II FSK 138/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Gerarda M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Decyzja ta przenosiła na Gerarda M. odpowiedzialność za zaległości spółki "C." S.A. z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od czerwca do grudnia 1999 r. Organy podatkowe argumentowały, że spółka nie wywiązała się z obowiązków płatnika, a postępowanie egzekucyjne wobec niej okazało się bezskuteczne z powodu braku majątku. Gerard M. kwestionował zasadność przeniesienia na niego odpowiedzialności, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące nieskutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec spółki, braku doręczenia jej upomnienia i tytułu wykonawczego, a także faktu, że nie prowadził faktycznie spraw finansowych spółki, które powierzone były prokurentowi. WSA oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo stwierdziły bezskuteczność egzekucji, nawet jeśli nie została ona formalnie zakończona. NSA uchylił jednak wyrok WSA, stwierdzając, że kluczową przesłanką odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej jest formalne wykazanie bezskuteczności egzekucji wobec spółki. Sąd podkreślił, że bezskuteczność egzekucji musi być stwierdzona stosownym aktem organu egzekucyjnego, a nie wynikać jedynie z okoliczności sprawy czy dokumentów dotyczących innych postępowań. NSA zwrócił uwagę na potrzebę formalnego wszczęcia i przeprowadzenia egzekucji oraz stwierdzenia jej bezskuteczności zgodnie z przepisami, co stanowi gwarancję dla osoby trzeciej przed przedwczesnym obciążeniem jej odpowiedzialnością. Sąd wskazał na braki w postępowaniu organów podatkowych, które nie wykazały formalnie bezskuteczności egzekucji, co uzasadniało uchylenie wyroku WSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie formalnych wymogów wykazania bezskuteczności egzekucji jako przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki.
Dotyczy stanu prawnego i orzecznictwa z okresu wydania wyroku, choć zasady dotyczące bezskuteczności egzekucji pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przesłanka bezskuteczności egzekucji wobec spółki, warunkująca odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe, musi być formalnie stwierdzona przez organ egzekucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bezskuteczność egzekucji musi być formalnie stwierdzona stosownym aktem organu egzekucyjnego, a nie wynikać jedynie z okoliczności sprawy.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że odpowiedzialność osoby trzeciej ma charakter posiłkowy i wymaga formalnego wykazania bezskuteczności egzekucji wobec podatnika. Nie można przyjmować, że nieudana egzekucja z części majątku lub zastosowanie jednego ze sposobów egzekucji wystarcza do stwierdzenia bezskuteczności. Wymagany jest formalny akt organu egzekucyjnego, co stanowi gwarancję dla osoby trzeciej.
Czy organ podatkowy może przenieść odpowiedzialność członka zarządu za zaległości spółki, jeśli nie doręczono spółce upomnienia i tytułu wykonawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przeniesienie odpowiedzialności jest niedopuszczalne, jeśli postępowanie egzekucyjne wobec spółki nie zostało prawidłowo wszczęte z powodu braku doręczenia wymaganych dokumentów.
Uzasadnienie
Skarga kasacyjna zarzucała organom podatkowym naruszenie przepisów dotyczących wszczęcia egzekucji, w tym brak doręczenia spółce upomnienia i tytułu wykonawczego. NSA uznał, że te braki w postępowaniu egzekucyjnym uniemożliwiają przeniesienie odpowiedzialności na członka zarządu.
Czy sąd administracyjny może opierać swoje ustalenia na dokumentach znanych mu z urzędu z akt innej sprawy, zamiast na aktach rozpatrywanej sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny jest zobowiązany do orzekania na podstawie akt sprawy, a powoływanie się na dokumenty z innych postępowań, nawet znane z urzędu, jest naruszeniem przepisów.
Uzasadnienie
NSA zarzucił WSA naruszenie art. 133 p.p.s.a. poprzez oparcie się na dokumentach z innej sprawy dotyczącej tego samego skarżącego, zamiast na aktach niniejszej sprawy. Sąd podkreślił, że braki w materiale dowodowym nie mogą być zastępowane przez dokumenty spoza akt sprawy.
