II FSK 31/23

II FSK 31/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka
Anna Dumas /przewodniczący/
Paweł Kowalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
I SA/Lu 290/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-10-12
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1800
art. 26b ust. 3 pkt 3, art. 22c ust. 1 pkt 1 i 2, art. 4a pkt 29
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia del. WSA Paweł Kowalski (spr.), Protokolant Oktawian Nogaj, po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. z siedzibą w Szwajcarii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 października 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 290/22 w sprawie ze skargi C. z siedzibą w Szwajcarii na odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie z dnia 31 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od C. z siedzibą w Szwajcarii na rzecz Naczelnika Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 12 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 290/22 oddalił skargę C. na odmowę wydania przez Naczelnika Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie opinii o stosowaniu preferencji z 31 marca 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
Strona skarżąca wniosła od tego wyroku skargę kasacyjną, w której zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucając:
(1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
— niewłaściwe zastosowanie art. 26b ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 22c ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 1800 ze zm.; dalej: u.p.d.o.p.) poprzez bezpodstawne uznanie, że organ zasadnie odmówił wydania opinii o stosowaniu preferencji, wskutek powzięcia uzasadnionego przypuszczenia o możliwości wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c ustawy, ze względu na uznanie, że głównym celem dokonania transakcji było skorzystanie ze zwolnienia podatkowego a sposób działania spółki był sztuczny — w sytuacji, gdy transakcja została zrealizowana w ramach działalności gospodarczej spółki, a cel i charakter działalności spółki ma uzasadnienie ekonomiczne, a więc zwolnienie nie byłoby sprzeczne z celem ustawy;
— niewłaściwe zastosowanie art. 26b ust. 3 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 21 ust. 3 pkt 4 w zw. z art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p. poprzez bezpodstawne uznanie, że organ zasadnie odmówił wydania opinii o stosowaniu preferencji, ze względu na brak możliwości uznania spółki za rzeczywistego właściciela odsetek w rozumieniu art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p., w sytuacji, gdy spółka:
o otrzymuje odsetki dla własnej korzyści, to jest samodzielnie decyduje o ich przeznaczeniu i ponosi ryzyko ekonomiczne związane z utratą tych należności,
o nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi,
o prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w Szwajcarii;
co znajduje potwierdzenie w oświadczeniu podatnika oraz okolicznościach potwierdzonych innymi dowodami włączonymi do akt sprawy;
— niewłaściwe zastosowanie art. 26b ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p. poprzez bezpodstawne uznanie, że organ zasadnie odmówił wydania opinii o stosowaniu preferencji, z uwagi na istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że spółka nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju siedziby ponieważ działalność spółki ogranicza się do transferu środków finansowych w obrębie grupy kapitałowej, podczas gdy spółka pełni funkcje spółki holdingowej i prowadzi w szczególności działalność w zakresie nabywania, posiadania, zarządzania i zbywania udziałów krajowych i zagranicznych spółek holdingowych i nieruchomościowych oraz zakładania spółek nieruchomościowych oraz zarządzanie aktywami zgodnie z bieżącymi potrzebami, (spółka na koniec 2020 r. posiadała udziały w 39 spółkach) a także posiada adekwatne zaplecze organizacyjne do prowadzenia takiej działalności, a więc stanowisko organu nie było prawidłowe;
— niewłaściwe zastosowanie art. 26b ust. 9 w zw. z 28b ust. 8 pkt 1 i 2 u.p.d.o.p. poprzez bezpodstawne uznanie, że w postępowaniu o wydanie opinii o stosowaniu preferencji organy podatkowe nie mają obowiązku samodzielnego zbierania materiału dowodowego i weryfikowania stanu faktycznego, w sytuacji w której w ich ocenie przedstawiony przez wnioskodawcę materiał dowodowy budzi wątpliwości, w szczególności poprzez występowanie z wnioskiem o udzielenie informacji do właściwego organu innego państwa, podczas gdy organy mają taki obowiązek i taką kompetencję, co wynika z konstrukcji odesłania z art. 26b ust. 9 do regulacji art. 28b ust. 8 u.p.d.o.p.;
(2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
— art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na odmowę, podczas gdy odmowa narusza przepisy postępowania, to jest art. 120, art. 121, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 1540; dalej: o.p.) w zw. z art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, dokonanie niekorzystnych dla spółki domniemań wpływających na rozstrzygnięcie sprawy oraz przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło organ do stronniczych i sprzecznych z materiałem dowodowym ustaleń, że:
i. spółka nie jest beneficjentem rzeczywistym otrzymywanych odsetek;
ii. istnieją uzasadnione wątpliwości, że oświadczenia złożone przez spółkę nie są zgodne ze stanem rzeczywistym;
iii. spółka nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w Szwajcarii;
iv. charakter działania skarżącej jest sztuczny;
