II CA 96/14

Sygn. akt II Ca 96/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2014 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Monika Kuźniar po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 roku we Wrocławiu na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy z powództwa Gminy W. przeciwko P. J. o zapłatę na skutek apelacji strony powodowej od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 18 października 2013 r. sygn. akt VIII C 1802/13 oddala apelację. Sygn. akt II Ca 96/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 października 2013 roku Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieścia Wydział VIII Cywilny oddalił w stosunku do P. J. powództwo Gminy W. o zasądzenie na jej rzecz solidarnie od pozwanych E. J. , P. J. i K. J. kwoty 52.387,17 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 1 października 2010 r. do dnia zapłaty. Rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny: W dniu 1 kwietnia 1995 r. E. J. zawarła ze stroną powodową umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego we W. przy ul. (...) , składającego się z pokoi o powierzchni 24,22 m2 i 11,70 m2 oraz kuchni o powierzchni 22,08 m2. Strony postanowiły, iż opłaty z tytułu czynszu oraz eksploatacji lokalu najemca uiszczać będzie z góry do 10 dnia każdego miesiąca. Jako wspólnie zamieszkujące z pozwanym osoby wskazano pozwanego P. J. oraz K. A. . Pozwany P. J. od 1995 r. zameldowany jest w lokalu mieszkalnym przy ul. (...) we W. . Pozwany P. J. zamieszkiwał w lokalu przy ul. (...) we W. do października 2003 r. W 2003 r. rozpoczął studia w trybie dziennym na Politechnice (...) – (...) w J. . Podczas studiów zamieszkał u koleżanki swojej matki M. Ś. . Mieszkanie składało się z trzech pokoi, pozwany miał do dyspozycji jeden pokój. W mieszkaniu tym pozwany posiadał wszystkie należące do niego rzeczy. Nie pozostawił żadnych rzeczy w mieszkaniu przy ul. (...) we W. . W 2007 r. po ukończeniu studiów powrócił do W. , gdyż otrzymał propozycję pracy. Nie wrócił mieszkać do mieszkania przy ul. (...) . Początkowo zamieszkał w wynajętym pokoju przy ul. (...) , a następnie przy ulicy (...) wynajmował jeden z pięciu pokoi w domu jednorodzinnym. W lutym 2010 r. zamieszkał wraz ze swoją dziewczyną M. S. w wynajętym pokoju przy ul. (...) we W. . Zaległość z tytułu opłat czynszowych dla lokalu mieszkalnego przy ul. (...) za okres od kwietnia 2006 r. do dnia 30 września 2010 r. wynosiła 18.038,22 zł, natomiast z tytułu opłat za media 14.821,49 zł. W dniu 25 czerwca 2007 r. pozwany ukończył studia licencjackie na Politechnice (...) , (...) , kierunek (...) , natomiast w dniu 13 lipca 2009 r. pozwany ukończył studia magisterskie na Politechnice (...) , (...) kierunek (...) . W okresie od 1 sierpnia 2007 r. do 31 marca 2010 r. pozwany był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. z siedzibą we W. . W okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 28 kwietnia 2010 r. pozwany był zatrudniony u R. N. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą N. w T. . W okresie od 1 czerwca 2010 r. do 30 czerwca 2011 r. pozwany zatrudniony był w Grupie (...) S.A. z siedzibą w W. . Pismem z dnia 19 października 2010 r. strona powodowa wezwała pozwanego do zapłaty kwoty 32.859,71 zł. Wezwanie zostało wysłane na adres (...) , W. . W okresie od 1 lipca 2011 r. do 1 lipca 2012 r. pozwany P. J. zameldowany był na pobyt czasowy w B. przy ul (...) i tam zamieszkiwał. W dniu 7 lipca 2011 r. pozwany zarejestrowany został jako bezrobotny w Urzędzie Pracy w B. i do lutego 2012 r. stawiał się w Urzędzie Pracy. Przesyłka zawierająca nakaz zapłaty i odpis pozwu oraz przesyłki