II FSK 2625/10Umowa o dożywocie odpłatne zbycie nieruchomości podatek dochodowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych zbycia nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że umowa o dożywocie nie ma charakteru odpłatnego zbycia i nie stanowi źródła przychodu podlegającego opodatkowaniu. Sąd pierwszej instancji argumentował, że świadczenia z umowy dożywocia nie mają charakteru pieniężnego i nie można mówić o bezpośrednim przełożeniu ich na określoną sumę pieniężną, a także że losowy charakter umowy uniemożliwia jej wycenę. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną organu podatkowego, uchylił wyrok WSA. Sąd kasacyjny uznał, że umowa o dożywocie, zgodnie z art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego, jest umową wzajemną, w której zbywca nieruchomości uzyskuje ekwiwalentne świadczenie w postaci zapewnienia dożywotniego utrzymania. Podkreślono, że świadczenie to ma wymiar materialny, gdyż zbywca oszczędza wydatki, które musiałby ponieść na własne utrzymanie. Sąd odwołał się również do możliwości zamiany uprawnień z umowy o dożywocie na rentę (art. 913 § 1 Kc) jako potwierdzenia jej odpłatnego charakteru. W konsekwencji NSA stwierdził, że zbycie nieruchomości w ramach umowy o dożywocie jest odpłatne i stanowi źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uchylając tym samym wyrok WSA i oddalając skargę strony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowa o dożywocie jest odpłatnym zbyciem nieruchomości podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów podatkowych w kontekście umowy o dożywocie. Może wymagać analizy w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zbycie nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie stanowi odpłatne zbycie w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o dożywocie stanowi odpłatne zbycie nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa o dożywocie, mimo iż nie polega na zapłacie ceny w pieniądzu, ma charakter odpłatny, ponieważ zbywca uzyskuje ekwiwalentne świadczenie w postaci zapewnienia dożywotniego utrzymania, co stanowi przysporzenie majątkowe i oszczędność wydatków.
Czy w przypadku umowy o dożywocie możliwe jest ustalenie przychodu do opodatkowania zgodnie z art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, możliwe jest ustalenie przychodu, ponieważ umowa ma charakter odpłatny, a wartość świadczeń z niej wynikających ma wymiar finansowy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że losowy charakter umowy o dożywocie nie wyklucza jej odpłatności ani możliwości ustalenia przychodu, gdyż zbywca otrzymuje ekwiwalentne świadczenie, które można ocenić finansowo, a także istnieje możliwość zamiany uprawnień na rentę.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (9)
Główne
u.p.d.o.f. art. 10 § 1 pkt 8 lit. a)-c)
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.
u.p.d.o.f. art. 19 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej.
Kc art. 908 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie, powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 30e § 1 i 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Kc art. 487 § 2
Kodeks cywilny
Umowy wzajemne, dotyczące wyłącznie umów zobowiązaniowych, w których obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej.
Kc art. 913 § 1
Kodeks cywilny
Możliwość dokonania w drodze orzeczenia sądowego zamiany uprawnień objętych prawem dożywocia na świadczenie w postaci renty, odpowiadającej wartości tych uprawnień.
p.p.s.a. art. 174 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA po uwzględnieniu skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 203 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA po uwzględnieniu skargi kasacyjnej - uchylenie wyroku i oddalenie skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o dożywocie ma charakter odpłatny, ponieważ zbywca uzyskuje ekwiwalentne świadczenie w postaci zapewnienia dożywotniego utrzymania. • Zapewnienie dożywotniego utrzymania stanowi przysporzenie majątkowe dla zbywcy, który oszczędza wydatki na własne utrzymanie. • Losowy charakter umowy o dożywocie nie wyklucza jej odpłatności ani możliwości ustalenia przychodu do opodatkowania. • Możliwość zamiany uprawnień z umowy o dożywocie na rentę potwierdza jej odpłatny charakter.
Odrzucone argumenty
Umowa o dożywocie nie ma charakteru odpłatnego zbycia. • Świadczenia z umowy o dożywocie nie mają charakteru pieniężnego i nie można mówić o bezpośrednim przełożeniu ich na określoną sumę pieniężną. • Losowy charakter umowy o dożywocie uniemożliwia dokonanie wyceny wartości świadczeń udzielanych dożywotnikowi do opodatkowania. • Nie jest możliwe zastosowanie art. 19 u.p.d.o.f. z uwagi na brak możliwości wyceny przychodu dożywotnika.
Godne uwagi sformułowania
"Ze względu na losowy charakter umowy, oznaczający nieokreślony w chwili zawarcia czas jej trwania, nie jest możliwe dokonanie wyceny wartości świadczeń udzielanych dożywotnikowi do opodatkowania." • "Istotą odpłatności umowy o dożywocie jest bowiem to, że zbywca dokonując przysporzenia nie czyni tego kosztem własnego majątku, albowiem uzyskuje ekwiwalentne świadczenie, posiadające określony wymiar materialny, przejawiający się choćby w zaoszczędzeniu przez zbywcę tych wydatków, które musiałby ponieść w związku z własnym utrzymaniem, gdyby nie doszło do zawarcia umowy o dożywocie." • "Niewątpliwe w przypadku umowy o dożywocie nie mamy do czynienia z klasycznym przykładem ekwiwalentności świadczeń jak przy umowie sprzedaży, gdzie świadczeniu zbywcy odpowiada uiszczenie ceny przez nabywcę."
Skład orzekający
Małgorzata Wolf-Kalamala
przewodniczący
Bogdan Lubiński
sprawozdawca
Anna Sokołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa o dożywocie jest odpłatnym zbyciem nieruchomości podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów podatkowych w kontekście umowy o dożywocie. Może wymagać analizy w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego typu umowy cywilnoprawnej (dożywocie) i jej konsekwencji podatkowych, co jest istotne dla wielu osób planujących takie transakcje lub już je realizujących.
“Umowa o dożywocie – czy to zawsze darowizna? NSA wyjaśnia, kiedy zapłacisz podatek.”
Dane finansowe
WPS: 140 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.