a w konsekwencji do wydania odmowy.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i uchylenie odmowy w całości, ewentualnie — o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA. Ponadto zażądała przeprowadzenia rozprawy oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Pełnomocnik organu, podczas rozprawy, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Skarżąca spółka zarzuciła w skardze kasacyjnej naruszenie art. 120, art. 121, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. Spółka twierdzi, że organ nie przeprowadził właściwie postępowania dowodowego, nie ustalił prawidłowo istotnych dla sprawy faktów, a zaoferowane dowody ocenił z naruszeniem zasady swobody. Konsekwencją takich działań i zaniechań organu były dowolne ustalenia istotnych w sprawie faktów. Rozstrzygnięcie zaś, wobec braku zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, narusza zasady uzasadnionych oczekiwań i pogłębiania zaufania do organów podatkowych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty te nie mają uzasadnionych podstaw. Przeprowadzone przez organ postępowanie, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie naruszało przepisów postępowania. Organ uwzględnił i poddał ocenie z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wszystkie dokumenty, które dla uzasadnienia wniosku złożyła spółka. Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, spółka zaoferowała własną, odmienną ocenę zebranych dowodów. Nie oznacza to jednak, że organ naruszył standardy postępowania, bowiem zarzut naruszenia art. 191 czy art. 187 § 1 o.p. może zostać skutecznie podniesiony, jeśli zostanie jednocześnie wykazane — czego w sprawie nie dokonano — że organy podatkowe uchybiły zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Dodatkowo należy zauważyć, iż w sprawie strona kwestionuje ustalenia faktyczne, a one nie były w sprawie dokonywane, bowiem w sprawie nie było potrzeby przeprowadzania postępowania dowodowego przez organ. W niniejszej sprawie to na podatniku spoczywał obowiązek przedstawienia stanu faktycznego na podstawie, którego jego zdaniem przysługiwałoby mu zwolnienie z art. 26b u.p.d.o.p. To na stronie leży ciężar dowiedzenia swojego twierdzenia.
Przechodząc do zasadniczego przedmiotu sporu w sprawie należy wskazać, że koncentruje się on na przesłankach wymienionych w art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p., zobowiązujących organ do odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji.
Zgodnie z art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p odmawia się wydania opinii o stosowaniu preferencji w przypadku:
1) niespełnienia przez podatnika warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania,
2) istnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności,
3) istnienia uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a o.p., środków ograniczających umowne korzyści lub art. 22c, przy czym w przypadku uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a o.p. lub środków ograniczających umowne korzyści przepis art. 14b § 5c tej ustawy stosuje się odpowiednio,
4) istnienia uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 2, nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju siedziby tego podatnika dla celów podatkowych.
Na potrzeby dalszych rozważań wymaga odnotowania, że w stanie prawnym, obowiązującym do końca 2021 r. (nowelizacja od 1 stycznia 2022 r.; Dz.U. z 2021 r., poz. 2105), art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p. stanowił, że odmawia się wydania opinii o stosowaniu zwolnienia w przypadku:
1) niespełnienia przez podatnika warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub art. 22 ust. 4-6,
2) istnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności,
3) istnienia uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a o.p., środków ograniczających umowne korzyści lub art. 22c, przy czym w przypadku uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a o.p. lub środków ograniczających umowne korzyści przepis art. 14b § 5c tej ustawy stosuje się odpowiednio,
4) istnienia uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 2, nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju siedziby tego podatnika dla celów podatkowych, przy czym przepis art. 24a ust. 18 stosuje się odpowiednio.
Natomiast w art. 24a ust. 18 u.p.d.o.p. ustawodawca przyjął, że przy ocenie, czy zagraniczna jednostka kontrolowana prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, bierze się pod uwagę w szczególności, czy:
1) zarejestrowanie zagranicznej jednostki kontrolowanej wiąże się z istnieniem przedsiębiorstwa, w ramach którego ta jednostka wykonuje faktycznie czynności stanowiące działalność gospodarczą, w tym w szczególności czy jednostka ta posiada lokal, wykwalifikowany personel oraz wyposażenie wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej;
2) zagraniczna jednostka kontrolowana nie tworzy struktury funkcjonującej w oderwaniu od przyczyn ekonomicznych;
3) istnieje współmierność między zakresem działalności prowadzonej przez zagraniczną jednostkę kontrolowaną a faktycznie posiadanym przez tę jednostkę lokalem, personelem lub wyposażeniem;
4) zawierane porozumienia są zgodne z rzeczywistością gospodarczą, mają uzasadnienie gospodarcze i nie są w sposób oczywisty sprzeczne z ogólnymi interesami gospodarczymi tej jednostki;
5) zagraniczna jednostka kontrolowana samodzielnie wykonuje swoje podstawowe funkcje gospodarcze przy wykorzystaniu zasobów własnych, w tym obecnych na miejscu osób zarządzających.
