II CSKP 362/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie C.J. i B.J. wytoczyli przeciwko Bankowi S.A. w W. powództwo o zapłatę znacznych kwot w PLN i CHF, kwestionując m.in. abuzywność klauzul w umowie kredytu waloryzowanego CHF. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo, a Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał to rozstrzygnięcie, uznając, że powodowie nie posiadali statusu konsumentów. Sąd Apelacyjny ustalił, że co najmniej 30% środków z kredytu zostało przeznaczone na cele związane z działalnością gospodarczą powoda, w tym na spłatę wcześniejszego kredytu hipotecznego zaciągniętego na budowę budynku mieszkalno-usługowego, który częściowo służył działalności gospodarczej. Sąd Apelacyjny podkreślił, że nawet jeśli część kredytu była przeznaczona na cele mieszkaniowe, to istotny związek z działalnością gospodarczą wyklucza status konsumenta, a tym samym możliwość stosowania przepisów o klauzulach abuzywnych. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 maja 2022 r. oddalił skargę kasacyjną powodów. Sąd Najwyższy potwierdził, że zgodnie z art. 22¹ k.c., za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W przypadku, gdy czynność prawna jest częściowo związana z działalnością gospodarczą, a częściowo nie, bezpośredni związek z działalnością gospodarczą, nawet w pewnym zakresie, przesądza o braku znamion obrotu konsumenckiego. Sąd Najwyższy uznał, że zaciągnięty przez powodów kredyt służył w części na sfinansowanie zakładu mieszczącego się w budynku mieszkalno-usługowym, bezpośrednio służącego powodowi do prowadzenia działalności gospodarczej, co wykluczało jego status konsumenta. Ponadto, Sąd Najwyższy rozważył status powódki, która pozostawała z powodem w ustroju wspólności ustawowej. Stwierdzono, że w sytuacji wspólności ustawowej, gdy czynność prawna jest związana z działalnością gospodarczą jednego z małżonków, drugi małżonek również traci status konsumenta, ponieważ wyrok w takiej sprawie dotyczy niepodzielnie obojga małżonków. W konsekwencji, skarga kasacyjna powodów została oddalona, a Sąd Najwyższy zasądził od powodów na rzecz pozwanego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów oceny statusu konsumenta w przypadku umów kredytowych związanych z działalnością gospodarczą, zwłaszcza w kontekście wspólności majątkowej małżonków.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której część kredytu była przeznaczona na cele związane z działalnością gospodarczą. Interpretacja może być różna w zależności od szczegółowych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba fizyczna, która zaciągnęła kredyt waloryzowany walutą obcą, przeznaczając jego część na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, może być uznana za konsumenta w rozumieniu art. 22¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba fizyczna nie może być uznana za konsumenta, jeśli czynność prawna, nawet częściowo, jest bezpośrednio związana z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 22¹ k.c. wymaga, aby czynność prawna była niezwiązana bezpośrednio z działalnością gospodarczą. Nawet niewielki, ale bezpośredni związek z działalnością gospodarczą przesądza o braku statusu konsumenta. W przypadku kredytu przeznaczonego częściowo na cele związane z działalnością gospodarczą, czynność ta jest traktowana jako związana z tą działalnością.
Jak należy ocenić status konsumenta małżonka osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, jeśli oboje wspólnie zaciągnęli kredyt związany z tą działalnością i pozostają we wspólności ustawowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Małżonek osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, który wspólnie z nią zaciągnął kredyt związany z tą działalnością i pozostaje we wspólności ustawowej, również nie może być uznany za konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji wspólności ustawowej, gdy czynność prawna jest związana z działalnością gospodarczą jednego z małżonków, drugi małżonek również traci status konsumenta. Dzieje się tak, ponieważ wyrok w takiej sprawie dotyczy niepodzielnie obojga małżonków, a czynność prawna jest traktowana jednolicie w kontekście wspólności majątkowej.
Czy umowa kredytu waloryzowanego walutą obcą, zawarta przez osobę fizyczną, która nie jest konsumentem, może zawierać klauzule abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy dotyczące klauzul abuzywnych (art. 385¹-385³ k.c.) mają zastosowanie wyłącznie do umów zawieranych przez konsumentów z przedsiębiorcami.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy zgodnie uznały, że powodowie nie mieli statusu konsumentów. W konsekwencji, przepisy dotyczące klauzul abuzywnych nie mogły być zastosowane do oceny postanowień umowy kredytu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C.J. | osoba_fizyczna | powód |
| B.J. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Bezpośredni związek czynności prawnej z prowadzoną działalnością gospodarczą lub zawodową wyklucza status konsumenta, nawet jeśli czynność jest częściowo związana z tą działalnością.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Przepis ten określa przesłanki uznania postanowień umowy za niedozwolone (abuzywne), jednak ma zastosowanie tylko do umów zawieranych przez konsumentów.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która pozwala stronom na kształtowanie stosunku prawnego według własnego uznania, o ile nie narusza to przepisów ustawy, zasad współżycia społecznego ani natury stosunku prawnego.
pr. bank. art. 69 § ust. 1
Ustawa Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego, która stanowi podstawę dla zawierania umów kredytowych, w tym umów waloryzowanych walutą obcą.
k.p.c. art. 73 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący współuczestnictwa jednolitego, zgodnie z którym wyrok zapadły w sprawie z udziałem współuczestników jednolitych dotyczy niepodzielnie wszystkich współuczestników.
k.r.o. art. 35
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis określający istotę wspólności łącznej małżonków, polegającą na niemożności wyróżnienia udziałów w trakcie trwania wspólności.
k.r.o. art. 41
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis dotyczący odpowiedzialności małżonków za zobowiązania, zgodnie z którym odpowiadają oni za wspólny dług całymi swymi majątkami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynność prawna (umowa kredytu) była bezpośrednio związana z działalnością gospodarczą powoda, co wyklucza status konsumenta. • Wspólność ustawowa małżonków powoduje, że status konsumenta jest oceniany jednolicie dla obojga, nawet jeśli tylko jeden z nich prowadzi działalność gospodarczą. • Przepisy o klauzulach abuzywnych nie mają zastosowania do umów zawieranych przez podmioty niebędące konsumentami.
Odrzucone argumenty
Powodowie posiadali status konsumentów, a umowa zawierała klauzule abuzywne. • Współuczestnictwo procesowe między powodami miało charakter inny niż jednolity konieczny.
Godne uwagi sformułowania
bezpośredniego związku czynności prawnej dokonywanej przez osobę fizyczną należy badać przy uwzględnieniu typu i rodzaju dokonywanej czynności prawnej, jej przedmiotu, a także okoliczności towarzyszących jej zawarciu. • czynność prawna, której nierozerwalnym skutkiem jest osiągnięcie zarówno celu związanego bezpośrednio z prowadzoną działalnością gospodarczą lub zawodową, jak i celu niezwiązanego z taką działalnością, była oceniana dwutorowo. • w takim przypadku związek takiej czynności choć tylko w pewnym zakresie, ale o charakterze bezpośrednim z prowadzoną działalnością gospodarczą lub zawodową, przesądza o braku znamion obrotu konsumenckiego. • powódka zaciągając to zobowiązanie, nie może uzyskać takiego statusu z uwagi na łączący ją z powodem ustój wspólności ustawowej.
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący-sprawozdawca
Ewa Stefańska
członek
Mariusz Załucki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów oceny statusu konsumenta w przypadku umów kredytowych związanych z działalnością gospodarczą, zwłaszcza w kontekście wspólności majątkowej małżonków."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której część kredytu była przeznaczona na cele związane z działalnością gospodarczą. Interpretacja może być różna w zależności od szczegółowych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów walutowych i statusu konsumenta, co jest bardzo istotne dla wielu osób. Wyjaśnienie, kiedy kredyt związany z działalnością gospodarczą wyklucza ochronę konsumencką, jest cenne.
“Czy Twój kredyt frankowy może pozbawić Cię ochrony konsumenta? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 282 327,78 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.