II FSK 3982/17Podatek dochodowy nieujawniona działalność koszty uzyskania przychodów
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze. Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. Organy podatkowe ustaliły, że skarżący prowadził niezarejestrowaną działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży towarów (odzieży i obuwia, w tym z podrobionymi znakami towarowymi) na portalu aukcyjnym, generując znaczący przychód. Pomimo braku prowadzenia księgi przychodów i rozchodów oraz dokumentów źródłowych dotyczących zakupu towarów, organy określiły zobowiązanie podatkowe. Skarżący kwestionował ustalenia, domagając się m.in. przesłuchania wszystkich klientów i zastosowania metody porównawczej. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając postępowanie organów za prawidłowe i odrzucając wnioski dowodowe jako niezasadne. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 24b ust. 1 u.p.d.o.f.) i przepisów postępowania są niezasadne. Sąd podkreślił, że brak dokumentów źródłowych uniemożliwia szacowanie kosztów uzyskania przychodów, a zadaniem biegłego nie jest odtwarzanie zdarzeń faktycznych. Sąd wskazał również na brak współpracy skarżącego i niemożność ustalenia danych wszystkich kontrahentów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowana linia orzecznicza dotycząca obowiązku dokumentowania kosztów uzyskania przychodów w działalności gospodarczej, konsekwencji braku dokumentacji oraz roli biegłego w postępowaniu podatkowym.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentacji, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w przypadkach, gdy dokumentacja jest kompletna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku braku ksiąg podatkowych i dokumentów źródłowych dotyczących zakupu towarów, organ podatkowy jest zobowiązany do szacowania kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie jest zobowiązany do szacowania kosztów uzyskania przychodów w sytuacji, gdy podatnik zaniedbuje swoje obowiązki w zakresie dokumentowania zdarzeń gospodarczych, a brak dokumentów źródłowych uniemożliwia weryfikację poniesionych wydatków.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o PIT nie rozstrzygają autonomicznie zasad ustalania podstawy opodatkowania w sytuacji zaniedbania przez podatnika obowiązków w zakresie dokumentowania zdarzeń gospodarczych. Konieczne jest stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 23. Brak dokumentów źródłowych oraz brak współpracy ze strony skarżącego uniemożliwiły organom podatkowym zbadanie źródeł i wielkości kosztów zakupu towarów handlowych. Zadaniem biegłego nie jest odtwarzanie zdarzeń faktycznych, a brakujących dokumentów nie może zastąpić opinia biegłego.
Czy sąd administracyjny powinien dopuścić dowód z opinii biegłego w celu odtworzenia zdarzeń faktycznych, które nie wymagają wiadomości specjalnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zadaniem biegłego jest dostarczenie organowi podatkowemu wiadomości specjalnych, a nie odtwarzanie zdarzeń faktycznych, które nie wymagają wiadomości specjalnych, a jedynie wykazania ich zaistnienia.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że zadaniem biegłego jest dostarczenie organowi podatkowemu wiadomości specjalnych, a nie odtwarzanie zdarzeń faktycznych. Brak dokumentów źródłowych oraz brak współpracy ze strony skarżącego uniemożliwiły organom podatkowym zbadanie źródeł i wielkości kosztów zakupu towarów handlowych. Brakujących dokumentów nie może zastąpić opinia biegłego.
Czy organ podatkowy ma obowiązek przeprowadzić dowód z przesłuchania wszystkich świadków (klientów) wskazanych przez podatnika, jeśli nie wykazano istotnych okoliczności faktycznych, które miałyby zostać ustalone w ten sposób?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd podkreślił, że istotą postępowania nie jest samo przesłuchiwanie świadków, ale ustalenie istotnych elementów stanu faktycznego. Skarżący nie wskazał na istotne okoliczności faktyczne, inne niż już ustalone, na które mieliby zostać przesłuchani świadkowie, ani nie podał ich danych osobowych i adresowych.
