II Ca 944 / 14

Sygn. akt II Ca 944 / 14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 stycznia 2015r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy Wydział II Cywilny-Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Janusz Kasnowski po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015r. w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa K. D. przeciwko Przedsiębiorstwu (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. o zapłatę na skutek apelacji powoda K. D. od wyroku Sądu Rejonowego w Szubinie z dnia 11 września 2014r. w sprawie o sygn. I C 24/14 orzeka: 1 / zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że: a/ zasądza od pozwanego Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na rzecz powoda K. D. kwotę 3 970,85 zł (trzy tysiące dziewięćset siedemdziesiąt i 85/100) z ustawowymi odsetkami od dnia 9 sierpnia 2011r.; b/ zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 717 zł (siedemset siedemnaście) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2 / zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 490 zł (czterysta dziewięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. II Ca 944 /14 UZASADNIENIE Powód K. D. dochodził od pozwanego Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. zasądzenia kwoty 3 970,85 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 9 sierpnia 2011r. oraz zwrotu kosztów postepowania w sprawie. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2014r. Sąd Rejonowy w Szubinie oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd ustalił, że w dniu 15.04.2010r. strony zawarły umowę handlową, w ramach której powód zobowiązał się sprzedać pozwanemu 20 ton rzepaku, w cenie 1060 zł za 1 tonę i w terminie do 31.08.2010r. Powód nie wywiązał się z zawartej umowy, bowiem dostarczył pozwanemu jedynie 4,21 tony rzepaku. Z tej przyczyny pozwany wystawił notę obciążającą powoda obowiązkiem zapłaty odszkodowania w kwocie 6 947,60 zł. Pismem z dnia 17.01.2011r. powód wystąpił do pozwanego z propozycją ugodowego załatwienia sprawy, w ramach której zobowiązał się odstawić do powódki zbiory pszenicy z 2011r. i zaproponował potrącenie jego zobowiązania z należności za pszenice, która dostarczy. W dniu 28.05.2011r. strony zawarły ugodę, w której powód w celu zwolnienia się z zobowiązania wynikłego z niewykonania uprzednio zawartej umowy handlowej na sprzedaż rzepaku, zobowiązał się do sprzedaży powódce zboża w ilości niezbędnej do rozliczenia niedostarczonej ilości rzepaku. W sierpniu 2011r. powód K. D. sprzedał pozwanej 24,49 ton pszenicy za kwotę 18545,67 zł, co zostało potwierdzone fakturami wystawionymi przez pozwanego. Z faktury VAT nr (...) z dnia 08.08.2011r. wystawionej na kwotę 8 239 zł wynikało, że pozwany potrącił uprzednio wyliczone odszkodowanie za niedostarczony rzepak kwocie 6 947,60 zł. W dniu 27.09.2011r. powód zakupił u pozwanego ziarno, z odroczonym terminem płatności, za cenę 2 976,75 zł. W ramach oceny prawnej tych ustaleń Sąd Rejonowy uznał, że dla rozstrzygnięcia sporu zasadnicze znaczenia miała treść ugody zawartej przez strony w dniu 28.05.2011r. Stwierdził, że zamiarem powoda było potrącenie jego długu wobec pozwanej z należności przysługującej powodowi za zbiory pszenicy dostarczone pozwanemu w 2011r. Potwierdza to treść pisma skierowanego do pozwanego z dnia 17.01.2011r. zawierająca propozycję ugodowego załatwienia sporu oraz zeznania świadka D. S. , który zeznał, że kwota wynikająca z noty obciążeniowej za niedostarczony rzepak miała zostać rozliczona w cenie pszenicy odstawionej w 2011r. Kwota ujęta w nocie obciążeniowej stanowiła różnicę miedzy cena rzepaku ustalona w umowie, a ceną zastępczego nabycia rzepaku przez pozwaną, a więc odszkodowanie, które mogło być potrącone z ceny pszenicy dostarczonej przez powoda w 2011r. Zatem naprawienie tej szkody było – zdaniem Sądu Rejonowego - celem zawartej ugody w dniu 28.05.2011r. Z tych zasadniczych przyczyn Sąd Rejonowy oddalił powództwo wniesione w sprawie. O kosztach postępowania orzekł po myśli art.98 § 1 i 3 kpc (zaskarżony wyrok wraz z uzasadnieniem – k.57 oraz 52 – 66). W apelacji od wyroku, który powód K. D. zaskarżył w całości, domagał się jego zmiany poprzez zasądzenie od pozwanego kwoty dochodzonej pozwem wraz z kosztami postępowania za obie instancje według norm przepisanych, a ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Apelujący zarzucił Sądowi Rejonowemu: a/ naruszenie prawa materialnego, a dokładniej art.65 § 1 i 2 kc poprzez wadliwą wykładnię oświadczeń woli złożonych w treści łączącej strony ugody z dnia 28 maja 2011r., w szczególności w punktach 2, 3 i 4, a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że zgodnym zamiarem stron było rozwiązanie sporu przez potracenie długu powoda względem pozwanego z przysługującym mu należności za dostarczone przez powoda zboże ze zbiorów w 2011r., w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika odmienna interpretacja przez strony postanowień ugody tj. zwolnienie powoda ze wszystkich zobowiązań wynikających z wcześniejszej umowy, w przypadku wywiązania się z postanowień ugody; b/ naruszenia przepisów postepowania, a dokładniej: - art.233§1 kpc poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że zostało udowodnione co do zasady i wysokości wzajemne roszczenie odszkodowawcze pozwanego wobec powoda, i to wyłącznie na podstawie wystawionej przez niego i nie zaakceptowanej przez powoda noty obciążeniowej, przy braku jakichkolwiek dalszych dowodów; - naruszenie art.328 § 2 kpc poprzez niewskazanie faktów, które Sąd uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł oddalając powództwo, w zakresie uznania za zasadny zarzutu potracenia zgłoszonego przez pozwanego, w sytuacji gdy należność będąca przedmiotem potrącenia nie została przez pozwanego w zadem sposób udowodniona, w szczególności pozwany nie wykazał ani faktu powstania szkody w związku z niewykonaniem przez powoda umowy z dnia 15 kwietnia 2010r., ani tym bardziej jej rozmiaru i związku przyczynowego między zachowaniem powoda a powstała szkodą, przy jednoczesnym kwestionowaniu przez powoda noty obciążeniowej z dnia 22.10.2010r., w konsekwencji czego nie jest możliwe dokonanie oceny wywodu Sądu, który doprowadził do wydania zaskarżonego orzeczenia, przez co wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Apelujący wniósł też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma pozwanego skierowanego do powoda z dnia 29.07.2011r. oraz z noty obciążeniowej z dnia 22.08.2011r. wystawionej omyłkowo i nie egzekwowanej przez pozwanego w związku z przyjęciem przez pozwanego niezgodnego z wynikającym z ugody terminu jej realizacji tj. do dnia 15.08.2011r. zamiast do 15.09.2011r. W dalszej części apelacji skarżący przedstawił szersze uzasadnienie wyżej przywołanych zarzutów (k.75 – 83). W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za II instancję (k.94 – 95). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda K. D. podlegała uwzględnieniu, jako uzasadniona. Sąd Rejonowy dokonał w istocie właściwych ustaleń faktycznych w sprawie, niezbędnych do jej rozstrzygnięcia, a w konsekwencji Sąd odwoławczy przyjął je za podstawę także swego orzeczenia. W szczególności, co do faktu zawarcia przez strony w dniu 15.04.2010r. umowy handlowej na sprzedaż przez powoda rzepaku w określonej ilości, z czego się nie wywiązał i noty obciążeniowej z tego tytułu wystawionej przez pozwanego w dniu 22.10.2010r. na kwotę 6 947,60 zł, a także pisma powoda z dnia 17.01.2011r. z propozycją ugodowego rozwiązania sprawy i