II CSKP 149/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni M. E. T. wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po W. M. na podstawie ustawy. Sąd Rejonowy w Olsztynie, opierając się na testamencie ustnym z 11 marca 1992 r., stwierdził, że spadek nabyła w całości córka spadkodawczyni, A. A. P. Sąd uznał testament za ważny, ponieważ został sporządzony w obawie rychłej śmierci, w obecności trzech świadków (pielęgniarek), a mimo że spadkodawczyni określiła go jako darowiznę, okoliczności wskazywały na rozporządzenie na wypadek śmierci. Sąd Okręgowy w Olsztynie zmienił to postanowienie, stwierdzając, że spadek na podstawie ustawy nabyły dzieci spadkodawczyni po 1/3 każdy. Sąd Okręgowy uznał testament ustny za bezskuteczny, ponieważ został udokumentowany w trzech odrębnych dokumentach, z których każdy zawierał podpis tylko jednego świadka, a nie dwóch, jak wymagał art. 952 § 2 k.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną A. A. P., uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd Najwyższy przyjął, że nawet jeśli literalne brzmienie art. 952 § 2 k.c. sugeruje jeden dokument, to wymogi tego przepisu są spełnione również wtedy, gdy sporządzono trzy równobrzmiące dokumenty, każdy podpisany przez spadkodawcę i co najmniej jednego świadka, pod warunkiem jednoczesnej obecności trzech świadków przy składaniu oświadczenia. Sąd kierował się zasadą favor testamenti, która nakazuje przychylne traktowanie testamentów, oraz względami celowościowymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 952 § 2 k.c. dotycząca formy udokumentowania testamentu ustnego w sytuacji, gdy oświadczenie złożono przy obecności wielu świadków, a dokumentacja jest rozproszona.
Dotyczy specyficznej sytuacji udokumentowania testamentu ustnego w sposób odbiegający od ścisłej literalnej wykładni przepisu, ale zgodny z jego celem i zasadą favor testamenti.
Zagadnienia prawne (1)
Czy testament ustny, udokumentowany w trzech odrębnych, równobrzmiących dokumentach, z których każdy zawiera podpis spadkodawcy i jednego świadka, jest ważny i skuteczny, jeśli został sporządzony w obecności trzech świadków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, testament ustny udokumentowany w ten sposób jest ważny i skuteczny, jeśli spełnione są pozostałe wymogi formalne i materialne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wymogi art. 952 § 2 k.c. dotyczące formy testamentu ustnego są spełnione, gdy sporządzono trzy równobrzmiące dokumenty z podpisami spadkodawcy i co najmniej jednego świadka, pod warunkiem jednoczesnej obecności trzech świadków przy składaniu oświadczenia. Wykładnia ta wynika z zasady favor testamenti oraz względów celowościowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. A. P. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| K. B. P. | osoba_fizyczna | następczyni prawna uczestniczki A. A. P. |
| M. E. T. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| I. S. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| E. A. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 952 § § 2
Kodeks cywilny
Wymogi formalne testamentu ustnego udokumentowanego w trzech odrębnych, równobrzmiących dokumentach z podpisami spadkodawcy i co najmniej jednego świadka są spełnione, jeśli oświadczenie złożono przy jednoczesnej obecności trzech świadków, z których każdy sporządził i podpisał jeden z dokumentów.
Pomocnicze
k.c. art. 926 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 952 § § 3
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trzy odrębne, równobrzmiące dokumenty z podpisami spadkodawcy i świadków, złożone przy jednoczesnej obecności trzech świadków, spełniają wymogi art. 952 § 2 k.c. dla stwierdzenia treści testamentu ustnego.
Odrzucone argumenty
Testament ustny udokumentowany w trzech odrębnych dokumentach, z których każdy zawiera podpis tylko jednego świadka, jest bezskuteczny z powodu naruszenia art. 952 § 2 k.c.
Godne uwagi sformułowania
wykładnia celowościowa omawianego przepisu wskazuje na dążenie do zapewnienia należytego i zgodnego z wolą spadkodawcy spisania rozrządzeń testamentowych, potwierdzonych podpisami świadków. • wymagania wynikające z tego przepisu należy uznać za spełnione także wtedy, gdy sporządzone zostają trzy równobrzmiące dokumenty obejmujące treść ostatniej woli spadkodawcy, z których każdy opatrzony został podpisem spadkodawcy i co najmniej jednego świadka, jeżeli zarazem ustalone zostało, że oświadczenie spadkodawcy złożone zostało przy jednoczesnej obecności trzech świadków, z których każdy sporządził i podpisał – obok spadkodawcy - jeden z tych dokumentów. • zasada favor testamenti odniesioną nie tylko do wykładni dokumentu obejmującego ostatnią wolę spadkodawcy, ale także do wykładni przepisów określających formę stwierdzenia treści testamentu ustnego
Skład orzekający
Karol Weitz
przewodniczący, sprawozdawca
Władysław Pawlak
członek
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 952 § 2 k.c. dotycząca formy udokumentowania testamentu ustnego w sytuacji, gdy oświadczenie złożono przy obecności wielu świadków, a dokumentacja jest rozproszona."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji udokumentowania testamentu ustnego w sposób odbiegający od ścisłej literalnej wykładni przepisu, ale zgodny z jego celem i zasadą favor testamenti.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady interpretacji przepisów dotyczących testamentów ustnych, co jest istotne dla praktyki prawniczej. Wykładnia Sądu Najwyższego oparta na zasadzie favor testamenti jest godna uwagi.
“Testament ustny w trzech dokumentach? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy jest ważny.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.