III SA/Wa 2543/05

III SA/Wa 2543/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Z. S. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Wójt Gminy D. ustalił współwłaścicielom nieruchomości położonej w miejscowości O. – Z. S., W. K. oraz M. K., wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2005 r. w kwocie 571,70 zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podatkowy pierwszej instancji podał, iż ustalenia wymiaru podatku dokonano w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej w tamtejszym Urzędzie.
Pismem z dnia 17 marca 2005 r. Z. S. oraz W. K. (zwane dalej Skarżącymi) wniosły od powyższej decyzji odwołanie, żądając jej uchylenia w części dotyczącej podatku od gruntów pozostałych o pow. 1200 m2 i orzeczenia co do istoty sprawy, bądź też uchylenia decyzji w całości i zwrócenia sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie:
1) art. 122 oraz art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – dalej powoływanej jako "ord. pod.", poprzez ich niezastosowanie,
2) art. 165 § 1 i § 2 ord. pod. poprzez ich niezastosowanie,
3) art. 200 § 1 oraz 123 § 1 ord. pod. poprzez niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu,
4) art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ord. pod. poprzez niezawarcie uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji,
5) art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, a także art. 7a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) - dalej powoływanej jako "u.p.o.l.".
Ponadto wniosły w oparciu o art. 180 § 1 ord. pod. o dołączenie do akt sprawy wskazanych w odwołaniu dokumentów, o przeprowadzenie na podstawie art. 188 ord. pod. wizji lokalnej działki oraz na podstawie art. 178 § 3 ord. pod. o sporządzenie i przesłanie uwierzytelnionych odpisów wszystkich dokumentów znajdujących się obecnie w aktach sprawy oraz zgromadzonych w postępowaniu odwoławczym.
Uzasadniając swoje zarzuty wskazały, co następuje.
Ad 1
Organ podatkowy nie zebrał materiału dowodowego w sprawie i nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, mimo sporu między nim a Skarżącymi co do stanu faktycznego dotyczącego nieruchomości, do której odnosi się decyzja. Skarżące kwestionowały bowiem wcześniejszą decyzję organu z dnia [...] sierpnia 2004 r. zmieniającą wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. Decyzja ta uwzględniła przeklasyfikowanie 1200 m2 gruntów ornych klasy VI na 1200 m2 innych terenów zabudowanych (Bi), co wpłynęło na zmianę wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. Od decyzji tej Skarżące odwoływały się wskazując, iż przyjęty stan formalny jest niezgodny ze stanem faktycznym. Na nieruchomości znajdował się jedynie domek letniskowy z urządzeniami o powierzchni 67 m2 i brak było tam użytków, które mogłyby zostać sklasyfikowane jako inne tereny zabudowane, o których mowa w § 68 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) oraz zdefiniowanych w załączniku nr 6 do tego rozporządzenia. Budynek o takiej powierzchni nie mógł zabudowywać gruntu o powierzchni 1200 m2, a organ naruszając zasadę prawdy obiektywnej nie podjął się ustalenia, czy na nieruchomości Skarżących znajdują się inne budynki lub urządzenia.
Skarżące zwróciły również uwagę, że organ podatkowy nie rozpatrzył dokumentów składanych przez podatników w trybie odpowiednich przepisów u.p.o.l. Nie odniósł się co do podnoszonej przez nie sprzeczności w ustaleniu powierzchni nieruchomości. Mimo iż stan faktyczny dotyczący nieruchomości przyjęty w decyzji dotyczącej wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. został zakwestionowany przez podatniczki, organ podatkowy nie zgromadził materiału dowodowego, nie rozpatrzył istniejącego materiału i nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, które zmierzałoby do ustalenia stanu faktycznego. Takie zaniechanie stanowiło rażące naruszenie art. 122 oraz art. 187 § 1 ord. pod.
Ad 2
Zdaniem Skarżących w sprawie nie miał zastosowania art. 165 § 5 ord. pod. zwalniający organ podatkowy od konieczności wydania postanowienia o wszczęciu postępowania, bowiem decyzja organu pierwszej instancji była oparta na odmiennym stanie faktycznym, niż przyjęty w poprzedniej decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. dotyczącej rocznego zobowiązania pieniężnego, wydanej w trybie zwykłym, a zatem organ podatkowy obowiązany był wszcząć postępowanie z urzędu w formie postanowienia. Nie czyniąc tego naruszył rażąco art. 165 § 1 i § 2 ord. pod.