zawierające zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz o zajęciu rachunku bankowego były odbierane przez matkę pozwanego – E. J. . E. J. nie przekazywała synowi korespondencji, jak również nie informowała go o toczącym się postępowaniu, gdyż nie chciała go martwić. Pozwany o toczącym się postępowaniu dowiedział się w dniu 12 kwietnia 2013 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Sąd Rejonowy w pierwszej kolejności doszedł do wniosku, że wniosek pozwanego o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty należało uznać za uzasadniony. Odnosząc się do istoty sprawy, Sąd ten wskazał, iż strona powodowa opierała swe roszczenie na treści umowy najmu z dnia 1 kwietnia 1995 r. wskazując, iż pozwany P. J. jako osoba pełnoletnia wspólnie zamieszkująca z najemcą w lokalu położonym we W. przy ul. (...) , zobowiązany jest do terminowego regulowania czynszu oraz opłat z tytułu korzystania z przedmiotowego lokalu. Istota sporu sprowadzała się zatem do ustalenia, czy w istocie na pozwanym ciąży obowiązek świadczenia na rzecz strony powodowej, albowiem podniósł on, iż od 2003 r. nie zamieszkuje w spornym lokalu. Po analizie całokształtu materiału dowodowego Sąd doszedł do przekonania, iż roszczenie strony powodowej nie zasługiwało na uwzględnienie. W myśl przepisu art. 659 § 1 k.c. przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie. Odpowiedzialność ww. osób ogranicza się do wysokości czynszu i innych opłat należnych za okres ich stałego zamieszkiwania ( art. 688 1 k.c. ). Sąd w przeważającej mierze oparł ustalenia faktyczne niniejszej sprawy na zeznaniach świadków M. Ś. , E. J. , M. S. oraz D. W. , a także na przesłuchaniu samego pozwanego. Z powyższego jednoznacznie wynikało, iż pozwany nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. (...) we W. od 2003 r., albowiem po ukończeniu szkoły średniej, a więc w 2003 r. wyprowadził się do J. , gdyż tam podjął studia, a od 2007 r. - gdy powrócił do W. , mieszkał w wynajętych mieszkaniach. Mianowicie początkowo zamieszkał w wynajętym pokoju przy ul. (...) , a następnie od czerwca 2008 r. przy ulicy (...) wynajmował jeden z pięciu pokoi w domu jednorodzinnym, natomiast w lutym 2010 r. zamieszkał wraz ze swoją dziewczyną M. S. w wynajętym pokoju przy ul. (...) we W. . Sąd nie znalazł przy tym podstaw, ażeby odmówić wiarygodności zeznaniom świadków i przesłuchaniu pozwanego, albowiem były one logiczne, spójne i wzajemnie zbieżne. Z przesłuchania pozwanego i zeznań świadka E. J. wynikało, że wyprowadzając się na studia do J. pozwany nie miał zamiaru powrócić do mieszkania przy ul. (...) we W. i że zabrał wszystkie swoje rzeczy, łącznie ze sprzętem RTV i nartami. Rodzinę przy ul. (...) odwiedzał sporadycznie, praktycznie tylko na Ś. . Utrzymywał się sam w J. ze stypendium socjalnego i naukowego. Po powrocie do W. wynajmował mieszkania. Nie można zatem było przyjąć, że mieszkanie przy ul. (...) we W. nadal pozostało jego centrum życiowym, a mieszkanie w J. i kolejne mieszkania we W. były jedynie miejscami czasowego pobytu. Ponadto odpowiedzialność osób pełnoletnich wspólnie zamieszkujących z najemcą ogranicza się do wysokości czynszu i innych opłat należnych za okres ich stałego zamieszkiwania. Pozwany P. J. od 2003 r. nie zamieszkiwał stale w lokalu mieszkalnym przy ul. (...) we W. . Bez znaczenia przy tym dla obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie z przedmiotowego lokalu miał fakt zameldowania pozwanego w spornym lokalu. Przepisy prawa nie nakładają bowiem na osobę posiadającą meldunek w danym lokalu obowiązku ponoszenia opłat z tytułu korzystania z niego, zobowiązanymi są jedynie najemcy i pełnoletnie