II CSKP 231/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powódki o zwrot nienależnie pobranych przez bank rat kredytu indeksowanego kursem CHF. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powódki 14 852,38 zł, oddalając powództwo w pozostałej części. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, obniżając zasądzoną kwotę do 8047,51 zł i oddalając apelację powódki w całości. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną syndyka masy upadłości powódki, uchylił zaskarżony wyrok sądu apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał, że sąd apelacyjny błędnie ocenił klauzule indeksacyjne jako nie dotyczące głównych świadczeń stron i dopuścił się niedopuszczalnej modyfikacji umowy poprzez zastąpienie kursu bankowego średnim kursem NBP. Sąd Najwyższy podkreślił, że klauzule te kształtujące mechanizm indeksacji i sposób ustalania kursu waluty są kluczowe dla umowy i podlegają kontroli abuzywności. Ich wyeliminowanie nie może prowadzić do modyfikacji umowy przez sąd, a jedynie do jej dalszego obowiązywania w pozostałej części, jeśli jest to możliwe. W przypadku klauzul dotyczących głównych świadczeń, ich abuzywność może prowadzić do nieważności całej umowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że klauzule indeksacyjne w umowach kredytów CHF są kluczowymi świadczeniami stron i podlegają kontroli abuzywności, a sądy nie mogą modyfikować umów poprzez zastępowanie abuzywnych warunków innymi.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych kursem CHF zawartych z konsumentami na podstawie wzorca umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, określające sposób ustalania kursu waluty do przeliczenia kredytu i rat, mogą być uznane za klauzule abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za klauzule abuzywne, jeśli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że klauzule indeksacyjne, kształtujące mechanizm indeksacji i sposób ustalania kursu waluty, stanowią główne świadczenie stron i podlegają kontroli abuzywności. Ich abuzywność może prowadzić do nieważności umowy lub konieczności dalszego obowiązywania umowy w pozostałej części po wyłączeniu nieuczciwych warunków.
Czy sąd krajowy może modyfikować umowę poprzez zastąpienie abuzywnego warunku innym, zgodnym z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd krajowy nie może modyfikować umowy poprzez zastąpienie abuzywnego warunku innym, zgodnym z prawem, jeśli prowadzi to do zmiany treści umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd apelacyjny błędnie dokonał modyfikacji klauzuli indeksacyjnej, wprowadzając w miejsce kursu bankowego średni kurs NBP. Jest to niedopuszczalne i sprzeczne z zakazem stosowania tzw. redukcji utrzymującej skuteczność klauzul abuzywnych.
Jaki jest charakter klauzul indeksacyjnych w umowach kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej w kontekście kontroli abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Klauzule indeksacyjne, określające mechanizm indeksacji i sposób ustalania kursu waluty, stanowią główne świadczenie stron umowy kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej i podlegają kontroli w aspekcie ich abuzywności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo SN i TSUE, wyjaśnił, że klauzule kształtujące mechanizm indeksacji i sposób ustalenia kursu waluty są kluczowe dla umowy i mogą być przedmiotem badania pod kątem ich abuzywności, jeśli zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk masy upadłości M. P. | inne | powód |
| Bank S.A. w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Wyrażenie 'główne świadczenia stron' odnosi się do obowiązków stron bezpośrednio realizujących cel umowy.
pr. bank. art. 69
Ustawa Prawo bankowe
Pomocnicze
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Oświadczenia woli należy tłumaczyć tak, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje, przy czym w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
k.p.c. art. 398¹⁵
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule indeksacyjne w umowach kredytów CHF stanowią główne świadczenie stron i podlegają kontroli abuzywności. • Sąd nie może modyfikować umowy poprzez zastąpienie abuzywnego warunku innym, jeśli prowadzi to do zmiany treści umowy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny nie miał wątpliwości co do tego, że postanowienia zawarte w umowie będącej przedmiotem postepowania uprawniające bank do przeliczania sumy kredytu i poszczególnych rat do franka szwajcarskiego stanowią niedozwolone klauzule umowne. • Trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej dokonanie przez Sąd Apelacyjny błędnej oceny charakteru klauzul indeksacyjnych jako nie odnoszących się do głównych świadczeń stron. • Nie da się go pogodzić z zakazem stosowania tzw. redukcji utrzymującej skuteczność klauzul abuzywnych.
Skład orzekający
Monika Koba
przewodniczący
Grzegorz Misiurek
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że klauzule indeksacyjne w umowach kredytów CHF są kluczowymi świadczeniami stron i podlegają kontroli abuzywności, a sądy nie mogą modyfikować umów poprzez zastępowanie abuzywnych warunków innymi."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych kursem CHF zawartych z konsumentami na podstawie wzorca umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów CHF i abuzywnych klauzul, a orzeczenie Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie praktyczne dla konsumentów i banków.
“Sąd Najwyższy: Banki nie mogą dowolnie ustalać kursu CHF w umowach kredytowych – klauzule indeksacyjne pod lupą!”
Dane finansowe
WPS: 189 387,89 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.