Uzasadnienie
Sąd zaznaczył, że skarżący nie wykazał zasadności przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, nie podał danych i adresów świadków, o których przesłuchanie wnioskował. Ponadto, niemożliwe jest przesłuchanie wszystkich świadków, ponieważ ze zgromadzonych historii rachunków bankowych nie można ustalić danych każdego kontrahenta. Przesłuchanie klientów nie pozwoliłoby na uzyskanie informacji odnośnie do ceny, jaką skarżący zapłacił za sprzedawany towar.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (25)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zawiera legalną definicję kosztów uzyskania przychodów, podkreślając, że muszą to być koszty poniesione, rzeczywiste i niezbędne w celu uzyskania przychodów.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 24b § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis ten nie stanowi o szacowaniu kosztów uzyskania przychodów, lecz o ustalaniu dochodu (straty) w drodze oszacowania, gdy nie jest to możliwe na podstawie art. 24 i 24a.
u.p.d.o.f. art. 24
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Ustanawia zasady ustalania dochodu z działalności gospodarczej na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg podatkowych.
u.p.d.o.f. art. 24a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Nakłada na podmioty wykonujące działalność gospodarczą obowiązek prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów albo ksiąg rachunkowych.
u.s.d.g. art. 2
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Definicja działalności gospodarczej.
u.p.d.o.f. art. 5a § 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definicja działalności gospodarczej.
O.p. art. 23 § 2
Ustawa Ordynacja podatkowa
Organ odstąpił od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, ponieważ dowody pozwoliły na określenie podstawy opodatkowania.
O.p. art. 23 § 3
Ustawa Ordynacja podatkowa
Przewiduje sześć metod określania podstawy opodatkowania w drodze oszacowania.
O.p. art. 23 § 4
Ustawa Ordynacja podatkowa
W szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy nie można zastosować metod szacowania wymienionych w § 3, organ podatkowy może w inny sposób oszacować podstawę opodatkowania.
O.p. art. 23 § 5
Ustawa Ordynacja podatkowa
Dyrektywa określenia podstawy opodatkowania w wysokości zbliżonej do rzeczywistej.
O.p. art. 120
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 188
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 197
Ustawa Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 176
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 180 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dokumentów źródłowych uniemożliwia szacowanie kosztów uzyskania przychodów. • Zadaniem biegłego nie jest odtwarzanie zdarzeń faktycznych, a brakujących dokumentów nie może zastąpić opinia biegłego. • Skarżący nie wykazał zasadności wnioskowanego dowodu z przesłuchania świadków i nie wskazał istotnych okoliczności faktycznych do ustalenia. • Rzetelność transakcji jest warunkiem sine qua non uznania wydatku za koszt potrącalny.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 24b ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do określenia w drodze oszacowania podstawy opodatkowania w odniesieniu do kosztów uzyskania przychodów. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 2 O.p., art. 121 § 1 O.p., art. 122, art. 180 § 1, art. 188, art. 191 O.p.) poprzez nieuchylenie decyzji, niewyczerpujące rozpatrzenie sprawy, selektywne zgromadzenie materiału dowodowego i jego dowolną ocenę, zaniechanie czynności zmierzających do pełnego ustalenia okoliczności faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
Zadaniem biegłego jest dostarczenie organowi podatkowemu wiadomości specjalnych, a nie odtwarzanie zdarzeń faktycznych, które nie wymagają wiadomości specjalnych a jedynie wykazania ich zaistnienia. • Brak dokumentów źródłowych oraz brak współpracy ze strony skarżącego uniemożliwiły organom podatkowym zbadanie źródeł i wielkości kosztów zakupu towarów handlowych. • Rzetelność transakcji jest warunkiem sine qua non uznania wydatku za koszt potrącalny. • Oszacowanie nie może być zastosowane w celu ominięcia wymogu wykazania, że określony wydatek został faktycznie poniesiony, a ponadto został poniesiony w celu uzyskania przychodów.
Skład orzekający
Jolanta Sokołowska
przewodniczący
Bogusław Dauter
sędzia
Bogusław Woźniak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza dotycząca obowiązku dokumentowania kosztów uzyskania przychodów w działalności gospodarczej, konsekwencji braku dokumentacji oraz roli biegłego w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentacji, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w przypadkach, gdy dokumentacja jest kompletna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prowadzenie rzetelnej dokumentacji podatkowej i jakie mogą być konsekwencje jej braku, nawet w przypadku sprzedaży internetowej. Jest to istotne dla wielu przedsiębiorców.
“Sprzedajesz w internecie? Brak dokumentów może kosztować fortunę! NSA wyjaśnia, dlaczego nie da się oszacować kosztów bez dowodów.”
Dane finansowe
WPS: 406 101,1 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.