. 1 p.u.s.a. sądy administracyjne między innymi sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast art. 1 p.p.s.a. wskazuje legalną definicję sprawy sądowoadministracyjnej. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż nadanie klauzuli wykonalności orzeczeniu sądu administracyjnego, w części dotyczącej zasądzenia na rzecz strony kosztów, nie należy do właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. Klauzula wykonalności może być nadana prawomocnemu orzeczeniu, po stwierdzeniu przez sąd administracyjny jego prawomocności na podstawie art. 169 p.p.s.a., chyba że chodzi o orzeczenie NSA, które staje się prawomocne z mocy prawa. Wykonywanie zaś orzeczenia sądu administracyjnego ww. zakresie odbywa się w drodze egzekucji sądowej zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 781 § 2 kpc tytułom egzekucyjnym pochodzącym od sądu administracyjnego klauzulę wykonalności nadaje sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika. Przepis ten jest przepisem szczególnym w stosunku do innych przepisów określających właściwość sądu. Ma on charakter bezwzględnie obowiązujący, a jego działanie nie może być wyłączone (por. M. Pietrzykowski, pod. red. T. Erecińskiego, Kodeks postępowania cywilnego, część trzecia, Postępowanie egzekucyjne, tom 4, Warszawa 2009 r., str. 93). Wyrok sądu administracyjnego po nadaniu klauzuli wykonalności przez właściwy sąd rejonowy stanowi tytuł wykonawczy, podlegający wykonaniu przez komornika sądowego (por. postanowienie NSA z 28 listopada 2006 r. I OSK 1748/06, z 5 lutego 2008 r. II FZ 2/08, postanowienie WSA w Szczecinie z 25 marca 2004 r. SA/Sz 2291/03). Okoliczność ta na tle jednoznacznego brzmienia przepisów nie powinna budzić najmniejszej wątpliwości. W sprawie natomiast z zupełnie niewiadomych powodów, których wnioskodawca nie zweryfikował w trybie instancyjnym, sąd rejonowy na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, które w sprawie nie mogły mieć w ogóle zastosowania, przekazał sprawę do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

Pomijając bezzasadność postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia z dnia 22 grudnia 2009 r. zarówno co do kierunku rozstrzygnięcia jak i przyjętej podstawy prawnej, przyjąć należy, że zamyka ono drogę do rozpoznania sprawy przed sądem powszechnym i nie daje podstaw do odrzucenia wniosku przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Nie może on jednak odrzucić skargi z takiego powodu w przypadku, gdy w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy (art. 58 § 4 p.p.s.a.). Wskazać należy, iż art. 58 § 4 p.p.s.a. nakłada na sąd administracyjny obowiązek przejęcia sprawy, w której sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, nie nakłada natomiast obowiązku jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednostkowe (oczywiście błędne) uznanie się przez sąd powszechny niewłaściwym, nie jest bowiem równoznaczne z tym, iż właściwy będzie sąd administracyjny. Takie przekazanie nie może stwarzać dla sądu administracyjnego uprawnienia prawokształtującego poprzez kreowanie nowej właściwości, w sytuacji, gdy sąd ten pomimo przekazania sprawy pozostaje dalej niewłaściwy. W takim przypadku merytoryczne rozstrzyganie przez sąd administracyjny powodowałoby, iż orzeczenie takie byłoby dotknięte wadą, gdyż w sprawie orzekałby sąd niewłaściwy w sprawie.

W doktrynie przyjmuje się, że prawo do sądu nie może mieć charakteru absolutnego (por. Z. Kmieciak, Spory o właściwość a prawo jednostki do sądu, Glosa 2003, nr 9, str. 6 i uwzględniona tam literatura). Może się bowiem zdarzyć, że również sąd administracyjny będzie niewłaściwy, czy jak w sprawie niniejszej, właściwość sądu, który w rzeczywistości sądem właściwym nie jest, kreowana byłaby przez oczywiście błędne orzeczenie sądu powszechnego uznającego się niewłaściwym.

W takiej sytuacji należy przyjąć, że postępowanie wszczęte postanowieniem o przekazaniu sprawy według właściwości, wobec ewidentnego braku tej właściwości po stronie sądu administracyjnemu, któremu sprawa została przekazana, stało się bezprzedmiotowe.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.