Czy art. 116 Ordynacji podatkowej w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2003 r. obejmował odpowiedzialność byłych członków zarządu spółki akcyjnej?
Odpowiedź sądu
Tak, NSA uznał, że nawet przed dodaniem § 4 do art. 116 o.p., przepis ten miał zastosowanie do byłych członków zarządu, jeśli zaległości powstały w czasie pełnienia funkcji.
Uzasadnienie
NSA nie podzielił poglądu skarżącego kasacyjnie, że art. 116 o.p. przed nowelizacją nie obejmował byłych członków zarządu. Sąd uznał, że dodanie § 4 miało charakter porządkujący, a zasada odpowiedzialności za zaległości powstałe w czasie pełnienia funkcji obowiązywała również wcześniej.
Przepisy (41)
Główne
o.p. art. 116
Ordynacja podatkowa
Przesłanka bezskuteczności egzekucji musi być formalnie stwierdzona przez organ egzekucyjny.
o.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
Bezskuteczność egzekucji oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia egzekucji nie doszło do zaspokojenia wierzyciela, co musi być formalnie stwierdzone.
o.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
Przesłanka bezskuteczności egzekucji jest warunkiem wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.
o.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
Nie można przyjmować, że nieudana egzekucja z części majątku lub zastosowanie jednego ze sposobów egzekucji wystarcza do przyjęcia bezskuteczności.
o.p. art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżony wyrok w przypadku naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
o.p. art. 107
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 108 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 116 § 2
Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości powstałe w czasie pełnienia funkcji.
o.p. art. 116 § 3
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 116 § 4
Ordynacja podatkowa
Przepis ma charakter porządkujący i uzupełniający, potwierdzając stosowanie zasad do byłych członków zarządu.
o.p. art. 27 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 30
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 107
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 108 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 233 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 220 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ustawa nowelizująca art. 21
Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Dotyczy odpowiedzialności osób trzecich za zaległości powstałe przed 1 stycznia 2003 r.
u.p.e.a. art. 26 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 15 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Kpa art. 41
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.ew.pod. art. 9 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
u.ew.pod. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
u.ew.pod. art. 9 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
u.ew.pod. art. 6 § 6
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
u.p.e.a. art. 61
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze art. 13 § 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze art. 13 § 2
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kpc art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Ksh art. 161 § 2
Kodeks spółek handlowych
Ksh art. 323 § 2
Kodeks spółek handlowych
k.c. art. 298
Kodeks cywilny
u.p.d.o.f. art. 38 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewykazanie przez organy podatkowe w sposób formalny bezskuteczności egzekucji wobec spółki. • Naruszenie przepisów dotyczących wszczęcia postępowania egzekucyjnego (brak doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego). • Sąd administracyjny oparł się na dokumentach z akt innej sprawy, naruszając art. 133 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące prawidłowości przeniesienia odpowiedzialności na członka zarządu mimo braku formalnego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. • Argumenty organów podatkowych o bezskuteczności egzekucji na podstawie nieformalnych dowodów.
Godne uwagi sformułowania
bezskuteczność egzekucji musi być formalnie stwierdzona • nie można przyjmować, że nieudana egzekucja tylko z części majątku (...) wystarcza do przyjęcia bezskuteczności • sąd administracyjny jest zobowiązany do orzekania na podstawie akt sprawy
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący sprawozdawca
Edyta Anyżewska
członek
Jan Grzęda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie formalnych wymogów wykazania bezskuteczności egzekucji jako przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i orzecznictwa z okresu wydania wyroku, choć zasady dotyczące bezskuteczności egzekucji pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Wyrok precyzuje kluczowe wymogi formalne w sprawach odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem praktycznym dla prawników i przedsiębiorców.
“Czy członek zarządu odpowiada za długi spółki, gdy egzekucja była tylko 'pozornie' bezskuteczna?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.