II CSKP 218/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód T. T. wniósł o zasądzenie od banku kwoty ponad 52 000 zł z odsetkami, kwestionując ważność umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego z 2007 roku. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że powód, będący zarejestrowanym przedsiębiorcą i prowadzący działalność gospodarczą związaną z wynajmem nieruchomości, nie działał jako konsument w rozumieniu art. 22¹ k.c. W związku z tym odmówiono badania postanowień umownych pod kątem ich abuzywności na podstawie art. 385¹ k.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił wyrok sądu okręgowego. Sąd Najwyższy podkreślił, że status konsumenta powinien być oceniany w kontekście konkretnej czynności prawnej, a nie tylko na podstawie samego faktu prowadzenia działalności gospodarczej. Zwrócono uwagę, że umowa kredytu nie zawierała jednoznacznych wskazówek co do jej gospodarczego charakteru, a przedmiot kredytowania (nieruchomość) mógł służyć zarówno celom zawodowym, jak i osobistym. Wskazano na potrzebę szczegółowej analizy prawnej i faktycznej w celu ustalenia, czy cel związany z działalnością gospodarczą był dominujący, czy też umowa miała charakter mieszany, co mogłoby uzasadniać ochronę konsumencką. Uchylenie wyroku wynikało z przedwczesnego przyjęcia przez sąd okręgowy braku statusu konsumenta i pominięcia analizy zarzutów abuzywności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba fizyczna prowadząca zarejestrowaną działalność gospodarczą, zawierająca umowę kredytu hipotecznego na zakup nieruchomości, która może być wykorzystywana zarówno do celów zawodowych, jak i osobistych, może być uznana za konsumenta w rozumieniu art. 22¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli cel związany z działalnością gospodarczą nie jest dominujący, a czynność prawna przynajmniej częściowo zmierza do zaspokojenia osobistych potrzeb.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że status konsumenta zależy od konkretnej czynności prawnej i jej celu. Nawet osoba prowadząca działalność gospodarczą może być konsumentem, jeśli czynność nie jest bezpośrednio związana z tą działalnością lub ma charakter mieszany. Kluczowe jest ustalenie, czy cel konsumpcyjny był choćby częściowo zachowany i czy był rozpoznawalny dla drugiej strony.
Czy sąd może odmówić badania postanowień umowy kredytu pod kątem ich abuzywności (art. 385¹ k.c.), jeśli uzna, że kredytobiorca nie jest konsumentem, bez szczegółowej analizy charakteru umowy i celu jej zawarcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa badania abuzywności bez dogłębnej analizy statusu konsumenta i charakteru umowy jest przedwczesna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji przedwcześnie odmówiły badania klauzul umownych pod kątem abuzywności, opierając się jedynie na fakcie prowadzenia przez powoda działalności gospodarczej. Brak było wystarczających ustaleń faktycznych i analizy prawnej dotyczącej mieszanego charakteru umowy i celu jej zawarcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. T. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta jako osoby fizycznej dokonującej z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z prowadzoną przez tę osobę fizyczną działalnością gospodarczą lub wykonywaną działalnością zawodową. Status konsumenta wyznaczany jest w ramach konkretnej czynności prawnej z uwzględnieniem jej rodzaju i celu.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami. Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę jego zastosowania po ustaleniu statusu konsumenta.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej (uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania).
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ogólna zasada ciężaru dowodu, przywołana w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej.
k.c. art. 58 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące nieważności czynności prawnej, przywołane w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, przywołana w kontekście nieważności postanowień kursowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedwczesne uznanie przez Sąd Okręgowy braku statusu konsumenta przez powoda. • Potrzeba szczegółowej analizy prawnej i faktycznej celu zawarcia umowy kredytu. • Możliwość zastosowania przepisów o ochronie konsumentów (art. 385¹ k.c.) w przypadku umów o mieszanych celach.
Godne uwagi sformułowania
status osoby fizycznej jako konsumenta wyznaczany jest w ramach konkretnej czynności prawnej dokonywanej z przedsiębiorcą z uwzględnieniem jej rodzaju i celu • nie decyduje o nim to, czy dana osoba prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową, lecz to, czy czynność z przedsiębiorcą pozostaje w bezpośrednim związku z tą działalnością • czynność taka jest dokonywana przez przedsiębiorcę przynajmniej częściowo w celu osobistym (konsumpcyjnym) • przedwczesnego przyjęcia przez Sąd Okręgowy, że przedmiotowa umowa kredytu nie została zawarta przez powoda jako konsumenta, bez poczynienia stosownych ustaleń i szczegółowych rozważań prawnych w tym zakresie • automatycznie przyjęcie, że powód zawarł umowę kredytu w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej jest niedopuszczalne
Skład orzekający
Mariusz Załucki
przewodniczący
Ewa Stefańska
członek
Adam Doliwa
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i statusu konsumenta, co jest bardzo istotne dla wielu osób i prawników. Wyjaśnia niuanse w interpretacji przepisów dotyczących ochrony konsumentów.
“Czy przedsiębiorca może być konsumentem? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię w sprawie kredytu frankowego.”
Dane finansowe
WPS: 52 457,31 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.