ugody zawartej przez strony w dniu 28.05.2011r. Sąd Okręgowy nie podzielił jednak oceny prawnej tych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji wniosku końcowego, że roszczenie powoda zgłoszone w sprawie wobec pozwanego nie znajduje uzasadnienia. To stanowisko Sądu Rejonowego wynikło, jak zasadnie podniósł skarżący, z wadliwej oceny treści i skutków ugody zawartej przez strony z dniu 28.05.2011r. (k.9). Za celowe uznać należy rozpoczęcie oceny apelacji od ostatniego zarzutu, w którym skarżący twierdził, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów art.328 § 2 kpc , a w konsekwencji nie jest możliwe dokonanie oceny wywodu Sądu, który doprowadził do jego wydania. Ta celowość wynika z tego, że ewentualne potwierdzenie zasadności takiego zarzutu wymusza w istocie na Sądzie odwoławczym uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i to bez potrzeby dokonywania oceny pozostałych zarzutów podniesionych w apelacji. Jednakże utrwalonym poglądem jest, a zatem nie wymagającym czynienia szerszego wywodu, że naruszenie art.328 § 2 kpc może stanowić usprawiedliwioną podstawę apelacji wyłącznie wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie spełnia wszystkich koniecznych elementów przewidzianych w przepisie albo zawiera tak kardynalne braki, które uniemożliwiają kontrolę apelacyjną. Tymczasem taka sytuacja w tej sprawie nie zachodzi. Sąd Rejonowy dokonał bowiem ustaleń faktycznych i wskazał w oparciu o jakie dowody, a także dokonał oceny prawnej tych ustaleń, której apelujący nie akceptuje, jako wadliwej i która legła u podstaw postawienia zarzutu naruszenia art.233 § 1 kpc , a zatem zasady swobodnej oceny dowodów. Posłużyła też do podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, a dokładniej art.65 § 1 i 2 kc poprzez wadliwą wykładnię oświadczeń woli złożonych w treści łączącej strony ugody z dnia 28 maja 2011r. Zatem wadliwa ocena dowodów wynikająca z braku zachowania poprawności logicznej, wykorzystania doświadczenia życiowego czy też zaniechania ich wszechstronnego rozważenia nie stanowi o naruszeniu wymogów art.328 § 2 kpc , a co najwyżej może świadczyć o naruszeniu innych przepisów procesowych, w szczególności art.233 § 1 kpc . Z tych przyczyn nie znajduje uzasadnienia ostatni zarzut apelacji powoda. Natomiast za uzasadnione uznać należało pozostałe zarzuty apelacji, które zmierzały w istocie do wykazania, że w ugodzie zawartej w dniu 28.05.2011r. strony nie tylko określiły warunki sprzedaży pozwanemu przez powoda zboża (pszenicy i żyta) w 2011r., ale też zwolnienie powoda od zapłaty odszkodowania za niedostarczenie rzepaku w 2010r., o ile w 2011r. wywiąże się z dostarczenia umówionej ilości zboża. Z taką wykładnią postanowień ugody zawartej przez strony oraz oceną czynności towarzyszących, a dokładniej poprzedzających zawarcie ugody, należy się zgodzić. Z niespornych ustaleń Sądu Rejonowego wynikało, że w dniu 15.04.2010r. strony zawarły umowę, w ramach której powód K. D. zobowiązał się sprzedać pozwanemu 20 ton rzepaku ze zbiorów w 2010r. i dostarczyć do dnia 31.08.2010r. (umowa – k.10). Powód dostarczył jedynie 4,21 ton (okoliczność też niesporna). W związku z niewykonaniem umowy pozwany wystawił w dniu 22.10.2010r. notę obciążeniową na kwotę 6 947,60 zł, z której dodatkowo wynikało, że dokonał zastępczego zakupu brakującej ilości rzepaku (15,79 ton) w celu wykonania zobowiązania wobec innego kontrahenta A. (...) (nota nr (...) – k.34). W następstwie takiego działania powód zwrócił się do pozwanego pismem z dnia 17.01.2011r., w którym stwierdził, że poczuwa się do wykonania uprzedniego kontraktu i prosił o zgodę pozwanego na spłatę zobowiązań po zbiorach pszenicy w 2011r., które zobowiązuje się odstawić do pozwanego i z uzyskanej należności będzie możliwe potrącenie jego zobowiązań. Prosił też, jeżeli to możliwe, o anulowanie części jego zobowiązania (pismo powoda – k.35). Dopiero po tych czynnościach pozwanego i powoda strony zawarły ugodę w dniu 28.05.2011r., której treść należy ocenić z uwzględnieniem tych wcześniejszych czynności i wyjaśnień powoda oraz zeznań świadka D. S. (pracownika pozwanego). Z treści punktu pierwszego ugody wynika, że przedmiotem ugody jest uregulowanie sprawy niewykonania przez sprzedającego umowy handlowej nr (...) zawartej dniu 15.04.2010r. , bowiem nie sprzedała pozwanemu 15,79 ton rzepaku, co spowodowało, że pozwany PW (...) sp. z o.o nie wykonał również swoich zobowiązań wobec swoich kontrahentów. Ten zapis o niewykonaniu przez pozwanego swoich zobowiązań wobec innych kontrahentów pozostaje w sprzeczności z informacją płynącą z noty obciążeniowej z dnia 22.10.2010r. nr (...) , w której pozwany wskazał, że dokonał zastępczego zakupu brakującej ilości rzepaku w celu wykonania zobowiązania wobec kontrahenta A. (...) , a kwota odszkodowania ujęta w nocie stanowi różnicę pomiędzy ceną rzepaku wynikającą z zawartej umowy, a ceną zakupu zastępczego pomnożoną przez ilość niesprzedanego przez powoda rzepaku (por. – k.34). Z tej rozbieżności można wnosić, że skoro w ugodzie zawartej w dniu 28.05.2011r., a więc już po wystawieniu noty obciążeniowej, zawarty został zapis, że pozwany nie wykonał swoich zobowiązań wobec swoich kontrahentów, to w istocie oznaczałoby, że nie dokonał zakupu brakującej ilości rzepaku (niedostarczonej przez powoda) w celu realizacji swoich zobowiązań, a tym samym nie poniósł szkody w wysokości różnicy cen. Zatem już z tej przyczyny nie mógłby dochodzić od powoda zapłaty odszkodowania wyliczonego w sposób opisany w nocie obciążeniowej. Z kolejnego postanowienia ugody stron wynikało, że pozwany zobowiązał się do sprzedaży pozwanemu zbóż (zasadniczo pszenicy i żyta) po cenach rynkowych w ilości niezbędnej do całkowitego rozliczenia niedostarczonej ilości rzepaku , a zatem co najmniej w ilości 15,79 ton, a to w celu – jak wskazuje początkowa treść postanowienia – zwolnienia się z zobowiązania wynikającego z opisanej w ustępie 1 umowy handlowej. Zatem już z tych dwóch zapisów ugody wynika zgodne ustalenie stron, że jeżeli w 2011r. powód K. D. sprzeda pozwanemu zboże (pszenicę i żyto) w ilości nie dostarczonego rzepaku z uprzedniej umowy handlowej z 2010r., to zwolni się z zobowiązania wynikającego z tej umowy. Dopiero, gdy nie wykona tych nowych postanowień ugody, a więc nie dostarczy umówionej ilości zboża, to zgodnie z punktem trzecim ugody będzie zobowiązany do zapłaty na rzecz pozwanego odszkodowania, którego podstawą obliczenia będzie wysokość odszkodowania, które PW (...) sp. z o. o. będzie musiał zapłacić swemu kontrahentowi w związku z niewykonaniem swojego zobowiązania lub wartości zakupu zastępczego niedostarczonej ilości rzepaku przez sprzedającego, a zakupionego przez (...) na rynku (k.9). Ten zapis ugody, podobnie jak wcześniej przywołany zapis w jej punkcie pierwszym potwierdza też, że do chwili jej zawarcia pozwany nie zapłacił swoim kontrahentom żadnego odszkodowania w związku z niedostarczeniem przez powoda umówionej ilości rzepaku w 2010r., ani nie dokonał zastępczego zakupu niedostarczonej ilości rzepaku, a tym samym informacja zawarta w nocie obciążeniowej z dnia 22.10.2010r. nie była prawdziwa. Wreszcie zapis w punkcie czwartym ugody jednoznacznie stwierdza, że postanowienia niniejszej ugody zmieniają odpowiednio warunki umowy handlowej opisanej w punkcie 1 (a więc nr (...) , zawartej w dniu 15.04.2010r.) i jej postanowienia regulują na nowo stosunki obu stron w zakresie wykonania zobowiązania umowy sprzedaży rzepaku (k.9). Zatem - w ocenie Sądu Okręgowego - z przeprowadzonej wyżej analizy