II FSK 411/26

II FSK 411/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-03-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Cieloch /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Gl 462/25 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2025-06-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Odrzucono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 180, art. 178, art. 58 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 462/25 w sprawie ze skargi I. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 7 lutego 2025 r. nr 2401-IOD-2.4102.57.2024 UNP: 2401-25-037301 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. postanawia: 1) odrzucić skargę kasacyjną, 2) zwrócić Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 308 (słownie: trzysta osiem) złotych
Uzasadnienie
Postanowieniem z 24 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 462/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił wcześniejsze postanowienie z 2 czerwca 2025 r. o odrzuceniu skargi I. L. (dalej: "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 7 lutego 2025 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji mając na uwadze aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane w identycznym stanie faktycznym i prawnym, jak niniejsza sprawa (por. postanowienia NSA: z 17 września 2025 r. sygn. akt I FSK 1176/25, z 24 września 2025 r. sygn. akt I FSK 1395/25, opubl. CBOSA) podzielił stanowisko, w którym sąd kasacyjny stwierdził, że: "wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym i na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy została przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą e-PUAP sądu administracyjnego".
Wbrew temu co Sąd przyjął w zaskarżonym postanowieniu, o niedopuszczalności skargi z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") nie mogło przesądzać to, że skarga w formie elektronicznej została wniesiona przez skarżącą na inny niż e-PUAP kanał informacji elektronicznej, tj. przez system "e-doręczenia" na adres elektroniczny do doręczeń organu podatkowego. Nie budzi bowiem wątpliwości to, że skarga wniesiona w ten sposób przez skarżącą została następnie przekazana przez organ odwoławczy wraz z odpowiedzią na skargę i pozostałymi dokumentami tut. Sądowi na jego elektroniczną skrzynkę podawczą.
Sąd pierwszej instancji uznał, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez system służący do komunikacji elektronicznej z organami państwowymi w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) jest skuteczne wobec sądu przez to, że organ przekazał ją do tego sądu właściwą drogą.
Końcowo WSA wskazał, że odmienna wykładnia art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 54 § 1a p.p.s.a. naruszałaby przyjętą w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę prawa do sądu. Przepis art. 54 § 1a p.p.s.a. należy bowiem wykładać w taki sposób, by urzeczywistniał konstytucyjne normy prawne, szczególnie wyrażoną w art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej zasadę prawa obywatela do sądu.
Pismem z 11 grudnia 2025 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając postanowienie w zakresie punktu 1), w którym uchylono zaskarżone postanowienie z 2 czerwca 2025 r.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 179a w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że podstawy złożonej przez stronę przeciwną skargi kasacyjnej były oczywiście usprawiedliwione, co w dalszej kolejności spowodowało uchylenie wcześniejszego postanowienia odrzucającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 7 lutego 2025 r. w sytuacji, w której prawidłowe zastosowanie regulacji art. 179a p.p.s.a. uzasadnione jest jedynie w przypadku oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, której stwierdzenie zachodzi, gdy z treści środka zaskarżenia, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają jej uwzględnienie,
- art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 54 § 1a p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarga na decyzję organu odwoławczego została wniesiona prawidłowo w sytuacji, w której skarżąca, pomimo prawidłowego pouczenia w tym zakresie, nie dopełniła obowiązku złożenia skargi do elektronicznej skrzynki podawczej organu,
- art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 54 § 1a p.p.s.a. oraz art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędne przyjęcie, iż wykładnia powołanych przepisów przyjęta we wcześniejszym rozstrzygnięciu Sądu narusza konstytucyjną zasadę prawa do sądu w sytuacji, w której prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, iż skarga w formie dokumentu elektronicznego może być złożona jedynie do elektronicznej skrzynki podawczej organu.
W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części i odrzucenie skargi, ewentualnie, uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżąca nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.
W myśl art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Celem ww. rozwiązania ustawowego jest skrócenie czasu trwania postępowania. Regulacja ta wprowadza wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej i umożliwia wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu dokonanie samokontroli zaskarżonego wyroku lub postanowienia. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna i ponowne rozpoznanie sprawy może mieć miejsce wówczas, gdy wojewódzki sąd administracyjny uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione lub w razie stwierdzenia przesłanki nieważności postępowania.
Uprawnienie autokontrolne z art. 179a p.p.s.a. znajduje się w rozdziale 1 działu IV p.p.s.a., w związku z tym do uchylenia zaskarżonego orzeczenia znajdują zastosowanie pozostałe przepisy tego rozdziału, z uwzględnieniem specyfiki trybu autokontrolnego. Zastosowanie znajdzie więc również art. 173 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
We wskazanych powyższej przypadkach, gdy skarga kasacyjna nie przysługuje, zastosowanie ma zatem art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a., który stanowi, że na postanowienie o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 przysługuje zażalenie. Katalog przypadków, w których strona może złożyć zażalenie jest zatem katalogiem zamkniętym.
Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona.
Nie ulega wątpliwości, że postanowienie WSA uchylające wcześniejsze postanowienie z 2 czerwca 2025 r. o odrzuceniu skargi strony nie kończy postępowania w sprawie i w związku z tym przysługuje od niego zażalenie, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 194 § 1 pkt 1 tej ustawy.
Wniesienie skargi kasacyjnej na postanowienie z 24 listopada 2025 r. doprowadziło do wystąpienia sytuacji z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Sprawa była w toku i nie została prawomocnie osądzona, zatem niedopuszczalne było wnoszenie kolejnej skargi kasacyjnej.
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym o kwalifikacji danego pisma decyduje przede wszystkim jego treść, a nie tytuł. Każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony, która wynika z treści pisma (zob. postanowienia NSA: z 28 września 2011 r., II OZ 833/11 i z 8 października 2010 r., II FZ 532/10, CBOSA). W tym kontekście zwrócić należy uwagę na fakt, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach był reprezentowany przez ustanowionego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika powinno być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe. Zasadne jest zatem oczekiwanie, że radca prawny, zawodowo trudniący się świadczeniem pomocy prawnej, sporządzone przez siebie podania kierowane w toku postępowania administracyjnego będzie formułował precyzyjnie i prawidłowo pod względem formalnym, tak, by nie było konieczne ustalanie ich znaczenia w drodze dokonywania wykładni treści pisma.
Należy również wskazać, że Sąd pierwszej instancji doręczając stronom postanowienie z 24 listopada 2025 r., błędnie pouczył o przysługującym prawie do wniesienia skargi kasacyjnej. Błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych nie może jednak powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów ustawy. Nieprawidłowe pouczenie w tym zakresie nie powoduje jednak, że wniesiony środek jest skuteczny.
Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.