osoby wspólnie z nimi zamieszkujące ( art. 688 1 k.c. ). Apelację od powyższego wyroku wywiódł pełnomocnik strony powodowej, zaskarżając go w całości i zarzucając: 1) naruszenie przepisu art. 688 1 § 1 k.c. poprzez niewłaściwe uznanie, iż pozwany nie jest solidarnie zobowiązany do ponoszenia opłat czynszowych oraz opłat eksploatacyjnych za lokal przy ul. (...) ; 2) naruszenie art. 25 k.c. poprzez niewłaściwe uznanie, iż okres zamieszkiwania pozwanego w okresie studiów licencjackich w innej miejscowości był z zamiarem pobytu. Wskazując na powyższe, strona Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację, pozwany wniósł o jej oddalenie. Sąd Odwoławczy zważył, co następuje: Apelacja strony powodowej nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w niej zarzuty nie znajdują oparcia ani w materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, ani w przepisach prawa. Wobec braku zarzutów strony powodowej dotyczących ustaleń faktycznych, Sąd Odwoławczy uznaje ustalony przez Sąd Rejonowy stan faktyczny za własny. Przy tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd Odwoławczy w pełni aprobuje dokonaną przez Sąd I instancji ocenę prawną roszczenia strony powodowej dochodzonego przeciwko pozwanemu P. J. . Podstawą materialnoprawną dochodzonego w niniejszym procesie przez Gminę W. roszczenia jest przepis art. 688 1 § 1 k.c. , w myśl którego za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie. W przepisie tym ustawodawca posłużył się tożsamą przesłanką jak w treści przepisu art. 691 § 2 k.c. , a mianowicie „stałym zamieszkiwaniem”. Sformułowanie to posiada jednak odmienny zakres znaczeniowy niż pojęcie "miejsce zamieszkania" uregulowane w art. 25 - 28 k.c. Mianowicie, należy je łączyć z określonym lokalem, a nie miejscowością, o której mowa w art. 25 k.c. ( E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2013, Legalis ). Pojęcie to odnosi się do zamieszkiwania w znaczeniu stałego przebywania w określonym lokalu (K. Pietrzykowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz , t. II, 2005, s. 449-450; J. Jezioro (w:) E. Gniewek, Komentarz , 2006, s. 1103; orzeczenie SN z 3 listopada 1998 r., I CKN 867/97, niepubl.; J. Ignatowicz (w:) M. Gersdorf, J. Ignatowicz, Prawo spółdzielcze..., s. 434). Zgodnie z poglądem ukształtowanym w judykaturze Sądu Najwyższego, stałe zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym oznacza, że lokal ten stanowi centrum życiowe określonej osoby, tj. miejsce, w którym koncentruje się na przykład życie dzieci obok rodziców, osoby nieporadnej przy osobie, która się nią opiekuje, itp. (wyrok SN z 8 stycznia 1976 r., I CR 926/75, OSP 1977, z. 11-12, poz. 193, z komentarzem W. Chrzanowskiego, POPS 1977, poz. 29; wyrok SN z 13 lutego 1976 r., I CR 930/75, OSNC 1977, nr 1, poz. 5; wyrok SN z 6 maja 1980 r., III CRN 61/80, Mon. Praw. 1994, nr 9, s. 273; orzeczenie SN z 28 października 1980 r., III CRN 230/80, Mon. Praw. 1994, nr 9, s. 273; wyrok SN z 15 stycznia 1981 r., III CRN 314/80, OSN 1981, nr 6, poz. 119; wyrok SN z 20 marca 1981 r., III CRN 30/81, Mon. Praw. 1994, nr 9, s. 273; wyrok SN z 15 października 1984 r., I CR 309/84, OSN 1985, nr 6, poz. 113, z komentarzem A. Mączyńskiego, POPS 1985, poz. 47; orzeczenie SN z 17 października 1997 r., I CKN 90/97, niepubl.; orzeczenie SN z 29 kwietnia 1998 r., I CKN 637/97, niepubl.; orzeczenie SN z 17 czerwca 1999 r., I CKN 46/98, niepubl.; orzeczenie SN z 16 września 1999 r., II CKN 889/97, niepubl.; orzeczenie SN z 3 lutego 2000 r., I CKN 40/99, niepubl.). Przez stałe zamieszkanie w rozumieniu ww. przepisu należy zatem rozumieć zamieszkiwanie w konkretnym mieszkaniu, w