II CSKP 2152/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, który oddalił powództwo banku o zapłatę 90.666,69 zł od pozwanych W. B. i M. B. Pozew dotyczył kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF, zawartego w 2008 roku. Sądy niższych instancji uznały klauzule indeksacyjne dotyczące przeliczeń walutowych za abuzywne, naruszające interes konsumentów i dobre obyczaje, zwłaszcza ze względu na jednostronne ustalanie kursów przez bank i brak przejrzystości mechanizmu spreadu walutowego. Sąd Apelacyjny potwierdził ustalenia Sądu Okręgowego, oddalając apelację banku. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę całej Izby Cywilnej z dnia 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która ma moc zasady prawnej, stwierdził, że w przypadku uznania klauzuli indeksacyjnej za niedozwoloną, nie można jej zastąpić innym sposobem określenia kursu waluty obcej wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów. W konsekwencji, jeśli umowa nie wiąże w pozostałym zakresie z powodu niedozwolonych postanowień, nie ma podstaw do żądania odsetek ani innych świadczeń. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną banku, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego za niezasadne w świetle obowiązującej linii orzeczniczej, a także zasądził od banku na rzecz pozwanych zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w sprawach kredytów frankowych, w szczególności w zakresie skutków stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych i braku możliwości ich zastąpienia.
Orzeczenie odnosi się do specyfiki kredytów indeksowanych kursem waluty obcej i stosowania klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich. Uchwała III CZP 25/22 ma moc zasady prawnej, co oznacza jej szerokie zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzula indeksacyjna w umowie kredytu hipotecznego, określająca sposób przeliczenia waluty obcej na walutę krajową według kursu sprzedaży z tabeli kursowej banku, stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzula indeksacyjna, w szczególności w zakresie przeliczeń według kursów ustalanych jednostronnie przez bank i różnicy kursowej (spreadu), stanowi niedozwolone postanowienie umowne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne, które pozwalają bankowi na jednostronne ustalanie kursów walut i stosowanie spreadu walutowego, naruszają dobre obyczaje i rażąco interes konsumenta, który nie ma możliwości oceny swojej sytuacji finansowej. Brak przejrzystości mechanizmu ustalania kursów dodatkowo wzmacnia tę ocenę.
Czy po stwierdzeniu abuzywności klauzuli indeksacyjnej w umowie kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej, można ją zastąpić innym wskaźnikiem kursu waluty obcej wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce niedozwolonego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale całej Izby Cywilnej, stwierdził, że eliminacja abuzywnej klauzuli nie pozwala na jej zastąpienie innymi wskaźnikami. W przypadku braku możliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Czy sąd procesowy ma obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w każdej sytuacji, gdy strona podnosi zarzuty dotyczące kwestii wymagających wiadomości specjalnych?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii biegłych, gdy zachodzi taka potrzeba, a nie w każdej sytuacji, gdy strona podnosi takie zarzuty. Do dokonywania ustaleń w procesie powołany jest sąd.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dowód z opinii biegłego byłby nieprzydatny do rozstrzygnięcia sprawy, a sąd samodzielnie dokonuje ustaleń faktycznych. Nie stwierdzono naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących dowodu z opinii biegłego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | powód |
| W. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Klauzule indeksacyjne dotyczące przeliczeń walutowych, w szczególności oparte na jednostronnie ustalanych kursach i spreadach, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne).
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny klauzul umownych pod kątem ich nieuczciwości.
p.b. art. 69 § ust. 1
Prawo bankowe
Określa ogólne zasady umowy kredytu bankowego.
p.b. art. 69 § ust. 2 pkt 4a)
Prawo bankowe
Dotyczy określenia sposobu ustalania kursu wymiany walut, jeśli umowa przewiduje udzielenie kredytu w walucie obcej.
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przeliczenia waluty obcej na walutę polską.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych ze względu na jednostronne ustalanie kursów i spread walutowy. • Brak możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul innymi wskaźnikami kursu waluty. • Umowa kredytu nie wiąże w pozostałym zakresie po stwierdzeniu abuzywności klauzul.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczących wykładni umowy, stosowania kursu średniego NBP, dopuszczalności LIBOR jako wskaźnika referencyjnego. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczących dowodu z opinii biegłego i uwzględnienia stanu rzeczy istniejącego w chwili wyrokowania.
Godne uwagi sformułowania
Rozwój orzecznictwa na temat tzw. „kredytów frankowych” zakończył się 25 kwietnia 2024 r. powzięciem przez SN w składzie całej Izby Cywilnej uchwały III CZP 25/22, mającej moc zasady prawnej ex lege. • W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. • Kwestia konieczności zasięgnięcia wiadomości specjalnych przez sąd zależy od jego autonomicznej decyzji. • Kształtowanie porządku prawa polskiego w sprawach tzw. „kredytów frankowych” przez Trybunał Sprawiedliwości UE jest oczywistym notorium.
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący
Beata Janiszewska
członek
Mariusz Załucki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w sprawach kredytów frankowych, w szczególności w zakresie skutków stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych i braku możliwości ich zastąpienia."
Ograniczenia: Orzeczenie odnosi się do specyfiki kredytów indeksowanych kursem waluty obcej i stosowania klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich. Uchwała III CZP 25/22 ma moc zasady prawnej, co oznacza jej szerokie zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i potwierdza kluczowe dla konsumentów zasady interpretacji umów przez Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale całej Izby Cywilnej.
“Sąd Najwyższy: Koniec z zastępowaniem abuzywnych klauzul w kredytach frankowych! Co to oznacza dla Twojej umowy?”
Dane finansowe
WPS: 90 666,69 PLN
Zdanie odrębne
Jacek Grela
Sędzia SN Jacek Grela nie podpisał uzasadnienia wyroku z powodu długotrwałej nieobecności.
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.