Orzeczenie · 2018-07-03

II CA 452/18Bank odpowiedzialny za utracone środki z konta phishing

Sąd

Sąd Okręgowy w Krakowie

Miejsce

Kraków

Data

2018-07-03

SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy

phishingoszustwobankowość elektronicznaodpowiedzialność bankuustawa o usługach płatniczychciężar dowodurażące niedbalstwobezpieczeństwo transakcji

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczenia powódki T. N. o zwrot 9000 zł utraconych z jej konta bankowego w wyniku oszustwa phishingowego. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, argumentując, że powódka sama ujawniła swoje dane dostępowe i nie zachowała należytej ostrożności, a zabezpieczenia banku nie zostały złamane. Sąd Rejonowy uznał, że bank spełnił obowiązki informacyjne, a powódka naruszyła tajemnicę danych. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powódki, zmienił zaskarżony wyrok. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne sądu rejonowego, ale nie zgodził się z przyjęciem niektórych faktów za notoryjne, zwłaszcza dotyczących powszechnej wiedzy o metodach hakerów w 2014 roku. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazało się zastosowanie ustawy o usługach płatniczych. Sąd Okręgowy podkreślił, że zgodnie z art. 45 tej ustawy, ciężar udowodnienia autoryzacji transakcji spoczywa na banku. Bank nie wykazał, że transakcja została autoryzowana przez powódkę, ani że doprowadziła ona do niej umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Sąd uznał, że powódka, mimo pewnych uchybień w weryfikacji komunikatów, nie naruszyła swoich obowiązków w sposób rażąco niedbały, a profesjonalizm oszusta i brak wiedzy zwykłego użytkownika o szczegółach zabezpieczeń usprawiedliwiają jej zachowanie. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zasądził od banku na rzecz powódki kwotę 9000 zł wraz z odsetkami oraz koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie odpowiedzialności banku za środki utracone w wyniku phishingu, interpretacja przepisów ustawy o usługach płatniczych dotyczących autoryzacji transakcji i ciężaru dowodu, ocena rażącego niedbalstwa klienta.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o usługach płatniczych obowiązujących w dacie zdarzenia.

Zagadnienia prawne (3)

Czy bank ponosi odpowiedzialność za środki utracone z rachunku klienta w wyniku oszustwa phishingowego, jeśli klient podał dane dostępowe, ale twierdzi, że nie autoryzował transakcji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, bank ponosi odpowiedzialność, jeśli nie udowodni, że transakcja była autoryzowana przez klienta lub że klient doprowadził do niej umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy oparł się na ustawie o usługach płatniczych, która nakłada na bank (dostawcę usług) ciężar udowodnienia autoryzacji transakcji. Bank nie wykazał, że klientka świadomie autoryzowała przelew, a jej zachowanie nie nosiło znamion rażącego niedbalstwa, biorąc pod uwagę profesjonalizm oszusta i brak powszechnej wiedzy o szczegółach zabezpieczeń.

Czy zachowanie klienta, który podał dane dostępowe do konta po otrzymaniu fałszywego komunikatu, stanowi rażące niedbalstwo w rozumieniu ustawy o usługach płatniczych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli klient nie działał umyślnie i nie naruszył w sposób rażąco niedbały swoich obowiązków, a jego działania były wynikiem profesjonalnego oszustwa.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że mimo pewnych uchybień w weryfikacji komunikatów przez klientkę, jej zachowanie nie kwalifikuje się jako rażące niedbalstwo. Wskazano na profesjonalizm przestępstwa, brak powszechnej wiedzy o szczegółach zabezpieczeń oraz fakt, że klientka nie miała zamiaru dokonywania operacji, a jedynie sprawdzenia stanu konta.

Jaki jest zakres odpowiedzialności banku za bezpieczeństwo środków na rachunku bankowym w kontekście oszustw internetowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Bank ponosi odpowiedzialność za ochronę środków przed wypłatą na rzecz osób nieuprawnionych, a jego obowiązki obejmują zapewnienie odpowiednich zabezpieczeń i udowodnienie autoryzacji transakcji przez klienta.