określonej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, wyrażonym przez to, że w tym mieszkaniu skupia się życie osobiste i działalność konkretnej osoby ( wyr. SN z 6.5.1980 r., III CRN 61/80, MoP 1994, Nr 9, s. 273; por. też wyr. SN z 8.1.1976 r., I CR 926/75, OSP 1977, Nr 11, poz. 193; wyr. SN z 13.2.1976 r., I CR 930/75, OSN 1977, Nr 1, poz. 5; wyr. z 15.10.1984 r., I CR 309/84, OSN 1985, Nr 8, poz. 113 ). Skoro więc, jak wskazano powyżej, w niniejszej sprawie przepis art. 25 k.c. nie mógł znaleźć zastosowania, to nie mógł być, wbrew twierdzeniom apelacji, naruszony przez Sąd Rejonowy. W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy ustalił, iż od października 2003 roku pozwany P. J. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. (...) we W. , w okresie tym rozpoczął on bowiem studia w J. . W czasie studiów zamieszkiwał u koleżanki swojej matki, w mieszkaniu, w którym posiadał wszystkie należące do niego rzeczy. Rodzinę odwiedzał tylko z okazji świąt. Po ukończeniu studiów w 2007 roku pozwany powrócił co prawda do W. , lecz nigdy już nie zamieszkał w spornym lokalu. Zaległość zaś z tytułu opłat czynszowych pochodzi za okres od kwietnia 2006 roku. Ustalenia te – poczynione na podstawie zeznań świadków są prawidłowe i znajdują uzasadnienie w materiale dowodowym, który Sąd I instancji poddał wnikliwej analizie. W ocenie Sądu Odwoławczego, przy tak ustalonym stanie faktycznym, słusznie Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, iż sposób uznać, aby po 2003 roku pozwany stale zamieszkiwał w lokalu przy ul. (...) we W. . Jego życie zarówno osobiste, jak i zawodowe /centrum życiowe/, nie koncentrowało się już bowiem w tym lokalu. Powołane zaś przez skarżącego orzeczenie Sądu Najwyższego z 15 lipca 1978 roku, nie znajduje zastosowania w realiach niniejszej sprawy. Pozwany bowiem po opuszczeniu spornego lokalu w 2003 roku nie przejawiał woli powrotu do niego, o czym świadczy fakt zamieszkania przez niego w innym lokalu po powrocie do W. w 2007 roku. Jeśli zaś chodzi o fakt zameldowania pozwanego w lokalu, to skoro materialnoprawną przesłanką uwzględnienia niniejszego powództwa było zamieszkiwanie pozwanego, a więc określony stan faktyczny, a nie stan prawny wynikający z treści decyzji administracyjnej o zameldowaniu, to fakt ten nie mógł przesądzić o słuszności racji powodowej Gminy. Dlatego też dla ustalenia, że pozwany stale mieszkał w okresie dochodzonym pozwem w spornym lokalu, było niewystarczające ustalenie, iż był w nim zameldowany. Na gruncie prawa cywilnego żaden przepis prawny nie łączy z faktem zameldowania w danym lokalu, czyli czynnością z zakresu prawa administracyjnego, domniemania prawnego ( art. 231 k.c. ), że osoba zameldowana w lokalu rzeczywiście w nim mieszka. Z doświadczenia życiowego wynika, iż częste są sytuacje, w których osoby zameldowane w konkretnym lokalu faktycznie w nim nie mieszkają, bądź po wyprowadzeniu się, nie spełniają obowiązku wymeldowania. Fakt zameldowania pozwanego w spornym lokalu stanowić może więc co najwyżej uprawdopodobnienie faktu, że pozwany zamieszkiwał w nim w okresie objętym powództwem. Zgodnie z zasadami dowodowymi procesu cywilnego, uprawdopodobnienie tego faktu jest jednak niewystarczające. W tym stanie rzeczy, również zarzut naruszenia przepisu art. 688 1 § 1 k.c. poprzez uznanie, iż pozwany nie jest solidarnie zobowiązany do ponoszenia opłat czynszowych oraz opłat eksploatacyjnych za lokal przy ul. (...) , był bezzasadny, co skutkowało uznaniem, że rozstrzygniecie Sądu Rejonowego było prawidłowe, zaś apelacja strony powodowej, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu, na podstawie art. 385 k.p.c.