postanowień ugody z dnia 28.05.2011r. wynika, iż strony zgodnie ustaliły, że jeżeli pozwany K. D. sprzeda pozwanej w 2011r. zboże (pszenicę i żyto) po cenach rynkowych i co najmniej w takiej ilości, w jakiej nie dostarczył rzepaku w ramach uprzedniej umowy handlowej nr (...) zawartej w dniu 15.04.2010r., to nie będzie musiał płacić pozwanej żadnego odszkodowania z tytułu niezrealizowania tej umowy. W tym stanie rzeczy za wiarygodne uznać należało zeznania powoda, że zawarł ugodę na dostarczenie zbóż w ilości niezbędnej do całkowitego rozliczenia niedostarczonej ilości rzepaku i że ugoda zawierała też postanowienia, że jak się z niej wywiąże, to anulowane zostaną wszelkie represje wynikające z niewykonania umowy handlowej na dostawę rzepaku (k.55 verte). W tych okolicznościach nie przekonują zeznania świadka D. S. (pracownika pozwanego), który stwierdził, że pozwany miał jedynie odebrać od powoda pszenicę i rozliczyć ją kwotowo do wysokości noty obciążeniowej za rzepak (k.55), tym bardziej, że do istnienia noty obciążeniowej nie nawiązano w żadnym punkcie zawartej ugody. Z niekwestionowanych ustaleń Sądu Rejonowego wynika, że pozwany wywiązał się z warunków ugody, bowiem sprzedał pozwanej w 2011r. łącznie 24,49 ton zbóż (pszenicy i żyta). Znajduje to potwierdzenie w fakturach wystawionych przez pozwanego o numerach: (...) z dnia 08.08.2011r., (...) z dnia 17.08.2011r., (...) z dnia 06.09.2011r. i (...) z dnia 15.09.2011r. (k.5 – 8). Jeżeli nawet przyjąć, że część zboża powód dostarczył pozwanemu z nieznacznym opóźnieniem, bo na początku września 2011r., to pszenicę w ilości 15,32 ton, a więc prawie równej ilości niedostarczonego rzepaku (różnica sięgała zaledwie 470 kg) sprzedał w dniach 08 i 17.08.2011r. tj. w terminie określonym w ugodzie. To oznacza, że powód K. D. wywiązał się z warunków zawartej ugody, a więc powinien był otrzymać zapłatę za dostarczone zboże i pozwany Przedsiębiorstwo (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. nie miała podstaw do potrącenia z wynagrodzenia należnego powodowi kwoty odszkodowania określonej w nocie obciążeniowej z dnia 22.10.2010r. w wysokości 6 947,60 zł. Powód przyznał, że zakupił u pozwanej pszenicę za cenę 2 976,75 zł, której nie zapłacił ( faktura nr (...) z dnia 27.09.2011r. – k.13). Już w pozwie stwierdził, że ta kwota powinna zostać potrącona z należnej mu kwoty 6 947,60 zł. Stąd też dochodził jedynie zapłaty różnicy w wysokości 3 970,85 zł z ustawowymi odsetkami od dnia, kiedy pozwany dokonał niezasadnego potrącenia odszkodowania w kwocie 6 947,60 zł, co znajdowało uzasadnienie w treści art.481§ 1 kc. Zasądzenia należności głównej mógł się domagać na podstawie art.535§1 kc , jako zapłaty reszty ceny za sprzedane zboże. Z tych zasadniczych przyczyn Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w całości i zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3 970,85 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 9 sierpnia 2011r. (na podstawie art.385§1 kpc w związku z art.13§2 kpc ). O kosztach postępowania w sprawie należnych powodowi od pozwanego orzekł po myśli art.98 § 1 i 3 kpc oraz art.108 § 1 i art.13 § 2 kpc ). Ich wysokość w pierwszej instancji wyznaczyła opłata od pozwu uiszczona przez powoda w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika (radcy prawnego) wraz z opłatą od pełnomocnictwa w łącznej kwocie 617 zł, zaś w drugiej instancji wysokość opłaty sądowej od apelacji w kwocie 190 zł (k.87) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 300 zł. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika w obu instancjach Sąd odwoławczy ustalił zgodnie z §6 pkt 3 oraz §12 ust.1 pkt 1 w związku z §6 pkt 3 rozporządzenia Min. Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych…(j.t w Dz.U. z 2013r. poz.490).