II FSK 1762/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 rok. Sprawa dotyczyła zastosowania ogólnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR) do transakcji przeprowadzonych przez spółkę T.S.A. Szef KAS zakwestionował rozliczenia spółki, uznając, że działania były sztuczne i miały na celu osiągnięcie korzyści podatkowej, co skutkowało zawyżeniem kosztów uzyskania przychodów. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną. Kluczowym argumentem sądu było zagadnienie intertemporalności przepisów. Klauzula GAAR została wprowadzona do Ordynacji podatkowej w połowie 2016 roku (15 lipca). Sąd podkreślił, że przepisy te mają zastosowanie do korzyści podatkowej uzyskanej po tej dacie. Jednakże, zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2016 powstaje z upływem ostatniego dnia roku podatkowego (31 grudnia) i dotyczy całego roku. Zastosowanie klauzuli GAAR do zobowiązania za 2016 rok oznaczałoby retroaktywne działanie prawa, co jest sprzeczne z zasadami pewności prawa, zaufania obywateli do państwa i konstytucyjną zasadą niedziałania prawa wstecz. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym zmiany podatków płaconych w skali rocznej nie można wprowadzać w trakcie roku podatkowego. W związku z tym, że klauzula GAAR nie mogła być zastosowana do rozliczeń za 2016 rok, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zarówno wyrok WSA, jak i decyzję Szefa KAS, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz spółki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaStosowanie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR) do rozliczeń podatkowych za rok, w którym przepisy te weszły w życie w trakcie jego trwania.
Dotyczy specyfiki rozliczeń rocznych w podatku dochodowym od osób prawnych i momentu wejścia w życie przepisów antyabuzywnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy dotyczące klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119a-119f Ordynacji podatkowej), które weszły w życie 15 lipca 2016 r., mogą być zastosowane do zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2016, który jest rozliczany jako całość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mogą być zastosowane do zobowiązania podatkowego za rok 2016, ponieważ oznaczałoby to retroaktywne działanie prawa, co jest sprzeczne z zasadami pewności prawa, zaufania obywateli do państwa i konstytucyjną zasadą niedziałania prawa wstecz.
Uzasadnienie
Zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2016 powstaje z upływem ostatniego dnia roku podatkowego i dotyczy całego roku. Zastosowanie klauzuli GAAR, która weszła w życie w połowie roku, do całego zobowiązania za rok 2016 oznaczałoby stosowanie prawa wstecz. Jest to niedopuszczalne ze względu na zasady konstytucyjne, w tym pewność prawa i zakaz retroakcji w prawie podatkowym.
Czy postanowienie o przejęciu kontroli celno-skarbowej przez Szefa KAS było prawidłowe, jeśli wniosek Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego nie spełniał wymogów formalnych?
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny nie rozstrzygnął tej kwestii bezpośrednio, ponieważ uznał, że klauzula GAAR nie mogła być zastosowana, co czyniło dalsze postępowanie organów bezpodstawnym.
Czy decyzja Szefa KAS naruszyła zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego?
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny nie rozstrzygnął tej kwestii bezpośrednio, ponieważ uznał, że klauzula GAAR nie mogła być zastosowana, co czyniło dalsze postępowanie organów bezpodstawnym.
Przepisy (31)
Główne
O.p. art. 119a
Ordynacja podatkowa
Przepisy art. 119a-119f O.p. mają zastosowanie do korzyści podatkowej uzyskanej po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej (15 lipca 2016 r.). Nie mogą być stosowane do zobowiązania podatkowego za rok 2016, gdyż oznaczałoby to retroaktywne działanie prawa.
Ustawa o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw art. 7
Przepisy art. 119a-119f O.p. mają zastosowanie do korzyści podatkowej uzyskanej po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Pomocnicze
O.p. art. 119g
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 119ga
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu z powodu naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie poprzez brak precyzyjnego odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do kwestii nieprawidłowości postępowania przed organem II instancji.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.
O.p. art. 4
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Normatywna charakterystyka obowiązku podatkowego.
O.p. art. 21 § § 1 pkt 2
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Niezastosowanie przepisu mimo doręczenia decyzji po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
O.p. art. 68 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Niezastosowanie przepisu mimo doręczenia decyzji po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
O.p. art. 119c § § 1 i § 2 pkt 2,4, 5
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Niewłaściwe zastosowanie przepisu.
O.p. art. 119d
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Niewłaściwe zastosowanie przepisu.
O.p. art. 119w
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 13 § § 2 pkt 7
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Naruszenie właściwości rzeczowej Szefa KAS.
O.p. art. 217 § § 1 pkt 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Naruszenie właściwości rzeczowej Szefa KAS.
O.p. art. 187
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
u.p.d.o.p. art. 7 § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Niewłaściwe zastosowanie przepisu.
u.p.d.o.p. art. 12 § ust. 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Niewłaściwe zastosowanie przepisu.
u.p.d.o.p. art. 14 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Niewłaściwe zastosowanie przepisu.
u.p.d.o.p. art. 15 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Niewłaściwe zastosowanie przepisu.
u.p.d.o.p. art. 16 § ust. 1 pkt 8
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Niewłaściwe zastosowanie przepisu.
u.p.d.o.p. art. 16 § ust. 1 pkt 44
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Niewłaściwe zastosowanie przepisu.
u.p.d.o.p. art. 16 § ust. 1 pkt 53
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Niewłaściwe zastosowanie przepisu.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, pewność prawa.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości.
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania do rozliczeń za rok 2016 ze względu na retroaktywność przepisów.
Godne uwagi sformułowania
nie można zgodzić się na takie rozumienie tej normy, zgodnie z którym mogłoby dochodzić do zmiany "reguł gry w trakcie gry" • w podatku dochodowym od osób prawnych nie można zmieniać zasad jego określania w trakcie trwania roku podatkowego • legislacja retroaktywna w tym obszarze jest niewskazana, czy też całkowicie wykluczona • nie można tego uczynić w stosunku do zobowiązania podatkowego za 2016 r., w trakcie trwania którego wprowadzono unormowania dotyczące klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania
Skład orzekający
Małgorzata Wolf-Kalamala
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Płusa
sędzia
Alicja Polańska
sędzia (del.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR) do rozliczeń podatkowych za rok, w którym przepisy te weszły w życie w trakcie jego trwania."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki rozliczeń rocznych w podatku dochodowym od osób prawnych i momentu wejścia w życie przepisów antyabuzywnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia intertemporalności przepisów podatkowych i potencjalnie retroaktywnego stosowania klauzuli antyabuzywnej, co ma istotne znaczenie praktyczne dla podatników.
“Czy klauzula antyabuzywna z 2016 roku może cofnąć się w czasie? NSA rozstrzyga o retroaktywności prawa podatkowego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.