II CSK 239/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda T. K. o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną w wyniku kolizji z łosiem na drodze krajowej. Powód dochodził od Skarbu Państwa (reprezentowanego przez Lasy Państwowe, Wojewodę, GDDKiA) oraz Powiatu P. odszkodowania, argumentując, że zwiększona populacja łosi, wynikająca z działań państwa (ochrona gatunkowa), stworzyła zagrożenie. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając brak podstaw do odpowiedzialności Skarbu Państwa na zasadach ogólnych (art. 417 k.c.) i brak przesłanek do zastosowania art. 417² k.c. Sąd Apelacyjny częściowo zmienił wyrok, zasądzając 60.000 zł od Skarbu Państwa na zasadzie słuszności (art. 417² k.c.), uznając, że działania państwa w celu ochrony łosi stworzyły warunki do wypadku, a szkoda miała wyjątkowy charakter. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną Skarbu Państwa, uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej odpowiedzialności Skarbu Państwa. Wskazał na niejasności w identyfikacji zdarzenia będącego źródłem szkody (czy było to zaniechanie, czy działanie w postaci ochrony gatunkowej) oraz w przypisaniu odpowiedzialności konkretnym jednostkom organizacyjnym Skarbu Państwa. Podkreślił również, że zastosowanie art. 417² k.c. wymaga wykazania związku przyczynowego między działaniem władzy publicznej a szkodą, nawet jeśli jest to zgodne z prawem działanie. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny nie wyjaśnił wystarczająco tych kwestii, co skutkowało przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 417² k.c. w kontekście szkód wyrządzonych przez zwierzęta chronione oraz odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania związane z ochroną środowiska.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji kolizji z łosiem i odpowiedzialności Skarbu Państwa na zasadzie słuszności. Wymaga ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie wynikłą z kolizji z dzikim zwierzęciem (łośiem), które znalazło się na drodze, na podstawie art. 417 k.c. lub art. 417² k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując na niejasności w przypisaniu odpowiedzialności Skarbowi Państwa i brak wystarczającego związku przyczynowego, co wymaga ponownego rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zakwestionował podstawę prawną zasądzenia zadośćuczynienia przez Sąd Apelacyjny na podstawie art. 417² k.c., wskazując na brak jasnego zidentyfikowania zdarzenia będącego źródłem szkody oraz przypisania odpowiedzialności konkretnym jednostkom Skarbu Państwa. Podkreślono konieczność istnienia związku przyczynowego między działaniem władzy publicznej a szkodą.
Czy działania państwa polegające na ochronie gatunkowej łosi, prowadzące do zwiększenia ich populacji, mogą stanowić podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej za wypadek drogowy spowodowany przez łosia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że związek między ochroną łosi a wypadkiem drogowym wymagał dokładniejszego wyjaśnienia w kontekście art. 417² k.c., w szczególności w zakresie identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego i związku przyczynowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że Sąd Apelacyjny identyfikował źródło szkody jako ochronę łosi, ale nie powiązał tego jasno z konkretnymi jednostkami Skarbu Państwa ani nie wykazał wystarczającego związku przyczynowego z wypadkiem.
Czy kierowca, który uderzył w łosia na drodze leśnej, zachował wymaganą ostrożność, a jego prędkość była dostosowana do warunków?
Odpowiedź sądu
Sądy obu instancji miały trudności z jednoznaczną oceną zachowania powoda i ustaleniem, przy jakiej prędkości mógłby uniknąć wypadku. Sąd Apelacyjny uznał, że nawet przy prędkości dozwolonej, względy słuszności przemawiały za przyznaniem zadośćuczynienia.
Uzasadnienie
Ustalenia faktyczne dotyczące prędkości powoda i możliwości uniknięcia wypadku były niejednoznaczne. Sąd Apelacyjny uznał, że nawet jeśli powód nie zachował pełnej ostrożności, to względy słuszności uzasadniają przyznanie zadośćuczynienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. w Ł. | organ_państwowy | pozwany |
| Wojewoda X. | organ_państwowy | pozwany |
| Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. | organ_państwowy | pozwany |
| Powiat P. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 417 § 2
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności za szkodę na osobie wyrządzoną przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej, gdy przemawiają za tym względy słuszności.
Pomocnicze
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
Sąd Okręgowy uznał, że nie można przypisać pozwanym bezprawnych działań lub zaniechań przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 419
Kodeks cywilny
Poprzednik prawny art. 417² k.c., do którego orzecznictwo zachowało aktualność.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania przed Sądem Najwyższym w zakresie nieuregulowanym przepisami o skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 35
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw art. 17
Ustawa z 17 czerwca 2004 r., która wprowadziła art. 417² k.c.
Ustawa o ochronie przyrody
Ustawa z 16 kwietnia 2004 r., regulująca ochronę zwierząt.
Ustawa - Prawo łowieckie art. 36
Nie można było wywodzić odpowiedzialności Wojewody z tego przepisu.
Ustawa o lasach
Ustawa z 28 września 1991 r., zgodnie z którą Lasy Państwowe nie zajmują się zwierzyną łowną ani nie wykonują władzy publicznej w tym zakresie.
Kodeks drogowy art. 19 § 1
Powód naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niejasność podstawy prawnej zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 417² k.c. • Brak wystarczającego związku przyczynowego między działaniem państwa (ochrona łosi) a szkodą. • Nieprawidłowe przypisanie odpowiedzialności konkretnym jednostkom Skarbu Państwa.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Apelacyjnego o odpowiedzialności Skarbu Państwa na zasadzie słuszności (art. 417² k.c.). • Argumentacja o tym, że działania państwa w celu ochrony łosi stworzyły warunki do wypadku. • Argumentacja o wyjątkowym charakterze szkody i konieczności naprawienia jej ze względów słuszności.
Godne uwagi sformułowania
"Zdarzeniem, z którym art. 417² k.c. wiąże możliwość przypisania określonym w nim podmiotom odpowiedzialności odszkodowawczej jest wykonywanie władzy publicznej w sposób zgodny z prawem" • "Art. 417² k.c. jako przepis tworzący podstawę dla odpowiedzialności za szkody wyrządzone zgodnym z prawem wykonywaniem władzy publicznej ma charakter szczególny, co wyklucza jego rozszerzającą wykładnię" • "Sąd Apelacyjny identyfikuje zdarzenie będące źródłem szkody nie jako zaniechanie takich działań, których podjęcie zapobiegłoby wejściu łosia nocą na jezdnię, ale jako działanie, a mianowicie objęcie całoroczną ochroną łosia, jako gatunku zagrożonego." • "Dla zasądzenia odszkodowania na podstawie art. 417² k.c. musi być zatem zachowana tego rodzaju łączność przyczynowo-skutkowa pomiędzy zdarzeniem powodującym szkodę a szkodą, że bez określonego działania funkcjonariusza (choćby w pełni prawidłowego) nie doszłoby do powstania szkody w postaci uszkodzenia ciała czy rozstroju zdrowia."
Skład orzekający
Barbara Myszka
przewodniczący
Józef Frąckowiak
członek
Marta Romańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 417² k.c. w kontekście szkód wyrządzonych przez zwierzęta chronione oraz odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania związane z ochroną środowiska."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji kolizji z łosiem i odpowiedzialności Skarbu Państwa na zasadzie słuszności. Wymaga ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy nietypowego wypadku z udziałem dzikiego zwierzęcia i porusza kwestię odpowiedzialności państwa za szkody wynikające z jego działań proekologicznych. Jest to ciekawy przykład zastosowania zasady słuszności w prawie cywilnym.
“Czy państwo zapłaci za wypadek z łosiem? Sąd Najwyższy analizuje odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez chronione zwierzęta.”
Dane finansowe
WPS: 60 000 PLN
zadośćuczynienie: 60 000 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.