W cytowanym art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p. ustawodawca w kolejnych punktach sformułował samodzielne, odrębne przesłanki, z których każda zobowiązuje organ podatkowy do odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji. Z tego zaś konsekwentnie wynika, że skoro art. 26b ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.p. stanowi o uzasadnionych wątpliwościach co do rzeczywistego właściciela należności, to art. 26b ust. 3 pkt 1 tej ustawy podatkowej nie obejmuje przesłanki zwolnienia podatkowego w postaci rzeczywistego właściciela należności. Nie można więc zasadnie przyjąć, aby ustawodawca przewidział jednocześnie wymóg analizy istnienia rzeczywistego właściciela należności i istnienia uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistego właściciela należności.
Skoro zatem na potrzeby rozpatrzenia wniosku o wydanie opinii o stosowaniu preferencji wystarczy zbadanie czy zaistniały uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistego właściciela należności, to w następstwie zbędne jest dalej idące ustalanie przez organ podatkowy czy podatnik jest, czy też nie jest rzeczywistym właścicielem należności z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 21 ust. 3 lub art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p. Odmowa wydania opinii o stosowaniu preferencji jest prawidłowa już wtedy, gdy organ podatkowy wykaże istnienie tylko uzasadnionych wątpliwości co do tego, że podatnik jest rzeczywistym właścicielem należności, bez konieczności definitywnego, stanowczego rekonstruowania prawdy materialnej w tym zakresie na takich zasadach, jak to się dzieje ściśle w postępowaniu podatkowym.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, za Sądem pierwszej instancji nie podziela zapatrywania prawnego podatnika w odniesieniu do zaskarżonego wyroku. Po pierwsze, art. 26b ust. 3 pkt 2-4 u.p.d.o.p. odnosi przesłanki odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji w taki sam sposób, na takich samych zasadach, do odsetek, jak i do dywidend. Ustawodawca nie różnicuje tych przesłanek w zależności od kategorii należności (odsetki bądź dywidendy), co z punktu widzenia wewnętrznej systematyki ustawy o CIT oznacza, że kwestia uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistego beneficjenta należności jest tak samo istotna, równoważna, przy wydaniu opinii o stosowaniu preferencji w przypadku odsetek, jak i dywidend. Po drugie, trzeba porównać brzmienie art. 21 ust. 3 z brzmieniem art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p. w szerszym kontekście niż czyni to podatnik.
W myśl art. 21 ust. 3 u.p.d.o.p zwalnia się od podatku dochodowego przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:
1) wypłacającym należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest:
a) spółka będąca podatnikiem podatku dochodowego mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo
b) położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład spółki podlegającej w państwie członkowskim Unii Europejskiej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania, jeżeli wypłacane przez ten zagraniczny zakład należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów przy określaniu dochodów podlegających opodatkowaniu w Rzeczypospolitej Polskiej,
2) uzyskującym przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest spółka podlegająca w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania,
3) spółka:
a) o której mowa w pkt 1, posiada bezpośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 2, lub
b) o której mowa w pkt 2, posiada bezpośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 1,
4) rzeczywistym właścicielem należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest:
a) spółka, o której mowa w pkt 2, albo
b) zagraniczny zakład spółki, o której mowa w pkt 2, jeżeli dochód osiągnięty w następstwie uzyskania tych należności podlega opodatkowaniu w tym państwie członkowskim Unii Europejskiej, w którym ten zagraniczny zakład jest położony.
Według art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p. rzeczywisty właściciel to podmiot, który spełnia łącznie następujące warunki:
a) otrzymuje należność dla własnej korzyści, w tym decyduje samodzielnie o jej przeznaczeniu i ponosi ryzyko ekonomiczne związane z utratą tej należności lub jej części,
b) nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi,
c) prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby, jeżeli należności są uzyskiwane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, przy czym przy ocenie, czy podmiot prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, uwzględnia się charakter oraz skalę działalności prowadzonej przez ten podmiot w zakresie otrzymanej należności.