Ad 3
Organ podatkowy nie dopuścił strony do udziału w postępowaniu i nie pozwolił jej na wypowiedzenie się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Wydał decyzję w oparciu o ten sam, niezgodny z rzeczywistością stan faktyczny, co przyjęty w decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r. Takie działanie organu podatkowego rażąco naruszyło zasadę uczestnictwa strony w postępowaniu podatkowym.
Ad 4
Decyzja organu podatkowego nie zawierała odpowiadającego prawu uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organ lakonicznie stwierdził, że wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego dokonał "na podstawie danych ewidencji gruntów prowadzonej w tut. Urzędzie", podczas gdy ewidencję tę, z mocy prawa, prowadzi Starosta w W. Skarżące stwierdziły, iż organ podatkowy nie wskazał żadnego dowodu, na którym oparł swoją decyzję. Nie wykazał przy tym dlaczego odmówił wiary dowodom przedkładanym przez podatników, w tym aktowi notarialnemu nabycia nieruchomości oraz postanowieniu Sądu o dziale spadku. Tym samym organ podatkowy nie zawarł uzasadnienia faktycznego swojej decyzji. W uzasadnieniu prawnym powołał natomiast jedynie przepisy, na podstawie których wydał decyzję, nie przytaczając ich ani nie wyjaśniając dlaczego je zastosował.
Ad 5
Wydaną decyzją organ podatkowy objął nieruchomość o powierzchni 7000 m2, podczas gdy w wykazie złożonym przez Skarżące powołano podstawy nabycia do 67 arów. Zatem decyzja obejmowała 300 m2, do których tytuł nie był znany, co wiązało się z naruszeniem art. 2 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Ponadto, ustalając wysokość podatku od nieruchomości organ nie oparł się na ewidencji podatkowej, ale na ewidencji gruntów, czym rażąco naruszył art. 7a ust. 1 i 2 u.p.o.l. Swoją decyzją organ opodatkował 1200 m2 "gruntów pozostałych" – przedmiot, którego nie ma na nieruchomości, czym naruszył rażąco art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez Skarżące organ odwoławczy wyjaśnił, iż w rozpatrywanej sprawie miał zastosowanie art. 165 § 5 ord. pod., bowiem nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do poprzedniego okresu - 2004 r. Decyzją poprzedzającą wydanie zaskarżonej decyzji było rozstrzygnięcie Wójta Gminy D. z dnia [...] sierpnia 2004 r. zmieniające wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. i już w tej decyzji uwzględniono zmianę stanu faktycznego, jaka nastąpiła w związku ze zmianami w ewidencji gruntów i budynków. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wyjaśniło, iż organ podatkowy nie był zobligowany do stosowania wymogów określonych przez ustawodawcą w art. 165 § 2 i § 4, jak też w art. 200 § 2 ord. pod.
Organ odwoławczy wskazał również, iż podstawą do ustalania zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości są zapisy w ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe zobowiązane są natomiast przy opodatkowaniu, przyjmować dane wynikające z tejże ewidencji i nie są uprawnione do dokonywania w tym zakresie zmian. Z tego względu Skarżące nie miały racji twierdząc, iż wątpliwe było powoływanie się przez organ podatkowy na dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę W., podnosząc jednocześnie, iż podatkiem od nieruchomości winno być obciążone 62 m2 gruntu zabudowanego domkiem letniskowym, a nie powierzchnia 1200 m2, na którą wskazuje wspomniana ewidencja. Z tego też względu Kolegium nie przychyliło się do wniosku Skarżących o przeprowadzenie wizji lokalnej działki na okoliczność ustalenia nieistnienia na niej terenów zabudowanych o powierzchni 1200 m2, jako nie mającej wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż z wykazu dokonanych zmian w danych rejestru gruntów prowadzonego przez Starostwo Powiatowe w W., sporządzonego na dzień 26 kwietnia 2004r. wynikało, iż część nieruchomości położonej w miejscowości O., nr [...] o powierzchni 0,1200 ha, sklasyfikowana została jako inne tereny zabudowane, oznaczone symbolem "Bi", zatem prawidłowo Wójt Gminy D., przy ustalaniu wymiaru podatku od nieruchomości, zastosował stawką podatku od gruntów pozostałych. Odnośnie natomiast podnoszonych w odwołaniu zarzutów, jakoby powierzchnia nieruchomości przyjęta do obliczeń przez organ podatkowy (0,70 ha) nie korelowała z wielkością działki wynikającą z posiadanego przez Skarżące aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1973 r. oraz postanowienia Sądu Rejonowego [...] W. z dnia [...] kwietnia 1991 r., sygn. akt [...] zatwierdzającego podział majątku i dział spadku, Kolegium stwierdziło, iż podstawą ustalania wymiaru podatku są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, a Skarżące mogą te dane kwestionować jedynie w odrębnym, właściwym do tego celu trybie. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ podatkowy przywołał liczne orzeczenia zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Stwierdził również, iż organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał ustalenia zobowiązania pieniężnego w podatku leśnym oraz w podatku rolnym, zgodnie ze stanem faktycznym wynikającym z ewidencji gruntów i budynków oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawne.
Pismem z dnia 14 sierpnia 2005 r. Skarżące zaskarżyły decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzuciły, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) rażące naruszenie art. 123 § 1, art. 200 § 1 oraz art. 178 § 3 ord. pod. poprzez:
a) niedopuszczenie wszystkich stron do uczestnictwa w postępowaniu i zamknięcie im drogi do środków zaskarżenia;
b) uniemożliwienie stronom wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, w szczególności poprzez odmowę sporządzenia i przesłania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy;
2) naruszenie art. 165 § 1 i § 2 ord. pod. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji wydanej bez wszczęcia i przeprowadzenia postępowania podatkowego;
3) naruszenie art. 122 oraz art. 187 § 1 ord. pod. poprzez:
a) nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i nierozpoznanie wniosków dowodowych strony;
b) nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie zgodności danych w ewidencji gruntów ze stanem faktycznym;
4) naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 ord. pod. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pozbawionej uzasadnienia faktycznego i prawnego spełniającego wymogi określone przepisami oraz niezawarcie pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji ;
5) naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, a także art. 7a ust. 1 i 2 u.p.o.l.
Odnośnie podniesionych zarzutów wyjaśniły, iż:
Ad 1a
Organ odwoławczy naruszył rażąco art. 123 § 1 ord. pod. bowiem nie dopuścił wszystkich stron do udziału w postępowaniu. Wynikało to z utrzymania w mocy decyzji Wójta Gminy D. skierowanej do trzech podatników, a doręczonej tylko Z. S.. Takie działanie zamknęło W. K. i M. K. drogę do złożenia środka odwoławczego.
Ad 1b
W odwołaniu z dnia 17 marca 2005 r. Skarżące złożyły szereg wniosków, w tym zwróciły się do organu odwoławczego o sporządzenie i przesłanie im w trybie art. 178 § 3 ord. pod. odpisów z akt sprawy. Organ niezasadnie odmówił im realizacji powyższego uprawnienia powołując się na art. 178 § 2 ord. pod., przez co uprawnienie do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego zostało sprowadzone do roli pozornej, bowiem Skarżące nie miały do tego materiału dostępu. Ponadto, organ podatkowy drugiej instancji nie załatwił procesowo, przed wydaniem decyzji, wniosków dowodowych Skarżących opartych o art. 180 § 1 oraz art. 188 ord. pod. Skarżące nie wiedziały, czy wnioskowane dowody znajdują się w aktach sprawy, a z uwagi na tę niewiedzę nie mogły ustosunkować się co do zupełności materiału dowodowego. Skarżące wskazały również, że Kolegium naruszyło art. 200 § 1 oraz art. 123 § 1 ord. pod. poprzez utrzymanie w obrocie prawnym decyzji Wójta Gminy D., wydanej poza postępowaniem podatkowym, w szczególności bez wezwania strony do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.