Uzasadnienie

Ustawa o usługach płatniczych przerzuca ciężar dowodu autoryzacji transakcji na bank. Bank musi wykazać, że klient świadomie zlecił transakcję lub dopuścił się rażącego niedbalstwa. Samo zarejestrowanie użycia instrumentu płatniczego nie jest wystarczające.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zmiana wyroku

Strona wygrywająca

T. N.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
T. N.	osoba_fizyczna	powódka
(...) Bank (...) S.A. w W.	spółka	pozwany

Przepisy (11)

Główne

u.u.p. art. 1

Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych

Określa zasady świadczenia usług płatniczych.

u.u.p. art. 45 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych

Ciężar udowodnienia, że transakcja płatnicza była autoryzowana przez użytkownika, spoczywa na dostawcy.

u.u.p. art. 46 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych

Obowiązek dostawcy zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej.

Pomocnicze

k.c. art. 56

Kodeks cywilny

Zasada lojalności kontraktowej i powinność ochrony konsumenta przez podmiot silniejszy ekonomicznie.

k.c. art. 60

Kodeks cywilny

Oświadczenie woli o treści uzupełnionej przez oszustów zostało złożone przez powódkę.

k.c. art. 61 § § 1

Kodeks cywilny

Możliwość odwoływania przelewów jeszcze niewykonanych.

k.p.c. art. 98 § § 1 i § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

prawo bankowe art. 50 § ust. 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe

Obowiązek banku do wykonywania wszelkich zleceń posiadacza rachunku oraz odpowiedzialność kontraktowa za niewykonanie zlecenia.

u.u.p. art. 2

Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych

Słownik pojęć ustawowych, identyfikacja stron stosunku prawnego.

u.u.p. art. 42 § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych

Obowiązki użytkownika dotyczące korzystania z instrumentu płatniczego zgodnie z umową i powiadamiania o nieuprawnionym skorzystaniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bank nie udowodnił autoryzacji transakcji przez powódkę zgodnie z ustawą o usługach płatniczych. • Zachowanie powódki nie nosiło znamion rażącego niedbalstwa. • Ciężar dowodu autoryzacji transakcji spoczywa na banku.

Odrzucone argumenty

Powódka sama ujawniła dane dostępowe. • Powódka nie zachowała należytej ostrożności. • Zabezpieczenia banku nie zostały złamane. • Powódka naruszyła tajemnicę danych.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Okręgowy co do zasady podziela i przyjmuje za własny ustalony przez Sąd Rejonowy stan faktyczny. • Nie sposób jednak zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Rejonowego o przyjęciu za notoryjne niektórych elementów stanu faktycznego. • Ciężar udowodnienia, że transakcja płatnicza była autoryzowana przez użytkownika spoczywa na dostawcy tego użytkownika. • Uchybienia powódki, które zaistniały nie mogą być kwalifikowane jako rażące niedbalstwo.

Skład orzekający

Grzegorz Buła

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności banku za środki utracone w wyniku phishingu, interpretacja przepisów ustawy o usługach płatniczych dotyczących autoryzacji transakcji i ciężaru dowodu, ocena rażącego niedbalstwa klienta."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o usługach płatniczych obowiązujących w dacie zdarzenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagrożenia oszustwami internetowymi (phishing) i pokazuje, jak prawo chroni konsumentów w starciu z profesjonalnymi oszustami i dużymi instytucjami finansowymi.

“Czy Twój bank ochroni Twoje pieniądze przed hakerami? Klientka wygrała z bankiem sprawę o 9000 zł utraconych z konta!”

Dane finansowe

WPS: 9000 PLN

zapłata: 9000 PLN

zwrot kosztów procesu: 1517 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 1200 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników