II FSK 1184/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. P. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. Spór dotyczył kwalifikacji przychodu ze sprzedaży czterech lokali mieszkalnych. Organy podatkowe uznały, że sprzedaż ta stanowiła pozarolniczą działalność gospodarczą, ponieważ skarżący działał w sposób zarobkowy, zorganizowany i ciągły, wykraczający poza zwykły zarząd majątkiem prywatnym (nabywał udziały, zapewniał dostęp do drogi, dokonał podziału działek, uzyskał pozwolenie na budowę, wybudował lokale, zamieścił ogłoszenia, zawierał umowy przedwstępne, pobierał zaliczki i udzielał gwarancji). Skarżący argumentował, że sprzedaż nastąpiła po upływie 5 lat od nabycia gruntu i miała charakter incydentalny, a przychód powinien być kwalifikowany jako ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. WSA oddalił skargę, powołując się na wcześniejsze orzeczenia dotyczące VAT. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że sprzedaż nieruchomości może być traktowana jako działalność gospodarcza, jeśli spełnione są przesłanki z art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. (zarobkowość, zorganizowanie, ciągłość, prowadzenie we własnym imieniu). Sąd podkreślił, że o zakwalifikowaniu przychodu do działalności gospodarczej decydują obiektywne okoliczności, a nie subiektywne przekonanie podatnika czy brak formalnej rejestracji. NSA odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i prawa materialnego, w tym zasady in dubio pro tributario, wskazując, że nie wystąpiły wątpliwości interpretacyjne, a jedynie odmienna od oczekiwań podatnika wykładnia przepisów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów kwalifikacji przychodu ze sprzedaży nieruchomości jako przychodu z działalności gospodarczej, nawet w przypadku braku formalnej rejestracji. Interpretacja zasady in dubio pro tributario i zasad szacowania podstawy opodatkowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie działania podatnika wykraczały poza zwykły zarząd majątkiem prywatnym. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sprzedaż nieruchomości przez osobę fizyczną, która nie prowadzi formalnie działalności gospodarczej, może być zakwalifikowana jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o PIT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli działania podatnika związane ze sprzedażą nieruchomości wykazują cechy zorganizowania, ciągłości i celu zarobkowego, wykraczające poza zwykłe wykonywanie prawa własności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe są obiektywne kryteria działalności gospodarczej (zorganizowanie, ciągłość, zarobkowość) zdefiniowane w art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f., a nie formalna rejestracja czy subiektywne przekonanie podatnika. Działania takie jak nabywanie gruntów, budowa, sprzedaż z gwarancją, świadczą o profesjonalnym charakterze transakcji.
Czy w przypadku braku dokumentacji kosztowej i niemożności ustalenia podstawy opodatkowania, organ podatkowy może odstąpić od oszacowania podstawy opodatkowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ może odstąpić od oszacowania, jeśli dysponuje dowodami pozwalającymi na określenie przychodu, a podatnik nie wykazał należycie poniesionych kosztów. Szacowanie nie może zastępować obowiązku dokumentowania wydatków przez podatnika.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że oszacowanie podstawy opodatkowania nie jest celem samym w sobie ani nie zastępuje obowiązku podatnika do udokumentowania kosztów. Jeśli przychód jest możliwy do ustalenia, a koszty nie zostały wykazane, organ może określić zobowiązanie na podstawie dostępnych dowodów, bez szacowania.
Czy naruszenie zasady in dubio pro tributario (wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego) następuje, gdy sąd dokonuje wykładni przepisów, a wynik tej wykładni jest niekorzystny dla podatnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada in dubio pro tributario nie ma zastosowania, gdy wątpliwości można usunąć w drodze wykładni, a sąd wybiera jedną z możliwych interpretacji, nawet jeśli jest ona niekorzystna dla podatnika. Zasada ta dotyczy sytuacji, gdy wyłania się kilka równie przekonujących hipotez interpretacyjnych.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że zasada in dubio pro tributario dotyczy sytuacji nierozstrzygalnych wątpliwości interpretacyjnych, a nie sytuacji, gdy sąd dokonuje wykładni i wybiera korzystniejszą dla fiskusa interpretację, która jednak jest logiczna i zgodna z przepisami.