Ad 2
Skarżące wyjaśniły, iż decyzja Wójta Gminy D. oparta została na odmiennym stanie faktycznym, niż przyjęty w poprzedniej rocznej decyzji tj. z dnia [...] lutego 2004 r. wydanej w trybie zwykłym. Natomiast decyzja z dnia [...] sierpnia 2004 r. w sprawie zmiany wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. wydana została w trybie nadzwyczajnym, w postępowaniu podatkowym, w którym nie uczestniczyli wszyscy współwłaściciele nieruchomości, tj. nie uczestniczyli M. i W. K. Decyzja ta w stosunku do W. K. oraz M. K. po raz pierwszy ustalała zobowiązanie podatkowe w oparciu o odmienny stan faktyczny, co oznacza, że w żadnym wypadku w stosunku do tych osób nie można było wydać decyzji za 2005 r. opartej o nowy stan faktyczny bez wszczęcia postępowania podatkowego w formie postanowienia i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z udziałem strony. Ponadto, decyzja zmieniająca zobowiązanie za 2004 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2005 r., zatem skarżona w odwołaniu decyzja Wójta Gminy D. dotycząca 2005 r. opierała się na innym stanie faktycznym, niż jakakolwiek poprzednia decyzja znajdująca się w obrocie prawnym.
Ad 3a i 3b
Organ odwoławczy nie zebrał materiału dowodowego w sprawie i nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Wydając decyzję Kolegium oparło się jedynie na wykazie dokonanych zmian w danych rejestru gruntów prowadzonego przez Starostwo Powiatowe w W., nie wyjaśniając wewnętrznych sprzeczności tych danych oraz ich sprzeczności z dokumentami stanowiącymi podstawę nabycia nieruchomości, a także podnoszonej przez podatniczki niezgodności ze stanem faktycznym. Skarżące stwierdziły, iż w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2005 r. dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe są jednymi z wielu dowodów, na których powinien oprzeć się organ dokonując ustalenia wymiaru podatku. Kolegium nie ustosunkowało się w ogóle do zarzutu naruszenia art. 7a u.p.o.l. – organ odwoławczy nie podjął bowiem postępowania wyjaśniającego odnośnie niezgodności danych w ewidencji gruntów ze stanem faktycznym, pomimo iż zobowiązywała go do tego zasada prawdy materialnej. Nie załatwił również wniosków dowodowych strony, poza zawartą w treści decyzji odmową przeprowadzenia wizji lokalnej. Takie działania organu odwoławczego naruszyły art. 122 oraz art. 187 § 1 ord. pod.
Ad 4
Odnośnie zarzutów dotyczących naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 ord. pod. Skarżące powtórzyły argumentację zawartą w odwołaniu, wskazując jednocześnie, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów utrzymując w mocy decyzję Wójta Gminy D. Wyjaśniły ponadto, iż Kolegium nie zawarło w swoim rozstrzygnięciu uzasadnienia faktycznego odnośnie całkowitej powierzchni nieruchomości stanowiącej podstawę opodatkowania, w tym nie wskazało czym zabudowane są "inne tereny zabudowane". Nie wskazało również, dlaczego odmówiło mocy dowodowej dokumentom potwierdzającym nabycie nieruchomości oraz nie zawarło uzasadnienia prawnego, z którego wynikałoby, dlaczego nie zastosowało art. 7a u.p.o.l., a rozstrzygając sprawę oparło się wyłącznie na danych wynikających z ewidencji gruntów, pomimo istnienia tego przepisu.
Ad 5
Uzasadniając zarzut naruszenia wskazanych przepisów u.p.o.l. Skarżące przywtórzyły argumentację zawartą w odwołaniu i stwierdziły, że Kolegium utrzymując w mocy decyzję Wójta Gminy D., nie odniosło się do podniesionych w tym zakresie zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium wskazało na regulację zawartą w art. 6c ustawy z dnia 16 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 z późn. zm.), z której wynika, iż organ pierwszej instancji nie był zobowiązany do przesłania decyzji wszystkim właścicielom nieruchomości. Nie zgodziło się również z zarzutem uniemożliwienia wypowiedzenia się stronom co do zgromadzonego materiału dowodowego. Wyznaczony został bowiem siedmiodniowy termin na dokonanie tej czynności, a w wydanym w tym przedmiocie postanowieniu wskazano również, iż wszelkie czynności związane z przeglądaniem akt sprawy, sporządzanie z nich notatek, kopii czy odpisów, jak również uwierzytelnianie tych dokumentów, może odbywać się tylko w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tegoż organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest opodatkowanie podatkiem od nieruchomości za 2005 r., stanowiącej współwłasność Skarżących oraz M. K., działki gruntu położonej w miejscowości O., przy czym spór dotyczy jedynie opodatkowania części tej działki o powierzchni 1200 m2 podatkiem od nieruchomości, wyliczonym według stawek, jak dla gruntów pozostałych. Skarżące kwestionują istnienie tak określonego przedmiotu opodatkowania, wskazując jednocześnie na liczne uchybienia procesowe, jakie miały miejsce w postępowaniu podatkowym, natomiast organy podatkowe powołują się na dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Dokonując oceny tego sporu na wstępie należy wskazać na powoływany również przez organ odwoławczy - art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne Z przepisu tego wynika, iż podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Na konieczność ustalania charakteru gruntu dla potrzeb opodatkowania na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów wskazuje także bezpośrednio art. 2 ust. 2 u.p.o.l. oraz art. 1 ustawy o podatku rolnym, w których to przepisach wymienia się tę ewidencję jako dokument decydujący o klasyfikowaniu gruntów. Rację należy zatem przyznać organom podatkowym, które przy dokonywaniu wymiaru podatku przyjęły klasyfikację gruntu wynikającą z rejestru ewidencji gruntów. Szczegółowe zasady prowadzenia tej ewidencji uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a organem właściwym w do prowadzenia tej ewidencji jest, stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, starosta.
W aktach sprawy znajdują się potwierdzone za zgodność z oryginałem, sporządzone przez Starostę Powiatu W. - zawiadomienie o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków oraz wykaz dokonanych zmian w danych rejestru gruntów. Z dokumentów tych wynika, że w dniu 26 kwietnia 2004 r. dokonano zmiany klasyfikacji części gruntów wchodzących w skład przedmiotowej działki gruntu. Zmiana ta polegała na przeklasyfikowaniu 1200 m2 tej działki z użytków rolnych oznaczonych symbolem "RVI" na grunty zabudowane oznaczone symbolem "Bi". Zmiana ta została uwzględniona przez Wójta Gminy D. w decyzji ustalającej Skarżącym, w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, wysokość zobowiązania podatkowego należnego za 2005 r. W ocenie Sądu, działanie takie było prawidłowe i odpowiadało wskazaniom wynikającym z wyżej przytoczonych przepisów, natomiast mylne wskazanie w decyzji organu pierwszej instancji, iż ewidencja gruntów prowadzona jest przez tenże organ należy potraktować jedynie w kategoriach pomyłki nie mającej znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd podziela więc argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, w której organ odwoławczy wskazuje na konieczność przyjmowania przez organy podatkowe za podstawę do wymiaru podatków, danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Jeżeli natomiast Skarżące z jakichkolwiek powodów kwestionują rzetelność lub prawdziwość ewidencji prowadzonej przez przewidziany do tego przepisami prawa organ administracji publicznej, w tym przypadku starostę, czy też zgodność ze stanem rzeczywistym danych wynikających z takiej ewidencji, to powinny wszcząć procedurę ich zmiany przed organem prowadzącym tę ewidencję, a w przypadku uwzględnienia przez ten organ zgłoszonych w tej mierze wniosków, stanowić to może podstawę do wzruszenia ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego. Na możliwość taką wskazano w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. Dotyczy to nie tylko sposobu zaklasyfikowania gruntów, ale także innych informacji zawartych w tej ewidencji, w tym również powierzchni działki. Z treści odwołania oraz skargi nie wynika, aby Skarżące podejmowały w tym kierunku jakiekolwiek działania, pomimo istnienia od wielu lat rozbieżności w powierzchni, podlegającej opodatkowaniu działki gruntu, pomiędzy danymi wynikającymi ze wskazywanych przez nie dokumentów, a powierzchnią tej działki uwidocznioną w ewidencji gruntów. Niezależnie od tego należy również wskazać, iż rozbieżność ta nie miała wpływu na wysokość zobowiązania podatkowego, gdyż przekwalifikowane grunty oznaczone były dotychczas jako użytki rolne klasy VI, które i tak podlegają zwolnieniu od podatku rolnego, na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym.
