Orzeczenie · 2025-07-17

II CSKP 55/22

Sąd

Sąd Najwyższy

Miejsce

Warszawa

Data

2025-07-17

SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy

kredyt frankowyabuzywnośćklauzula niedozwolonaindeksacjakurs walutySąd Najwyższyprawo bankoweochrona konsumentów

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powodowie K.T. i M.W. domagali się od Banku S.A. zapłaty 108 595,65 zł tytułem nienależnie pobranych rat kapitałowo-odsetkowych z umów kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że choć część klauzul była abuzywna, nie przesądzało to o bezskuteczności całego mechanizmu indeksacji, a powodowie nie wykazali wysokości kursu, który powinien być stosowany. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając 11 861,60 zł tytułem nadpłaty, którą ustalił jako różnicę między kwotami pobranymi przez bank a kwotami wynikającymi ze stosowania średniego kursu NBP. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powodów, uznał za zasadne zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, w szczególności zarzuty nr 3 i 4. Opierając się na uchwale pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), Sąd Najwyższy stwierdził, że w przypadku uznania postanowień dotyczących sposobu określania kursu waluty za niedozwolone, nie można przyjąć, że miejsce tych postanowień zajmuje inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów, w tym kurs średni NBP. Uchylono zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o zapłacie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych do walut obcych, w szczególności brak możliwości uzupełniania luki po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień kursem NBP.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie opiera się na uchwale pełnego składu Izby Cywilnej SN, co nadaje mu dużą moc wiążącą dla sądów niższych instancji w podobnych sprawach.

Zagadnienia prawne (4)

Czy w przypadku uznania za abuzywne postanowień umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, określających sposób ustalania kursu waluty, można przyjąć, że miejsce tych postanowień zajmuje inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów (np. kurs średni NBP)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce abuzywnego postanowienia dotyczącego sposobu określania kursu waluty obcej zajmuje inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na uchwale pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), zgodnie z którą taka sytuacja nie jest dopuszczalna.

Czy postanowienie Sądu Najwyższego odmawiające przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, które nie zostało uzasadnione, jest wiążące dla sądu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienie Sądu Najwyższego odmawiające przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, które nie zostało uzasadnione, nie jest wiążące dla sądu.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 358 k.p.c. i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (SK 68/06), postanowienia podlegające uzasadnieniu stają się wiążące dopiero po podpisaniu uzasadnienia. Brak uzasadnienia pozwala na zmianę postanowienia.

Czy sąd krajowy, którego orzeczenia mogą być przedmiotem skargi kasacyjnej, jest zobowiązany do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do TSUE w kwestii wykładni prawa UE?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd, którego orzeczenia mogą być przedmiotem skargi kasacyjnej, nie jest sądem, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, a zatem nie jest zobowiązany do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny nie był sądem ostatniej instancji, gdyż od jego wyroku przysługiwała skarga kasacyjna, co potwierdził wyrok TSUE w sprawie C-119/15.

Czy umowa kredytu, w której nie można ustalić wiążącego kursu waluty obcej z powodu niedozwolonego charakteru postanowień, wiąże strony w pozostałym zakresie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na punkt 2 uchwały pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), zgodnie z którym brak możliwości ustalenia wiążącego kursu powoduje nieważność całej umowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

K.T. i M.W. (w zakresie uwzględnionych zarzutów)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
K.T.	osoba_fizyczna	powód
M.W.	osoba_fizyczna	powód
Bank spółka akcyjna w W.	spółka	pozwany
Rzecznik Praw Obywatelskich	organ_państwowy	udział
Rzecznik Finansowy	organ_państwowy	udział

Przepisy (13)

Główne

k.c. art. 385 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 385 § 1 § 1 i 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 385 § 1 § 1, 2 i 3

