II FSK 456/25Samotne wychowywanie dzieci interpretacja podatkowa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa do rozliczenia podatku dochodowego jako osoba samotnie wychowująca dzieci przez skarżącego, który po rozwodzie samodzielnie wychowywał dwoje dzieci z poprzedniego związku (syna M. i córkę N.). Od 2021 roku skarżący mieszkał z nową partnerką, z którą miał kolejne dziecko, jednak partnerka nie uczestniczyła w wychowaniu ani utrzymaniu dzieci skarżącego z poprzedniego związku. Skarżący chciał rozliczyć się jako osoba samotnie wychowująca dzieci za lata 2022-2023 oraz kolejne. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) odmówił, wskazując na art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.p.d.o.f.), który wyłącza preferencyjne opodatkowanie, gdy osoba wychowuje co najmniej jedno dziecko wspólnie z drugim rodzicem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę skarżącego, uznając interpretację DKIS za prawidłową. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz interpretację DKIS. Sąd uznał, że przepis art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. należy interpretować wąsko – dotyczy on sytuacji, gdy rodzice wspólnie wychowują dziecko, które jest przedmiotem ulgi, a nie jakiegokolwiek innego dziecka. Podkreślono, że skarżący wychowuje dzieci z poprzedniego związku samotnie, a jego obecna partnerka nie jest rodzicem tych dzieci i nie uczestniczy w ich wychowaniu. NSA wskazał, że celem przepisów jest wsparcie rodzin niepełnych, a interpretacja organu i WSA prowadziłaby do nieuzasadnionego ograniczenia prawa do ulgi, zwłaszcza w kontekście zmian wprowadzanych w trakcie roku podatkowego. Sąd podkreślił, że kluczowe jest leksykalne znaczenie słowa "samotnie", które wyklucza "wspólność" wychowania, a także celowościową wykładnię przepisów, mającą na celu wsparcie finansowe rodziców ponoszących samodzielnie koszty wychowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ulgi dla samotnych rodziców, zwłaszcza w kontekście zmian prawnych i sytuacji rodzinnych obejmujących posiadanie partnera/partnerki i wspólne wychowywanie innych dzieci.
Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów u.p.d.o.f. wprowadzonych od 2022 r. i może wymagać analizy w kontekście przyszłych zmian legislacyjnych lub orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba wychowująca dzieci z poprzedniego związku samotnie, ale mieszkająca z nową partnerką, z którą ma wspólne dziecko, może skorzystać z preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dzieci na podstawie art. 6 ust. 4c-4f u.p.d.o.f.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba taka może skorzystać z preferencyjnego opodatkowania, ponieważ przepis art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. wyłącza preferencyjne opodatkowanie tylko w przypadku wspólnego wychowywania dziecka, które jest przedmiotem ulgi, a nie jakiegokolwiek innego dziecka.
Uzasadnienie
NSA zinterpretował art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. wąsko, wskazując, że wyłączenie dotyczy sytuacji wspólnego wychowywania dziecka, które jest przedmiotem ulgi, a nie jakiegokolwiek innego dziecka. Podkreślono, że skarżący wychowuje dzieci z poprzedniego związku samotnie, a jego partnerka nie uczestniczy w ich wychowaniu. Kluczowe jest leksykalne znaczenie słowa "samotnie" oraz cel przepisu, jakim jest wsparcie rodzin niepełnych.