Definicja rzeczywistego właściciela została wprowadzona do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych od 1 stycznia 2017 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 1550) i była nowelizowana od 1 stycznia 2019 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 2193), następnie od 1 stycznia 2022 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 2105). Przy kolejnych nowelizacjach zwracano uwagę na potrzebę weryfikacji uprawnień odbiorców należności, głębszej weryfikacji zasadności preferencji, substancji biznesowej rzeczywistego właściciela i w związku z tym na konieczność określenia pojęcia rzeczywistego właściciela w celu zagwarantowania pewności prawa, wyeliminowania nadużyć podatkowych, sztucznych struktur (por. druki sejmowe VIII.2860, IX.1532 — system elektroniczny LEX). W szczególności ostatnia zmiana była istotnie motywowana prawem unijnym, w tym orzecznictwem TSUE.
Po analizie przesłanki uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistego właściciela odsetek i dywidendy z art. 26b ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.p., należy przejść do omówienia przesłanki z art. 26b ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p. w postaci istnienia uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c.
W myśl art. 22c u.p.d.o.p. przepisów art. 20 ust. 3, art. 21 ust. 3, art. 22 ust. 4, art. 24n ust. 1 oraz art. 24o ust. 1 nie stosuje się, jeżeli skorzystanie ze zwolnienia określonego w tych przepisach było:
1) sprzeczne w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem tych przepisów,
2) głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji lub innej czynności albo wielu transakcji lub innych czynności, a sposób działania był sztuczny (art. 22c ust. 1).
Na potrzeby art. 22c ust. 1 sposób działania nie jest sztuczny, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami zastosowałby ten sposób działania w dominującej mierze z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych. Do przyczyn, o których mowa w zdaniu pierwszym, nie zalicza się celu skorzystania ze zwolnienia określonego w przepisach art. 20 ust. 3, art. 21 ust. 3, art. 22 ust. 4, art. 24n ust. 1 oraz art. 24o ust. 1, sprzecznego z przedmiotem lub celem tych przepisów (art. 22c ust. 2).
W tym aktualnym brzmieniu przesłanki zawarte w art. 22c ust. 1 u.p.d.o.p. są odrębne, samodzielne. Spełnienie którejkolwiek z nich wyklucza zwolnienia podatkowe, których w analizowanej sprawie oczekuje podatnik.
Odnosząc się bezpośrednio do argumentacji faktycznej i prawnej organu, Sąd w pierwszej kolejności zauważa, że podatnik w istocie rzeczy toczył z organem spór o prawo. Dlatego zarzuty, nawiązujące do zasad prowadzenia postępowania podatkowego, gromadzenia dowodów, ich oceny, wyprowadzania ustaleń, są nieadekwatne do stanu kontrolowanej sprawy. Co więcej, jak już wspomniano, podatnik pominął, że na potrzeby rozpatrzenia i rozstrzygnięcia wniosku o wydanie opinii o stosowaniu preferencji organ nie miał obowiązku dokonania stanowczych ustaleń faktycznych i odtworzenia prawdy materialnej w sposób właściwy dla postępowania podatkowego. Natomiast organ miał za zadanie wykazać obiektywne istnienie uzasadnionych wątpliwości i uzasadnionych przypuszczeń, o których stanowi art. 26b ust. 3 pkt 2-4 w zw. z art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p.
W kontekście zarzutów o charakterze proceduralnym warto odnotować, że organ bazował na twierdzeniach podatnika oraz na dokumentach, opisujących jego działalność w powiązaniu z funduszem C. 1. (dalej: fundusz C. 1.), płatnikiem (R. sp. z o.o.) i grupą C.. Podatnik nie wykazał konkretnie czego istotnego w tym materiale miałoby zabraknąć, a więc w zasadzie czego organowi nie zechciał przedstawić, ubiegając się o uzyskanie opinii o stosowaniu preferencji. Natomiast konsekwentnie powtarzał, że jest rzeczywistym beneficjentem należności odsetkowych, nie tworzy ani nie bierze udziału w żadnych sztucznych strukturach i prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, w świetle przepisu art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p. Przekonywał również, że przedstawione przez niego dowody opisują taki układ stosunków między podmiotami wchodzącymi w skład grupy C. oraz taki sposób prowadzenia działalności gospodarczej, który jest charakterystyczny dla działalności spółek holdingowych na rynku finansowym, dla platform inwestycyjnych. W istocie rzeczy podatnik opowiadał się zatem za odmienną oceną prawną twierdzeń i informacji opisanych w dokumentach, jakimi organ dysponował. Podatnik miał przy tym pełną, niczym nieograniczoną możliwość zaoferowania organowi wszystkich istotnych twierdzeń i dokumentów zwłaszcza, że był profesjonalnie reprezentowany.