Biorąc pod uwagę powyższe uwagi, za nieuzasadnione należy uznać zarzuty Skarżących odnoszące się do naruszenia przez organy podatkowe art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Podobnie jak nieuzasadniony jest zarzut dotyczący naruszenia art. 7a ust. 1 i ust. 2 u.p.o.l. Wejście w życie tych ostatnich przepisów od dnia 1 stycznia 2005 r., w ocenie Sądu, w niczym nie zmieniło wynikającej z wcześniej powołanych regulacji prawnych, konieczności kierowania się przez organy podatkowe przy ustalaniu zobowiązań podatkowych, danymi zawartymi w prowadzonej, na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencji gruntów i budynków. Brak ustosunkowania się wprost do tego zarzutu Skarżących w decyzji organu odwoławczego mógł być jedynie potraktowany jako uchybienie formalne odnoszące się do uzasadnienia decyzji. Niemniej organ odwoławczy wyjaśnił szczegółowo w tym uzasadnieniu, przytaczając i omawiając stosowne przepisy oraz wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z jakich powodów przyjął za miarodajne do wymiaru podatków dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Wyjaśnił również, iż w związku z tym, nie mógł prowadzić samodzielnych ustaleń, choćby poprzez przeprowadzenie, wnioskowanej przez Skarżące, wizji lokalnej, które miałyby prowadzić do ustalenia rzeczywistego stanu nieruchomości. Dane zawarte w ewidencji gruntów podlegają ciągłej aktualizacji, stanowi o tym, m.in. art. 24a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Z kolei art. 23 tej ustawy nakłada na właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne obowiązek przesyłania staroście odpisów prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisy aktów notarialnych, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, orzeczenia lub sporządzenia aktu notarialnego.
Istotnie mogą zdarzyć się sytuacje, iż w danej chwili dane zawarte w ewidencji są już nieaktualne i w związku z tym nie odpowiadają one już stanowi rzeczywistemu. Przykładowo może się tak zdarzyć w przypadku zbycia nieruchomości i nieuwidocznienia jeszcze tego faktu w ewidencji. Wówczas możliwe jest, co do zasady, iż dokonując wymiaru podatku organ podatkowy uwzględni zmianę właściciela, udokumentowaną w akcie notarialnym, mimo że co innego wynika z ewidencji. Natomiast w rozpatrywanej sprawie Skarżące kwestionują przyjętą w tej ewidencji klasyfikację gruntów oraz różnicę 300 m2 w powierzchni działki. Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, iż skoro Skarżące nie podjęły żadnych działań prawnych zmierzających do zmiany przez właściwy organ, t.j. starostę, kwestionowanych przez nie, jako niezgodnych ze stanem rzeczywistym, określonych danych zawartych w ewidencji gruntów, to nie jest rzeczą organu podatkowego prowadzenie w tej mierze samodzielnych ustaleń faktycznych, które zmierzać by miały do podważenia danych zawartych w tej ewidencji. Z tych względów za nieuzasadnione należy uznać zarzuty Skarżących dotyczące naruszenia przez organy podatkowe art. 122 i art. 187 § 1 ord. pod. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, nierozpoznanie wniosków dowodowych Skarżących oraz nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie zgodności danych w ewidencji gruntów ze stanem faktycznym. Natomiast uchybieniem procesowym było to, iż rozstrzygnięcie, co do wniosków dowodowych składanych przez Skarżące, nie nastąpiło w formie procesowej poprzez wydanie postanowienia. Jednakże w ocenie Sądu uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Kolejna grupa zarzutów wskazywanych przez Skarżące dotyczy rażącego naruszenia przez organy podatkowe, określonej w art. 123 ord. pod., zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym oraz naruszenia całego szeregu przepisów szczegółowych konkretyzujących tę zasadę, tj. art. 165 § 1 i § 2, art. 178 § 3 oraz art. 200 § 1 ord. pod.
Przystępując do oceny tych zarzutów należy przytoczyć art. 6c ustawy o podatku rolnym. Stosownie do ust. 1 tego przepisu osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi o tym, iż łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). W świetle powyższych regulacji, nie stanowi naruszenia art. 123 ord. pod. doręczenie decyzji organu pierwszej instancji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne tylko jednej współwłaścicielce nieruchomości – Skarżącej Z. S.. Oceny takiej nie zmienia okoliczność, iż w decyzji tej nie wymierzono podatku rolnego. Biorąc pod uwagę treść wyżej przytoczonego art. 6c ustawy o podatku rolnym, należy przyjąć, iż decydujące znaczenie dla możliwości wydania decyzji w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, jest istnienie samego obowiązku podatkowego w zakresie podatku rolnego, który wiąże się z faktem bycia właścicielem gruntów stanowiących użytki rolne i nie jest tu istotna okoliczność, iż ze względu na przewidziane w tej ustawie zwolnienie przedmiotowe, w tym przypadku wynikające z art. 12 ust. 1 pkt 1, obowiązek podatkowy nie przekształcił się w zobowiązanie podatkowe w tym podatku.
