II FSK 1072/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzję dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. Głównym zarzutem organu było naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz przepisów Ordynacji podatkowej, poprzez błędne uznanie przez Sąd, że organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczających dowodów na ustalenie miejsca zamieszkania podatnika w Polsce. Organ argumentował, że przeprowadził postępowanie dowodowe zgodnie z prawem i zasadnie uznał podatnika za polskiego rezydenta podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tych argumentów. Sąd podkreślił, że ustalenie stałego miejsca zamieszkania podatnika było kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy i zastosowania przepisów Konwencji między Polską a Holandią o unikaniu podwójnego opodatkowania. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że ustalenia organów opierały się na domniemaniu, a nie na wyczerpującym postępowaniu dowodowym. Dane z nadania numeru NIP i adres rejestracyjny nie były wystarczające do jednoznacznego stwierdzenia rezydencji podatkowej, zwłaszcza w kontekście pobytu i uzyskiwania dochodów w Holandii. NSA uznał, że organy podatkowe miały wątpliwości co do miejsca zamieszkania podatnika, ale nie podjęły wystarczających działań, aby je wyjaśnić, poprzestając na niepełnych informacjach. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące braku jasnych wytycznych dla organu po uchyleniu decyzji oraz oparcia uzasadnienia wyroku na piśmie procesowym strony. W zakresie prawa materialnego, NSA stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów Konwencji UPO i ustawy o PIT są bezzasadne, ponieważ organ sam nie wykazał, że przepisy te miały zastosowanie w sprawie, nie udowodniwszy wcześniej rezydencji podatkowej. Zarzut naruszenia ustawy o NIP również uznano za niezasadny, wskazując, że baza NIP ma charakter ewidencyjny i nie przesądza o stałym miejscu zamieszkania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie rezydencji podatkowej w przypadkach, gdy podatnik przebywa i uzyskuje dochody za granicą, a organy podatkowe opierają się na danych ewidencyjnych lub odbiorze korespondencji.
Dotyczy specyficznej sytuacji podatnika K. Z. i jego powiązań z Polską i Holandią. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i Konwencji UPO w kontekście dowodzenia rezydencji podatkowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organy podatkowe przeprowadziły wystarczające postępowanie dowodowe w celu ustalenia miejsca zamieszkania podatnika w Polsce, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej i Konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego, a ustalenia opierały się na domniemaniu, a nie na wyczerpującym wyjaśnieniu stanu faktycznego.
Uzasadnienie
NSA podzielił stanowisko WSA, że organy podatkowe nie podjęły wszelkich możliwych działań w celu wyjaśnienia kluczowej kwestii miejsca zamieszkania podatnika, opierając się na niepełnych danych (adres rejestracyjny, odbiór korespondencji), które nie przesądzają o rezydencji podatkowej.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo uchylił decyzję organu podatkowego z powodu niewystarczających ustaleń faktycznych dotyczących rezydencji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo uchylił decyzję organu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA słusznie wskazał na braki w postępowaniu dowodowym organów podatkowych w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania podatnika, co stanowiło podstawę do uchylenia decyzji.
Czy sąd pierwszej instancji udzielił organowi podatkowemu jasnych i konkretnych wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania po uchyleniu decyzji?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji udzielił wystarczających wskazań.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wskazania sądu były wystarczające, wskazując na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania, bez wyręczania organu w sposobie procedowania.
Przepisy (9)
Główne
u.p.d.o.f. art. 3 § ust. 1a
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Konwencja UPO art. 4 § ust. 1 i 2
Konwencja między Rzeczpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu
Definiuje osobę mającą miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie i określa kryteria rozgraniczające (ośrodek interesów życiowych, zwykłe przebywanie, obywatelstwo) w sytuacjach wątpliwych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej - obowiązek organów podatkowych podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych ustalenia istotnych okoliczności sprawy.
O.p. art. 262 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Kara porządkowa jako środek dyscyplinujący w postępowaniu podatkowym.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego, w tym wskazania co do dalszego postępowania.
ustawa o NIP art. 9 § ust. 1d
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
Aktualizacja danych ewidencyjnych podatnika, w tym adresu zamieszkania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia miejsca zamieszkania podatnika. • Ustalenia organów podatkowych opierały się na domniemaniu, a nie na wyczerpującym wyjaśnieniu stanu faktycznego. • Dane ewidencyjne (NIP, adres rejestracyjny) oraz odbiór korespondencji nie są wystarczające do jednoznacznego stwierdzenia rezydencji podatkowej.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe przeprowadziły postępowanie dowodowe zgodnie z prawem i zasadnie uznały podatnika za polskiego rezydenta podatkowego. • Sąd pierwszej instancji nie wskazał jasnych wytycznych co do dalszego postępowania. • Uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji oparto na piśmie procesowym strony, nie dając organowi wystarczającego czasu na odpowiedź. • Naruszenie przepisów prawa materialnego (Konwencja UPO, u.p.d.o.f.) poprzez ich niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Ustalenie stałego miejsca zamieszkania Skarżącego było kluczową kwestią do rozstrzygnięcia w sprawie. • Organy podatkowe w zasadzie przyjęły a priori stanowisko o polskim miejscu zamieszkania Skarżącego, zadawalając się ustaleniem przesłanek, które nie mogły mieć decydującego znaczenia. • Samo pozostawanie adresu Skarżącego w podatkowych bazach danych nie jest z pewnością wystarczające do uznania, że dana osoba na stałe przebywa pod tym adresem.
Skład orzekający
Małgorzata Wolf-Kalamala
przewodniczący
Maciej Jaśniewicz
sprawozdawca
Artur Kot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie rezydencji podatkowej w przypadkach, gdy podatnik przebywa i uzyskuje dochody za granicą, a organy podatkowe opierają się na danych ewidencyjnych lub odbiorze korespondencji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatnika K. Z. i jego powiązań z Polską i Holandią. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i Konwencji UPO w kontekście dowodzenia rezydencji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rezydencji podatkowej i tego, jak organy podatkowe powinny dowodzić miejsca zamieszkania podatnika, zwłaszcza gdy istnieją powiązania z zagranicą. Pokazuje, że dane ewidencyjne nie zawsze są wystarczające.
“Czy adres w bazie danych NIP oznacza polską rezydencję podatkową? NSA wyjaśnia, jak udowodnić miejsce zamieszkania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.