Przepisy (28)
Główne
u.p.d.o.f. art. 5a § pkt 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definicja pozarolniczej działalności gospodarczej jako działalności zarobkowej, wytwórczej, budowlanej, handlowej, usługowej, polegającej na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż, lub polegającej na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych - prowadzonej we własnym imieniu, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.
u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Źródło przychodów: pozarolnicza działalność gospodarcza.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 8 lit. a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Źródło przychodów: odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości.
u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 1 i ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Określenie przychodu z działalności gospodarczej.
u.p.d.o.f. art. 24 § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zastosowanie w przypadku podmiotu zobowiązanego do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.
Dz.U. 2012 poz 361
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
O.p. art. 23 § par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania.
O.p. art. 23 § par 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Odstąpienie od oszacowania podstawy opodatkowania.
O.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada in dubio pro tributario - wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego.
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dz.U. 2020 poz 1325
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 art. 2 § pkt 7
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwalifikacja przychodu ze sprzedaży nieruchomości jako przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej ze względu na zorganizowany, ciągły i zarobkowy charakter działań podatnika. • Brak podstaw do zastosowania zasady in dubio pro tributario, gdyż wątpliwości interpretacyjne zostały usunięte w drodze wykładni. • Brak obowiązku szacowania podstawy opodatkowania, gdy organ dysponuje dowodami pozwalającymi na ustalenie przychodu, a podatnik nie wykazał kosztów.
Odrzucone argumenty
Sprzedaż nieruchomości powinna być kwalifikowana jako przychód z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., a nie z działalności gospodarczej (art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.). • Naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. (brak odniesienia się do zarzutów), art. 23 O.p. (niezastosowanie oszacowania), art. 145 P.p.s.a. (oddalenie skargi mimo naruszeń). • Naruszenie zasady in dubio pro tributario (art. 2a O.p.).
Godne uwagi sformułowania
granica między tym, co stanowi obrót nieprofesjonalny, a tym, co należy rozpoznawać jako czynności związane z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej • działania podatnika w stosunku do stanowiących jego własność składników majątkowych (w tym mienia nieruchomego) wykazują cechy zorganizowania i ciągłości w rozumieniu art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f., gdy podejmowane przez niego czynności związane z zagospodarowaniem tego mienia i jego rozporządzaniem będą istotnie odbiegały od zwykłego wykonywania prawa własności, a nadto podatnik z operacji tych uczyni sobie lub ma zamiar uczynienia stałego (nie okazjonalnego) źródła zarobkowania • oszacowanie podstawy opodatkowania nie może zastępować tej powinności podatnika, zwłaszcza kiedy przychodowa strona rachunku podatkowego możliwa jest do ustalenia dostępnymi dowodami
Skład orzekający
Tomasz Zborzyński
przewodniczący-sprawozdawca
Tomasz Kolanowski
członek
Alicja Polańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów kwalifikacji przychodu ze sprzedaży nieruchomości jako przychodu z działalności gospodarczej, nawet w przypadku braku formalnej rejestracji. Interpretacja zasady in dubio pro tributario i zasad szacowania podstawy opodatkowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie działania podatnika wykraczały poza zwykły zarząd majątkiem prywatnym. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatkowego – kiedy sprzedaż prywatnej nieruchomości staje się działalnością gospodarczą. Wyjaśnia praktyczne kryteria stosowane przez sądy, co jest cenne dla wielu podatników i doradców.
“Kiedy sprzedaż mieszkania to już biznes? NSA wyjaśnia, jak nie wpaść w pułapkę działalności gospodarczej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.