Kodeks cywilny

Pr.bank. art. 69 § ust. 1

Prawo bankowe

Pr.bank. art. 69 § ust. 2 pkt 4a

Prawo bankowe

Pomocnicze

k.p.c. art. 358

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 9 § 2 zd. 2

Kodeks postępowania cywilnego

u.SN art. 87 § § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

k.c. art. 358 § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 84

Kodeks cywilny

ustawa antyspreadowa art. 4

Ustawa o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 365 § 1 w zw. z art. 479^43 k.p.c. przez uznanie, że tylko część postanowień umowy była abuzywna, mimo wyroku SOĶiK. • Naruszenie art. 385^1 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 przez uzupełnienie luki po wyeliminowaniu abuzywnego postanowienia kursem średnim NBP. • Naruszenie art. 385^1 § 1, 2 i 3 k.c. przez przyjęcie, że sporne postanowienia podlegają podziałowi na część abuzywną i nieabuzywną. • Naruszenie art. 385^1 § 1, 2 i 3 k.c. przez przyjęcie, że skutkiem stwierdzenia abuzywności nie może być zmiana treści umowy. • Naruszenie art. 69 ust. 1 Prawa bankowego oraz art. 358^1 § 1 i 2 k.c. przez uznanie, że wyeliminowanie postanowień indeksacyjnych wypaczałoby istotę umowy. • Naruszenie art. 69 ust. 2 pkt 4a Prawa bankowego w zw. z art. 58 § 1 k.c. przez uznanie, że aneksy usuwają abuzywność. • Naruszenie art. 385^1 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 84 k.c. przez przyjęcie, że abuzywność została usunięta przez zawarcie aneksów. • Naruszenie art. 385^1 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 69 ust. 2 pkt 4a Prawa bankowego i art. 4 ustawy antyspreadowej przez przyjęcie, że nowelizacja Prawa bankowego usunęła abuzywność.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 365 § 1 w zw. z art. 479^43 k.p.c. w zakresie, w jakim skarżący wywodził konieczność mechanicznej eliminacji jednostki redakcyjnej z umowy. • Naruszenie art. 267 akapit 3 TFUE przez zaniechanie wystąpienia do TSUE z pytaniami.

Godne uwagi sformułowania

klauzule analogiczne do stosowanych w umowach zostały uznane przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za abuzywne • nie przesądzało to jednak automatycznie o bezskuteczności klauzul • odpowiednia część klauzul odsyłająca do arbitralnie ustalonego kursu była abuzywna, abuzywność nie dotykała jednak samego mechanizmu indeksacji • eliminacja z umowy postanowień abuzywnych może prowadzić do wniosku, iż udzielone kredyty były kredytami złotowymi, gdyż byłaby to zbyt daleko idąca ingerencja w naturę umowy • luka w umowie powstała wskutek wyeliminowania abuzywnego sposobu ustalania kursu waluty powinna zostać uzupełniona przez odwołanie się do kursu średniego NBP • niedozwolone postanowienie umowne należy rozumieć w sensie materialnym, tj. jako określoną normę postępowania • Sąd Apelacyjny w Warszawie nie był takim sądem, gdyż od jego orzeczenia przysługiwała skarga kasacyjna • w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie • w przypadku uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • między tzw. […]

Skład orzekający

Marcin Krajewski

przewodniczący, sprawozdawca

Dariusz Pawłyszcze

członek

Krzysztof Wesołowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych do walut obcych, w szczególności brak możliwości uzupełniania luki po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień kursem NBP."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale pełnego składu Izby Cywilnej SN, co nadaje mu dużą moc wiążącą dla sądów niższych instancji w podobnych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i interpretacji kluczowych przepisów dotyczących abuzywności, co ma ogromne znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów i banków.

“Sąd Najwyższy: Banki nie mogą uzupełniać klauzul abuzywnych w kredytach frankowych kursem NBP!”

Dane finansowe

WPS: 108 595,65 PLN

zwrot nadpłaty: 11 861,6 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników