Pełny tekst orzeczenia II FSK 1161/17

II FSK 1161/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-05-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Wolf- Kalamala /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Przybysz
Tomasz Kolanowski
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1262/16 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2017-01-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 520
art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Małgorzata Wolf- Kalamala (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia WSA (del.) Piotr Przybysz, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1262/16 w sprawie ze skargi J.S. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę w całości, 3) zasądza od J. S. i M. S. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1262/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną przez J. S. i M. S. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 29 sierpnia 2016 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r.
Sąd pierwszej instancji ustalił następujący stan faktyczny, decyzją z 27 stycznia 2016 r. Wójt Gminy K. ustalił dla Skarżących łączne zobowiązanie pieniężne za 2016 rok w kwocie 2 110,00 zł, płatny w 4 ratach.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 29 sierpnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i ustaliło jego wysokość na ten rok na kwotę 1 862 zł. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż w zaskarżonej decyzji opodatkowano podatkiem od nieruchomości: budynek o pow. 199,04 m2 stawką jak dla budynków rekreacyjnych (letniskowych) - (7,68 zł/m2) oraz grunt o pow. 1238 m2 stawką jak dla gruntów przeznaczonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o warunkach zabudowy na cele rekreacyjne(letniskowe) - (0,47 zł/m2) oraz ustalono podatek rolny w wysokości 0,00 zł. Wskazano, że w aktach sprawy znajduje się Informacja z rejestru gruntów i Wypis z kartoteki budynków z 16 lipca 2015 r., z których wynika, że grunt o pow. 0,1238 ha (działka nr [...]) oznaczony jest jako B - tereny mieszkaniowe, przedmiotowy budynek sklasyfikowany został - Wg Klasyfikacji Środków Trwałych - budynek mieszkalny; Wg Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych - budynek mieszkalny jednorodzinny; Główna funkcja - dom letniskowy. Z informacji z rejestru gruntów z 12 lutego 2016 r. wynika, że grunt o pow. 0,1238 ha położony na działce nr [...] oznaczony jest jako RVI - grunty orne. W aktach sprawy znajduje się informacja w sprawie podatku od nieruchomości na 2015 rok złożona przez podatników w dniu 13 lutego 2015 r., w której do opodatkowania wykazano – "grunty rekreacyjne (letniskowe)" - 1238 m2 oraz "budynki mieszkalne" - 199,04 m2, jak również informacja w sprawie podatku rolnego na rok 2015, w której wskazano do opodatkowania grunt RVI o pow. 01238 ha.
Organ podkreślił, iż podstawą opodatkowania gruntów i budynków są każdorazowo informacje wynikające z ewidencji gruntów i budynków, dotyczące rodzajowej klasyfikacji danego gruntu oraz funkcji budynku. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm. dalej Ordynacja podatkowa). W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Zasada prawdy obiektywnej, ustanowiona w art. 122 Ordynacji podatkowej, nakłada na organy podatkowe obowiązek ustalenia tych faktów, które określa ustawa podatkowa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż skoro w ewidencji gruntów w dacie wydania przez Wójta Gminy skarżonej decyzji działka nr [...] została sklasyfikowana jako "B" - "teren mieszkaniowy", to zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849, z późn. zm. dalej u.p.o.l.) oraz § 1 pkt 1 lit. c uchwały Rady Gminy K. z dnia 23 października 2015 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości należało przyjąć dla niej stawkę jak dla gruntów pozostałych (0,24 zł/m2), a nie jak dla gruntu przeznaczonego w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o warunkach zabudowy na cele rekreacyjne (letniskowe) (0,47 zł/m2). Wydanie przez organ podatkowy decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, z pominięciem odniesienia się przez ten organ do danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, stanowi naruszenie prawa.
Odnosząc się do kwestii opodatkowania budynku o powierzchni 199,04 m2, to SKO wskazało, iż przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520, z późn. zm., dalej u.p.g.k.) przesądza, że o kwalifikacji (dla potrzeb opodatkowania podatkiem od nieruchomości) konkretnego obiektu budowlanego do kategorii budynków mieszkalnych decydują funkcje tego budynku wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Powyższe oznacza, że co do zasady o sposobie kwalifikacji budynku, dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, decyduje nie tyle sposób rzeczywistego wykorzystania budynku, ile jego funkcja (przeznaczenie) wskazane w ewidencji budynków.
Zdaniem organu drugiej instancji ponieważ ewidencja gruntów i budynków kwalifikuje budynek o pow. 199,04 m2 jako dom "letniskowy (główna funkcja), to powinien on zostać opodatkowany stawką podatkową przewidzianą w uchwale Rady Gminy K. dla tego rodzaju obiektów ("budynków rekreacyjnych (letniskowych)") - 7,68 zł/m2, zaś przedmiotowy grunt winien być opodatkowany według stawki właściwej dla "gruntów pozostałych" - 0,24 zł od 1 m2 powierzchni.
W skardze podatnicy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 187 § 1, 191, 122 w zw. z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, art. 21 ust. 1 u.p.g.k. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz e) i ust. 2-4 u.p.o.l.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w sprawie za przedmiot opodatkowania przyjęto w decyzjach budynek letniskowy. Budynek taki, zgodnie z Polską Klasyfikacją Obiektów Budowlanych, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych stanowi budynek mieszkalny (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 z późn. zm.) - por. IV. Schemat klasyfikacji z objaśnieniami, Sekcja 1, Dział 11 Budynki mieszkalne, Klasa 1110, która obejmuje: Samodzielne budynki takie jak: pawilony, wille, domki wypoczynkowe, leśniczówki, domy mieszkalne w gospodarstwach rolnych, rezydencje wiejskie, domy letnie, itp..
