II CSKP 625/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odszkodowania za szkody wyrządzone przez bobry na nieruchomości powoda B. C. Powód dochodził od Skarbu Państwa kwoty 60 000 zł, jednak sądy niższych instancji zasądziły znacznie mniejsze kwoty. Sąd Rejonowy w Poznaniu zasądził 1 461 zł, a Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił ten wyrok, zasądzając dodatkowo 5 720 zł. Sąd Okręgowy ustalił, że szkody były bezsporne, ale problemem było ustalenie ich wartości. Powód kwestionował wyceny rzeczoznawców, które oszacowały szkodę na 3 555 zł i 3 280 zł za dwa odrębne zdarzenia. Sąd Okręgowy uznał, że koszt nasadzenia młodych drzewek (10 000 zł) byłby właściwą podstawą odszkodowania, ponieważ sadzenie starszych drzew byłoby nieracjonalne ekonomicznie. Sąd odwołał się również do art. 363 § 2 k.c., wskazując, że postępowanie pozwanego bezpośrednio po ujawnieniu szkody uzasadnia ustalenie odszkodowania według cen z daty szacowania, a nie daty wyrokowania. Powód zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego skargą kasacyjną, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania (m.in. skład sądu) oraz prawa materialnego (art. 363 § 1 i 2 k.c. oraz art. 126 u.o.p.). Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. W pierwszej kolejności odrzucono zarzut nieważności postępowania, wskazując na prawidłowe zastosowanie przepisów o składzie sądu w okresie stanu epidemii. Następnie Sąd Najwyższy potwierdził, że odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody bobrowe (art. 126 u.o.p.) nie obejmuje utraconych korzyści (lucrum cessans). Sąd uznał, że ustalenie odszkodowania na podstawie kosztów nasadzenia młodych drzewek było uzasadnione gospodarczo i zgodne z celem restytucji naturalnej, która ma na celu przywrócenie stanu zbliżonego do poprzedniego, zaspokajającego potrzeby poszkodowanego. Sąd podkreślił, że sąd powszechny ocenia poprawność ustalenia odszkodowania przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska, a nie ustala je od nowa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie odszkodowania za szkody wyrządzone przez zwierzęta chronione, w szczególności bobry, oraz interpretacja przepisów o składzie sądu w okresach szczególnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji szkód bobrowych i przepisów przejściowych związanych z COVID-19. Interpretacja zasady racjonalności gospodarczej przy ustalaniu odszkodowania może być różnie stosowana w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skład sądu orzekającego w okresie stanu epidemii COVID-19, na podstawie przepisów szczególnych, może wpływać na ważność postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli przepisy te zostały prawidłowo zastosowane zgodnie z przepisami przejściowymi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy dotyczące rozpoznawania spraw w składzie jednego sędziego w okresie stanu epidemii, wprowadzone ustawą z dnia 2 marca 2020 r. i zmienione ustawą z dnia 28 maja 2021 r., miały zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tych przepisów, zgodnie z przepisami przejściowymi.
Jak należy ustalać wysokość odszkodowania za szkody wyrządzone przez bobry w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim, uwzględniając przepisy ustawy o ochronie przyrody i kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odszkodowanie powinno pokrywać rzeczywiste straty (damnum emergens), a nie utracone korzyści (lucrum cessans), a jego wysokość ustala się na podstawie cen z daty szacowania szkody przez organ ochrony środowiska, z uwzględnieniem racjonalności gospodarczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody bobrowe nie obejmuje utraconych korzyści. Ustalenie odszkodowania na podstawie kosztów nasadzenia młodych drzewek, jako najbardziej racjonalnego sposobu odtworzenia drzewostanu, jest zgodne z celem restytucji naturalnej i zaspokaja potrzeby poszkodowanego w przybliżony sposób. Sąd podkreślił, że sąd powszechny ocenia poprawność ustalenia odszkodowania przez organ ochrony środowiska, a nie ustala je od nowa.