W efekcie podatnik nie podważył kluczowych aspektów faktycznych analizowanej sprawy dotyczących:
- specyfiki przepływu środków finansowych między funduszem C. 1., podatnikiem i płatnikiem,
- struktury kapitałowej podatnika opartej na majątku funduszu C. 1., systemie pożyczek udzielanych przez fundusz C. 1. i w ramach spółek w grupie, które przecież nie były trwałymi przysporzeniami majątkowymi, ale jako pożyczki podlegały zwrotnym przepływom rozłożonym w czasie,
- powiązań organizacyjnych i personalnych,
- warunków, w jakich podatnik podejmuje aktywność, które w dominującym zakresie wiążą podatnika z funduszem C. 1. i zarządzającą tym funduszem spółką C. 2.(dalej: spółka C. 2.).
Na tej podstawie organ trafnie rozpoznał istnienie przesłanek określonych w art. 26b ust. 3 pkt 2-4 u.p.d.o.p., zobowiązujących go do odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji.
Organ prawidłowo również dostrzegł istnienie uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 u.p.d.o.p. Przyznanie podatnikowi w przedstawionej sytuacji zwolnień podatkowych u źródła przewidzianych dla odsetek i dywidend realnie może okazać się sprzeczne z celem tych zwolnień oraz prowadzić do unikania opodatkowania poprzez formalne wpisanie się podatnika w system unikania podwójnego opodatkowania przewidziany dla spółek państw członkowskich. Schemat, w jakim porusza się podatnik, może również realnie okazać się sztuczny. Podmiot, kierujący się celami zgodnymi z prawem, nie tworzy spółki państwa członkowskiego po to, aby w dominującej mierze wpisać przepływy finansowe w system unikania podwójnego opodatkowania i czerpać z tego tytułu korzyści podatkowe sprzecznie z istotą i celem tego systemu.
Okoliczności, które przedstawił organ na podstawie twierdzeń podatnika, uzyskanych dokumentów dały jednocześnie podstawy do adekwatnej do stanu faktycznego i prawnego konstatacji, że istnieje uzasadnione przypuszczenie, że podatnik nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju siedziby tego podatnika dla celów podatkowych. Natomiast jego postępowanie jest instrumentem formalnie wprowadzonym do obrotu prawnego po to, aby w efekcie inny podmiot unikał opodatkowania i czerpał nieuprawnione korzyści.
Tego rodzaju przypuszczenie organu uzasadniają nie tylko powiązania organizacyjne, finansowe i personalne między funduszem C. 1., podatnikiem i płatnikiem, ale także okoliczność, że zaplecze aktywności podatnika: lokalowe, personalne, administracyjne jest ściśle powiązane z grupą i w jej ramach z funduszem C. 1.. Relacje w tym zakresie są tak ułożone, że w zasadzie to fundusz C. 1. i spółka C. 2., zarządzająca tym funduszem, zapewniają podatnikowi wszystkie elementy niezbędne do jego istnienia i podejmowania czynności w formie spółki państwa członkowskiego.
Są to wyraźne obiektywne wskazania, przemawiające za istotnymi przypuszczeniami, że podatnik w rzeczywistości mógł zostać utworzony dla realizacji celów innego podmiotu czy podmiotów. Stąd tak daleko idące ich zaangażowanie w stworzenie podatnikowi warunków do realizacji w istocie ich zamierzeń. Następstwem tego jest konstatacja, że podatnik nie prowadzi w rzeczywistości działalności gospodarczej, lecz ukrywa aktywność innego podmiotu czy podmiotów.
Wbrew przekonaniu podatnika, powyższe wątpliwości i przypuszczenia organu mają charakter zobiektywizowany. Wynikają one z analizy charakterystyki aktywności podatnika, jego struktury podmiotowej, kapitałowej i organizacyjnej, istoty realizowanych zadań, finansowych i organizacyjnych warunków realizacji tych zadań oraz otoczenia podatnika, od którego jest uzależniony w stopniu dominującym, nie na jednej, ale na kilku płaszczyznach aktywności. Argument podatnika, że jest platformą inwestycyjną jeszcze te wątpliwości i przypuszczenia organu w sposób uzasadniony pogłębia. W ten sposób podatnik sam odchodzi od spółki państwa członkowskiego w ujęciu gospodarczym, ekonomicznym na rzecz aspektu przede wszystkim formalnego.
W podsumowaniu powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny ocenia, że organ wykazał przesłanki z art. 26b ust. 3 pkt 2-4 u.p.d.o.p. W takim stanie sprawy organ był zobowiązany do odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).