W ocenie Sądu pierwszej instancji nieprzeprowadzenie przez organ postępowania wyjaśniającego co do faktycznej funkcji budynku Skarżących doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu w sytuacji gdy podatnik na etapie postępowania podatkowego kwestionuje dane ewidencyjne, powołując się na inne dokumenty świadczące o błędnym zapisie, organ podatkowy powinien je zweryfikować i ustalić, czy istnieje inny dowód świadczący o wadliwości danych ewidencyjnych. Przepisy ordynacji podatkowej przewidują bowiem możliwość pominięcia danych zawartych w dokumencie urzędowym (ewidencji gruntów i budynków) i rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o inne dowody. Dopuszczalność przeprowadzenia przeciwdowodów w odniesieniu do domniemania wiarygodności oraz w odniesieniu do domniemania autentyczności dokumentu urzędowego przewiduje art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy nie może zatem bezkrytycznie przyjmować treści wszelkich dokumentów urzędowych bez ich gruntownego zbadania. Sytuacja ta stanowi niewątpliwie wyjątek od reguły przewidzianej w art. 21 u.p.g.k. w związku z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej.
W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżyło powyższy wyrok w całości zarzucając na podstawie art. 173 oraz art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm., dalej p.p.s.a.) naruszenie:
1) przepisów postępowania tj. art. 145 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez zarzucenie organom niedokonanie ustaleń faktycznych w zakresie funkcji będącego przedmiotem opodatkowania budynku w oparciu o sposób faktycznego użytkowania budynku, podczas gdy funkcja budynku wynikała z zaklasyfikowania go w ewidencji budynków jako letniskowy; naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na treść orzeczenia, albowiem wobec mocy wiążącej ewidencji budynków w postępowaniu podatkowym, prowadzenie postępowania podatkowego, pomimo dokonanej i niekwestionowanej klasyfikacji w ewidencji, było bezprzedmiotowe i zbędne;
2) prawa materialnego tj. art. 21 ust. 1 u.p.g.k .w zw. z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że budynek sklasyfikowany w ewidencji budynków jako dom letniskowy, wobec mocy wiążącej ewidencji budynków, mocy może zostać opodatkowany podatkiem od nieruchomości przy ustaleniu jego funkcji w oparciu o faktyczny sposób korzystania z budynku.
Mając powyższe na uwadze organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjna Skarżący wnieśli o jej oddalenie oraz zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, przeto zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiona w skardze kasacyjnej argumentacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, co do wiążącego charakteru ewidencji gruntów i budynków, jest trafna. Stanowisko to pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjmuje się, że dane wynikające z ewidencji - w szczególności w przypadku wymiaru podatku od nieruchomości - mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 1/09). Co prawda, od zasady tej istnieją wyjątki - wskazane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt II FPS 2/13 - jednakże okoliczności takie w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.
Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II FSK 3108/12, "art. 21 ust. 1 u.p.g.k. należy interpretować w ten sposób, że przy ustalaniu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, w podatku rolnym i podatku leśnym, winny zostać uwzględnione zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Informacje dotyczące funkcji (użytkowego przeznaczenia) zarówno gruntu, jak i budynku (lokalu) mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów".
Stanowisko powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, orzekający w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną, w pełni podziela. W konsekwencji, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy podatkowe nie były zobowiązane do przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia i wykazania okoliczności związanych z faktycznym sposobem użytkowania spornego budynku w 2016 r. Informacje ujęte w operacie ewidencyjnym nieruchomości, dotyczące, np. powierzchni, czy też przeznaczenia gruntu i budynku, wprowadzone do tego rejestru przez właściwego starostę w ramach postępowania prowadzonego na podstawie przepisów u.p.g.k., wywierają skutki materialnoprawne. Stąd też nie można aprobować tezy, że dane z ewidencji gruntów i budynków mogą być dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości korygowane w odrębnym postępowaniu przez organ podatkowy, za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1581/12). Dopiero zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków (dokonana przez uprawnione do tego organy geodezyjne) będzie mogła stanowić podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania wymiarowego. Podobny pogląd wyrażono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1471/10, w którym Sąd stwierdził, że jakkolwiek w myśl art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, można przeprowadzić przeciwdowód przeciwko dokumentom wymienionym art. 194 § 1 i 2, to jednak "skorzystanie z tej możliwości wymagałoby [...] zaktualizowania albo sprostowania odpowiedniego wpisu, tak aby zachować niezbędne dla celów operatywnego stosowania prawa minimum ładu w dokumentacji urzędowej."
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a także naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 u.p.g.k. okazały się trafne, bowiem Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że organy podatkowe powinny - niezależnie od zapisów ewidencji gruntów i budynków - ustalić rzeczywistą funkcję budynku letniskowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ podatkowy nie miał prawa dokonywać samodzielnej klasyfikacji funkcji budynku, tj. analizować jego faktycznego wykorzystania, tylko powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków, co też uczynił, zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.
Składowi orzekającemu znany jest również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 950/17, w którym na tle analogicznego stanu faktycznego i prawnego zaprezentowane zostało stanowisko przeciwne, tj. zbieżne ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, którego to jednak stanowiska, ze względów przedstawionych wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający niniejszej sprawie nie podziela.
Mając na względzie powyższe i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. - uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz oddalił skargę. O zwrocie kosztów postępowania w sprawie orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 tej ustawy.