II CSKP 1262/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka B.M. wniosła o pozbawienie wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego dotyczącego umowy kredytu indeksowanego do CHF, argumentując jej nieważność lub abuzywność postanowień. Sąd Okręgowy we Wrocławiu początkowo pozbawił wykonalności tytuł, uznając klauzule waloryzacyjne za niedozwolone i abuzywne, mimo że umowa nie była nieważna. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił ten wyrok, oddalając powództwo. Kluczową kwestią stała się ocena statusu powódki – czy działała jako konsument, czy jako przedsiębiorca. Sąd Apelacyjny ustalił, że powódka, będąc lekarzem prowadzącym działalność gospodarczą (m.in. roboty budowlane, sprzedaż nieruchomości, hodowla koni), nie działała jako konsument przy zawieraniu tej umowy, gdyż środki z kredytu, w tym znacząca kwota z aneksu, zostały przeznaczone na cele związane z jej działalnością gospodarczą (budowa domów, stadnina, zakup samochodu do transportu koni, klub jeździecki). W związku z tym powódka nie mogła korzystać z ochrony przewidzianej dla konsumentów w zakresie klauzul abuzywnych. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, oddalił ją. Sąd Najwyższy podkreślił, że status konsumenta ocenia się przez pryzmat celu konkretnej czynności prawnej, który musi być niezwiązany z działalnością gospodarczą lub zawodową. W tym przypadku, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności, w tym wysokość kredytu i sposób jego wykorzystania (spłata wcześniejszych zobowiązań, inwestycje w rozwój rodzinnego przedsiębiorstwa, budowa i sprzedaż domów), Sąd Najwyższy uznał, że powódka nie działała jako konsument. Sąd Najwyższy zaznaczył również, że nawet jeśli postanowienie umowne ma charakter abuzywny w obrocie konsumenckim, nie oznacza to automatycznie jego nieważności w relacjach pozbawionych tego charakteru, choć może być ono sprzeczne z naturą stosunku prawnego lub zasadami współżycia społecznego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów oceny statusu konsumenta w umowach kredytowych, zwłaszcza w kontekście kredytów indeksowanych do walut obcych i wykorzystania środków na cele związane z działalnością gospodarczą.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, w szczególności oceny statusu przedsiębiorcy jako konsumenta. Nie wyklucza możliwości badania abuzywności klauzul w umowach zawartych przez konsumentów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą może być uznana za konsumenta w rozumieniu art. 22[1] k.c. w związku z umową kredytu, jeśli środki z kredytu zostały przeznaczone na cele związane z tą działalnością?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli cel umowy jest bezpośrednio związany z działalnością gospodarczą, nawet jeśli osoba fizyczna prowadzi również inne, niezwiązane z tym cele.
Uzasadnienie
Status konsumenta ocenia się przez pryzmat celu konkretnej czynności prawnej. W przypadku kredytu, decydujące znaczenie ma przeznaczenie pożyczonego kapitału. Jeśli środki zostały przeznaczone na cele związane z działalnością gospodarczą (np. budowa, inwestycje, zakup środków transportu dla firmy), nawet jeśli osoba fizyczna prowadzi również inne, niezwiązane z tym cele, nie działa ona jako konsument.
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczące mechanizmu waloryzacji, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385[1] § 1 k.c. w przypadku, gdy umowa została zawarta przez przedsiębiorcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Możliwość oceny postanowień jako abuzywnych jest ograniczona do relacji konsumenckich. Poza obrotem konsumenckim, takie postanowienia mogą być oceniane pod kątem zgodności z naturą stosunku prawnego (art. 58 § 1 k.c.) lub zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.).
Uzasadnienie
Ochrona przewidziana w art. 385[1] k.c. dotyczy wyłącznie konsumentów. W przypadku braku statusu konsumenta, ocena postanowień umownych odbywa się na podstawie ogólnych przepisów prawa cywilnego dotyczących ważności czynności prawnych.
Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawarta przed zmianą art. 69 Prawa bankowego, jest nieważna?
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka mieści się w ogólnej konstrukcji umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant, nawet przed nowelizacją Prawa bankowego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy i Sąd Najwyższy zgodnie uznały, że umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej jest dopuszczalna na gruncie przepisów Prawa bankowego i Kodeksu cywilnego, nawet przed zmianami wprowadzonymi w 2011 roku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B.M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Syndyk masy upadłości Banku spółce akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 22[1]
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta – osoba fizyczna dokonująca z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.c. art. 385[1] § § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w umowach z konsumentami.
pr. bank. art. 69 § ust. 2 i 3
Ustawa - Prawo bankowe
Konstrukcja umowy kredytu bankowego, w tym kredytu indeksowanego do waluty obcej.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353[1]
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, z ograniczeniem do zgodności z naturą stosunku prawnego, ustawą i zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 398[13] § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego podstawami skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398[14]
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1[1] i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 398[21]
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powódka nie działała jako konsument, gdyż środki z kredytu były przeznaczone na cele związane z jej działalnością gospodarczą. • Status konsumenta ocenia się przez pryzmat celu konkretnej czynności prawnej.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu zawierała abuzywne klauzule waloryzacyjne, co czyniło ją niewykonalną. • Ocena statusu konsumenta powinna być dokonana według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie późniejszych zdarzeń. • Nieważność umowy powinna być uwzględniona z urzędu.
Godne uwagi sformułowania
Status strony czynności jako konsumenta nie podlega ocenie in abstracto, lecz w relacji do konkretnej czynności prawnej. • Rozstrzygające znaczenie ma zatem kryterium funkcjonalne, sprzężone z oceną, czy zawarcie umowy, z uwzględnieniem jej celu, wpisuje się w działalność niezwiązaną z wykonywaniem handlu, zawodu lub prowadzeniem przedsiębiorstwa. • Okoliczność, iż określonemu postanowieniu umownemu przyznaje się w obrocie konsumenckim abuzywny charakter nie ma bezpośredniego przełożenia na ocenę jego skutków w relacjach pozbawionych konsumenckiego charakteru.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący, sprawozdawca
Grzegorz Misiurek
członek
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów oceny statusu konsumenta w umowach kredytowych, zwłaszcza w kontekście kredytów indeksowanych do walut obcych i wykorzystania środków na cele związane z działalnością gospodarczą."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, w szczególności oceny statusu przedsiębiorcy jako konsumenta. Nie wyklucza możliwości badania abuzywności klauzul w umowach zawartych przez konsumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i ochrony konsumentów, ale z nietypowym zwrotem akcji – powódka, mimo że prowadziła działalność gospodarczą, próbowała uzyskać ochronę konsumencką. Pokazuje to złożoność prawną i praktyczne implikacje rozróżnienia między konsumentem a przedsiębiorcą.
“Czy lekarz prowadzący firmę budowlaną i hodowlę koni może liczyć na ochronę konsumenta w sporze o kredyt frankowy?”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.