II FSK 1116/23Podatek dochodowy przedawnienie oszacowanie transakcje
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną I. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (sprzeczność uzasadnienia), art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. (błędne oddalenie skargi przy naruszeniu art. 23 O.p.), art. 151 p.p.s.a. (naruszenie art. 187 § 1 i art. 122 O.p. – zaniechanie zebrania materiału dowodowego) oraz art. 151 p.p.s.a. (naruszenie art. 191 O.p. – zasada swobodnej oceny dowodów). Zarzucono również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70 § 1 O.p. poprzez błędne przyjęcie skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące przedawnienia są niezasadne, gdyż wszczęcie postępowania karnego skarbowego było uzasadnione podejrzeniem popełnienia przestępstwa skarbowego, a jego przekształcenie w fazę 'ad personam' wyklucza instrumentalność. Sąd podkreślił, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje z dniem wszczęcia postępowania, o czym podatnik został zawiadomiony. W kwestii oszacowania podstawy opodatkowania, NSA stwierdził, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły fikcyjność części transakcji sprzedaży nawozów do Austrii, a oszacowanie przychodów dotyczyło rzeczywistej sprzedaży zakupionych nawozów po cenach rynkowych, a nie fikcyjnych transakcji. Sąd uznał również, że organy podatkowe zebrały wystarczający materiał dowodowy i prawidłowo oceniły dowody, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są bezzasadne. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z postępowaniem karnoskarbowym oraz zasad oszacowania podstawy opodatkowania w przypadku fikcyjnych transakcji.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest dopuszczalne i czy nastąpiło ono w sposób instrumentalny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było instrumentalne. Przekształcenie postępowania w fazę 'ad personam' wyklucza taką możliwość, a zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje z dniem wszczęcia postępowania, o ile podatnik został o tym zawiadomiony.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że samo podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego, a nie jego udowodnienie, uzasadnia wszczęcie postępowania i zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Faza 'ad personam' postępowania karnoskarbowego wyklucza zarzut instrumentalności. Chronologia zdarzeń i przedstawienie zarzutów P.S. wskazują na brak motywacji jedynie do zawieszenia terminu przedawnienia.
Czy organy podatkowe prawidłowo oszacowały podstawę opodatkowania w sytuacji częściowej nierzetelności ksiąg podatkowych i fikcyjności niektórych transakcji sprzedaży?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, oszacowanie podstawy opodatkowania było prawidłowe.
Uzasadnienie
Organy podatkowe ustaliły, że zakupione nawozy nie zostały sprzedane kontrahentom z Austrii w wykazanej formie, a remanent końcoworoczny nie wykazywał ich posiadania. Oszacowanie dotyczyło rzeczywistej sprzedaży zakupionych nawozów po cenach rynkowych, a nie fikcyjnych transakcji. Dane z ksiąg, uznane za nierzetelne, nie pozwalały na określenie podstawy opodatkowania, co uzasadniało oszacowanie.
Czy organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania dotyczące gromadzenia, zupełności i oceny materiału dowodowego (art. 122, 187 § 1, 191 O.p.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy podatkowe nie naruszyły przepisów postępowania.
Uzasadnienie
Skarżąca prezentowała niespójne stanowiska co do charakteru transakcji. Organy podatkowe oparły się na wyjaśnieniach M. J. i dokumentacji, a dalsze przesłuchania nie były konieczne, gdyż zebrany materiał był wystarczający do rozstrzygnięcia. Brak było podstaw do kwestionowania przez organy podatkowe sprzedaży nawozów, jeśli nie wynikało to z dokumentów ani twierdzeń strony.
Czy uzasadnienie wyroku WSA było wewnętrznie sprzeczne (art. 141 § 4 p.p.s.a.)?
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe.
Uzasadnienie
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być skutecznie uzasadniany poprzez kwestionowanie wykładni przepisów przyjętej przez sąd. Uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi formalne i pozwala na kontrolę toku rozumowania sądu.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (24)
Główne
O.p. art. 70 § 6 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
O.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 23 § 1
Ordynacja podatkowa
Podstawa opodatkowania może być określona w drodze oszacowania, gdy dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na jej określenie.
O.p. art. 23 § 2
Ordynacja podatkowa
Określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania jest możliwe, gdy dane wynikające z ksiąg podatkowych, po uznaniu ich w części za nierzetelne, nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania.
Pomocnicze
O.p. art. 141 § 4
Ordynacja podatkowa
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
O.p. art. 70c
Ordynacja podatkowa
Zawiadomienie podatnika o wszczęciu postępowania karnego skarbowego.
k.p.k. art. 313
Kodeks postępowania karnego
Przedstawienie zarzutów.
k.k.s. art. 113 § 1
Kodeks karny skarbowy
Stosowanie przepisów k.p.k. do postępowania karnoskarbowego.
u.p.t.u. art. 2 § 23
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.
O.p. art. 155 § 1
Ordynacja podatkowa
Wezwanie do złożenia wyjaśnień lub przedłożenia dokumentów.
O.p. art. 188
Ordynacja podatkowa
Postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu.
O.p. art. 180 § 1
Ordynacja podatkowa
Dopuszczalność dowodów.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 204 § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. a
Stawka minimalna opłat za czynności radcy prawnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 2 lit. a
Stawka minimalna opłat za czynności radcy prawnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia wyroku WSA. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi w sytuacji naruszenia przez organy podatkowe art. 23 § 1 pkt 1-3 O.p. w zw. z art. 23 § 2 pkt 2 O.p. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi w sytuacji naruszenia przez organy podatkowe art. 187 § 1 O.p. oraz art. 122 O.p. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi w sytuacji naruszenia przez DIAS zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.) • Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 70 § 6 pkt 1 O.p. i art. 70 § 1 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnego przyjęcia, że doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Godne uwagi sformułowania
NSA związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. • Mechanizm związany z zawieszeniem biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. wiąże ten skutek z faktem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony. • Ocena instrumentalności wszczęcia postępowania karnoskarbowego stałaby w bezpośredniej sprzeczności z zasadami legalizmu i prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. • Wkroczenie postępowania karnoskarbowego w fazę ad personam zasadniczo wyklucza możliwość przypisania mu cechy instrumentalności. • Nie można skutecznie uzasadniać naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez kwestionowanie wykładni przepisów przyjętej przez sąd administracyjny. • Organy podatkowe nie dokonały oszacowania podstawy opodatkowania zgodnej z fikcyjnymi fakturami na rzecz wskazanych w ich treści kontrahentów z Austrii, lecz oszacowania na skutek przyjęcia ich sprzedaży w ogóle, po cenach rynkowych. • Obowiązek gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony i obciąża organ podatkowy jedynie w takim zakresie, który jest wystarczający do załatwienia sprawy.
Skład orzekający
Jerzy Płusa
przewodniczący
Maciej Jaśniewicz
sprawozdawca
Paweł Kowalski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z postępowaniem karnoskarbowym oraz zasad oszacowania podstawy opodatkowania w przypadku fikcyjnych transakcji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych zagadnień podatkowych: przedawnienia i oszacowania dochodu, z elementem potencjalnie nadużywanego postępowania karnego skarbowego. Jest to interesujące dla prawników i przedsiębiorców.
“Czy postępowanie karne skarbowe może być narzędziem do przedłużenia terminu przedawnienia podatku? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.