Na sformułowaną wyżej ocenę nie ma także decydującego wpływu fakt, iż w podstawie prawnej decyzji nie wskazano art. 6c ustawy o podatku rolnym, istotne jest bowiem, iż przepis pozwalający na wydanie decyzji w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, rzeczywiście istniał. Natomiast uchybieniem formalnym, obok braku wskazania tego przepisu w podstawie prawnej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, było również to, że argumentacja dotycząca skutków prawnych wynikających z wydania decyzji na takiej podstawie prawnej nie została zawarta w decyzji organu odwoławczego, lecz dopiero w odpowiedzi na skargę.
Stosownie do art. 165 § 2 i § 4 ord. pod., wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia, a datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania. Natomiast zgodnie z art. 165 § 5 pkt 1 tej ustawy, przepisów § 2 i § 4 nie stosuje się do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Nie ma wątpliwości, iż zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości, a także podatku rolnego i podatku leśnego, ustalane są corocznie. W rozpatrywanej sprawie zmiana stanu faktycznego powodująca odmienny od dotychczasowego sposób ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, wynikała ze zmiany nr 13 w ewidencji gruntów i budynków z dnia 26 kwietnia 2004 r. Zmiana ta stanowiła podstawę do ustalenia przez Wójta Gminy D. decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. "nowego" wymiaru podatku od nieruchomości za okres obejmujący osiem miesięcy 2004 r. Mowa jest o tym w odwołaniu, w którym Skarżące szczegółowo opisują przebieg tamtego postępowania. W ocenie Sądu, użyty w art. 165 § 5 pkt 1 zwrot "za poprzedni okres" nie musi oznaczać okresu 12 pełnych miesięcy składających się na rok kalendarzowy. Zmiany stanu faktycznego mogą następować w różnych miesiącach roku kalendarzowego, niekoniecznie tylko w grudniu. Z punktu widzenia możliwości zastosowania tego przepisu, istotne jest bowiem, że już wcześniej toczyło się postępowanie podatkowe, które oparte było na zmienionym stanie faktycznym, a zatem okoliczność, że zmiana taka nastąpiła jest stronie znana i nie stanowi dla niej zaskoczenia w postępowaniu podatkowym obejmującym już następny okres, natomiast w stosunku do tego poprzedniego postępowania, nie nastąpiła już żadna dalsza zmiana stanu faktycznego, a zatem stan faktyczny pozostał niezmieniony. Przy czym biorąc pod uwagę treść mającego zastosowanie w rozpatrywanej sprawie art. 6c ustawy o podatku rolnym, dla uznania, że w postępowaniu odnoszącym się do ustalenia podatku od nieruchomości za 2005 r. zastosowanie znajdował art. 165 § 5 ord. pod. nie jest konieczne, aby decyzja dotycząca pierwszego postępowania opartego na zmienionym stanie faktycznym, tj. tego dotyczącego ośmiu ostatnich miesięcy 2004 r., doręczona została wszystkim współwłaścicielom nieruchomości. Nie ma również decydującego znaczenia, że Skarżące kwestionują fakt zaistnienia zmiany stanu faktycznego, jak również i to, iż ze względu na uchybienia formalne, uchylona została przez Sąd decyzja wydana w "pierwszym" postępowaniu opartym na zmienionym stanie faktycznym. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie, t.j. tej dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r. zastosowanie znajdował przepis art. 165 § 5 pkt 1 ord. pod. i w związku z tym organ pierwszej instancji nie naruszył prawa nie wydając postanowienia o wszczęciu postępowania. Oznacza to również, biorąc pod uwagę treść art. 200 § 2 pkt 1 ord. pod., iż organ ten nie był zobowiązany do zastosowania art. 200 § 1 tej ustawy. Natomiast organ odwoławczy uczynił zadość temu ostatniemu przepisowi, kierując wydane na jego podstawie postanowienie z dnia [...] maja 2005 r. do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Stąd też całkowicie nieuzasadnione są zarzuty Skarżących, które wskazują na