Jak należy interpretować pojęcie "wspólnego wychowywania dziecka" w kontekście art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie "wspólnego wychowywania" należy rozumieć jako sytuację, w której rodzice lub opiekunowie prawnego danego dziecka mieszkają razem i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, co umożliwia im wspólne podejmowanie decyzji i wychowywanie dziecka. Nie dotyczy to sytuacji, gdy rodzice wychowują dzieci odrębnie, w różnych miejscach i czasie.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że "wspólne wychowywanie" jest przeciwieństwem "samotnego wychowywania" i oznacza wychowywanie dziecka w jednym miejscu i czasie, z realną możliwością porozumiewania się i wspólnego podejmowania decyzji. Wyłączenie z art. 6 ust. 4f dotyczy sytuacji, gdy rodzice wspólnie wychowują dziecko, na które przysługuje ulga, a nie jakiekolwiek inne dziecko.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4c, 4d, 4f
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepisy te określają zasady preferencyjnego opodatkowania osób samotnie wychowujących dzieci oraz wyłączenia z tego prawa w przypadku wspólnego wychowywania dziecka z drugim rodzicem lub opiekunem prawnym.
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 5 § ust. 2a
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przepis ten definiuje sytuację, w której świadczenie wychowawcze jest ustalane obojgu rodzicom w przypadku opieki naprzemiennej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 120
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 14h
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 169
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 174 § pkt 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 3 § § 2 pkt 4a
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. powinna być wąska i dotyczyć tylko wspólnego wychowywania dziecka, które jest przedmiotem ulgi. • Samotne wychowywanie dziecka, w rozumieniu leksykalnym i celowościowym, nie jest wykluczone przez fakt posiadania partnerki i wspólnego wychowywania z nią innego dziecka. • Celem przepisów jest wsparcie rodzin niepełnych, a nie tworzenie konfliktów między rodzicami. • Zmiany prawne wprowadzane w trakcie roku podatkowego nie mogą pogarszać sytuacji podatników z mocą wsteczną.
Odrzucone argumenty
Interpretacja DKIS i WSA, zgodnie z którą posiadanie partnerki i wspólne wychowywanie z nią innego dziecka wyklucza prawo do ulgi dla samotnego rodzica, była błędna. • Szeroka interpretacja art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. prowadzi do nieuzasadnionego ograniczenia prawa do ulgi.
Godne uwagi sformułowania
Kwestią sporną jest rozstrzygnięcie, czy Skarżący w stanie faktycznym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji może zostać uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko, a w związku z tym, czy może skorzystać z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego z tytułu samotnego wychowania dzieci. • Dla potrzeb odkodowania znaczenia sformułowania "osoby samotnie wychowującej dziecko", fundamentalne znaczenie ma wyraz "samotnie". • Leksykalne znaczenie wyrazu "samotny" ukierunkowuje na odkodowanie sformułowania "rodzic samotnie wychowujący dzieci", jako rodzica wychowującego dzieci (dziecko) w odosobnieniu od drugiego rodzica dzieci (dziecka) i bez jego udziału, przebywającego z dziećmi (dzieckiem) w innym miejscu niż drugi rodzic. • Kryterium "samotności" wyklucza się z kryterium "wspólności". • Wnioskodawca jako rozwodnik sprawujący samodzielnie opiekę nad synem i córką, a od 2024 r. tylko nad córką, zaspokajający wszelkie potrzeby dzieci bez wsparcia drugiego rodzica (...) posiada więc status osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. • Niekorzystny dla podatników i nieracjonalny rezultat wykładni przepisów art. 6 ust. 4c, 4d i 4f u.p.d.o.f. prezentowany przez organ podatkowy jest sprzeczny z założeniami przedstawionymi w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej z 2022 r.
Skład orzekający
Maciej Jaśniewicz
przewodniczący sprawozdawca
Bogusław Woźniak
sędzia
Marzena Łozowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ulgi dla samotnych rodziców, zwłaszcza w kontekście zmian prawnych i sytuacji rodzinnych obejmujących posiadanie partnera/partnerki i wspólne wychowywanie innych dzieci."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów u.p.d.o.f. wprowadzonych od 2022 r. i może wymagać analizy w kontekście przyszłych zmian legislacyjnych lub orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnej ulgi podatkowej dla samotnych rodziców i jej interpretacji w złożonych sytuacjach rodzinnych, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Samotny rodzic z partnerką i dzieckiem – czy można skorzystać z ulgi PIT? NSA wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.