Czy ustalenie wysokości odszkodowania za szkody bobrowe na podstawie kosztów nasadzenia młodych drzewek, zamiast drzew w wieku odpowiadającym uszkodzonym, jest zgodne z zasadą pełnego odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli jest to uzasadnione gospodarczo i stanowi racjonalny sposób przywrócenia stanu poprzedniego, a odszkodowanie nie obejmuje utraconych korzyści.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przywrócenie stanu poprzedniego nie musi oznaczać doprowadzenia rzeczy do identycznie takiego samego stanu, ale stanu podobnego (zbliżonego), który zaspokaja potrzeby poszkodowanego. W kontekście szkód bobrowych, koszt nasadzenia młodych drzewek jest uznawany za racjonalny i gospodarczo uzasadniony sposób odtworzenia drzewostanu, zwłaszcza gdy odszkodowanie nie obejmuje utraconych korzyści.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. C. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | inna |
Przepisy (19)
Główne
ustawa COVID-19 art. 15zzs § ust. 1 pkt. 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis wprowadzający rozpoznawanie spraw w pierwszej i drugiej instancji w składzie jednego sędziego w okresie stanu epidemii.
k.c. art. 363 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Ustalenie wysokości i formy odszkodowania, w tym zasada ustalania według cen z daty ustalenia odszkodowania.
u.o.p. art. 126 § ust. 1 pkt. 5 i ust. 2
Ustawa o ochronie przyrody
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez bobry, wyłączenie utraconych korzyści.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt. 4
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego.
k.p.c. art. 367 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego.
k.p.c. art. 397 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, w kontekście składu sądu.
u.s.p. art. 47b § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Zarzut nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego.
ustawa zmieniająca art. 4
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
Zmiana brzmienia art. 15zzs ustawy COVID-19.
ustawa zmieniająca art. 6 § ust. 1 i 2
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
Przepisy przejściowe dotyczące stosowania zmian w k.p.c. i składu sądu.
u.o.p. art. 126 § ust. 3
Ustawa o ochronie przyrody
Ustalanie wysokości odszkodowania przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
u.o.p. art. 126 § ust. 10
Ustawa o ochronie przyrody
Orzekanie przez sądy powszechne w sprawach spornych dotyczących wysokości odszkodowań za szkody wyrządzone przez zwierzęta.
k.c. art. 361 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Zakres odszkodowania, w tym szkoda rzeczywista i utracone korzyści.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek zwrotu kosztów procesu.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady zwrotu kosztów procesu.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowe zastosowanie przepisów o składzie sądu w okresie stanu epidemii. • Odszkodowanie za szkody bobrowe nie obejmuje utraconych korzyści. • Ustalenie odszkodowania na podstawie kosztów nasadzenia młodych drzewek jest racjonalne i gospodarczo uzasadnione. • Sąd powszechny ocenia poprawność ustalenia odszkodowania przez organ ochrony środowiska, a nie ustala je od nowa.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego. • Naruszenie art. 363 § 1 i 2 k.c. oraz art. 126 u.o.p. przez błędną wykładnię prowadzącą do ustalenia wadliwego zakresu odszkodowania. • Naruszenie art. 363 § 2 k.c. przez błędne uznanie, że miały miejsce okoliczności szczególne uprawniające do przyjęcia za podstawę obliczenia odszkodowania cen istniejących w innej dacie niż data ustalenia odszkodowania.
Godne uwagi sformułowania
odszkodowanie powinno pokrywać rzeczywiste straty (damnum emergens), a nie utracone korzyści (lucrum cessans) • przywrócenie stanu poprzedniego nie musi oznaczać konieczności doprowadzenia rzeczy do identycznie takiego samego stanu, jaki posiadała przed wyrządzeniem szkody • sąd nie ustala odszkodowania, ale ocenia poprawność jego ustalenia zgodnie z art. 126 ust. 3 u.o.p.
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący-sprawozdawca
Adam Doliwa
członek
Krzysztof Grzesiowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie odszkodowania za szkody wyrządzone przez zwierzęta chronione, w szczególności bobry, oraz interpretacja przepisów o składzie sądu w okresach szczególnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji szkód bobrowych i przepisów przejściowych związanych z COVID-19. Interpretacja zasady racjonalności gospodarczej przy ustalaniu odszkodowania może być różnie stosowana w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu szkód wyrządzanych przez zwierzęta chronione, a także kwestii proceduralnych związanych z funkcjonowaniem sądów w okresach kryzysowych. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o ochronie przyrody i zasad ustalania odszkodowań.
“Szkody bobrowe: Kto i jak powinien wypłacić odszkodowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 60 000 PLN
odszkodowanie: 1461 PLN
odszkodowanie: 5720 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.