uniemożliwienie im wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, wiążąc to z naruszeniem, ich zdaniem, przez organ podatkowy art. 178 § 3 ord. pod. Wynikające bowiem z art. 200 § 1 tej ustawy uprawnienie strony postępowania do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranego materiału dowodowego i towarzyszący temu obowiązek organu podatkowego stworzenia stronie takiej możliwości, są niezależne od kwestii stosowania art. 178 § 3 ord. pod. Jak słusznie wskazuje organ odwoławczy jest to uprawnienie, a nie obowiązek strony postępowania. Fakt choroby jednej ze Skarżących oraz wyjazd zagraniczny drugiej z nich, ze względu choćby na przewidzianą w przepisach ord. pod. możliwość ustanowienia pełnomocnika, nie stanowi o tym, iż stronie uniemożliwiono przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z akt sprawy nie wynika również, aby Skarżąca zwróciła się do organu odwoławczego w jakiejkolwiek formie, wskazując na spowodowaną przyczynami obiektywnymi niemożność skorzystania ze swoich uprawnień w terminie wyznaczonym przez ten organ.
Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżących dotyczącego naruszenia przez organ odwoławczy art. 178 § 3 ord. pod., to w ocenie Sądu przepis ten należy odczytywać w kontekście treści zawartej w § 1 i § 2 tego artykułu, jako przepisów urzeczywistniających prawo strony wglądu do akt sprawy. Należy jednak uznać, iż wynikające tych przepisów obowiązki organu podatkowego nie sięgają tak daleko, aby konieczne było przesyłanie stronie pocztą uwierzytelnionych odpisów całych akt sprawy, bez wskazania przez tę stronę, o które dokumenty chodzi, a tym bardziej, iż wniosek Skarżących odnosił się również do tych dokumentów, których jeszcze w aktach sprawy nie ma, a które ewentualnie mogą się tam znaleźć w wyniku przeprowadzenia postępowania odwoławczego. Dla ścisłości należy także dodać, iż organ odwoławczy chcąc uczynić zadość żądaniu Skarżących i nie narazić się na zarzut uniemożliwienia stronie udziału w postępowaniu, musiałby przekazać uwierzytelnione akta sprawy, każdej ze Skarżących z osobna, ponieważ obie podpisały odwołanie, w którym wniosek taki był zawarty.
Natomiast za uchybienie proceduralne należy uznać brak odniesienia się do wniosku Skarżących w formie procesowej, tj. postanowienia, jak również nie ustosunkowanie się bezpośrednio do tego, opartego na podstawie art. 178 § 3 ord. pod., żądania Skarżących, w wydanej decyzji. Uczyniono to bowiem dopiero w odpowiedzi na skargę.
Za bezzasadny należy uznać zarzut Skarżących dotyczący naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 ord. pod. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pozbawionej uzasadnienia faktycznego i prawnego spełniającego wymogi określone przepisami. Biorąc pod uwagę regulacje prawne zawarte w art. 233 ord. pod., nie znajduje uzasadnienia rozwiązanie polegające na tym, iż w sytuacji gdy organ odwoławczy w pełni podziela stanowisko organu pierwszej instancji co do istoty sprawy, a tak było w rozpatrywanej sprawie, miałby uchylać decyzję pierwszoinstancyjną, jedynie z powodu niedostatków w jej uzasadnieniu. Natomiast samo uzasadnienie decyzji organu odwoławczego spełnia zasadnicze wymogi, jakie przepis art. 210 § 4 ord. pod. stawia uzasadnieniu decyzji podatkowej. Jedynym zarzutem, jaki można postawić temu uzasadnieniu, jest to, iż nie odnosiło się ono w wyczerpujący sposób do wszystkich zarzutów natury procesowej, zawartych w odwołaniu. Jednakże podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd może być tylko kwalifikowane naruszenie przepisów postępowania, a więc takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, wskazywane wcześniej, uchybienia proceduralne takiego charakteru nie miały. Sąd nie dopatrzył się również w zaskarżonej decyzji naruszenia przepisów prawa materialnego.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.