Sygnatura akt II Ca 2604/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2026 r. Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia del. Marzena Stoces Protokolant: Monika Pilichowska-Miodek po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2026r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa F. F. (1) przeciwko (...) S.A. we B. o ustalenie i zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Wadowicach z dnia 9 lipca 2025 r., sygnatura akt I C 1512/24 1. zmienia punkt IV wyroku w ten sposób, że nadaje mu brzmienie: „zasądza od strony pozwanej (...) S.A. we B. na rzecz powoda F. F. (1) kwotę 28.371,32 zł (dwadzieścia osiem tysięcy trzysta siedemdziesiąt jeden złotych 32/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty; 2. oddala apelację w pozostałej części; 3. zasądza od strony pozwanej (...) Bank (...) S.A. we B. na rzecz powoda F. F. (1) 2.700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sędzia del. Marzena Stoces Sygn. akt II Ca 2604/25 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 maja 2026 roku Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Wadowicach w sprawie z powództwa F. F. (2) przeciwko (...) S.A. we B. – o ustalenie i zapłatę: - w pkt I ustalił, że powód F. F. (1) nie jest obowiązany do zapłaty na rzecz pozwanego (...) Bank (...) S.A. we B. odsetek oraz innych kosztów kredytu wynikających z zawartej przez strony umowy pożyczki gotówkowej numer (...) z 27 września 2023 roku w wyniku skorzystania z sankcji kredytu darmowego i jest zobowiązany do spłaty na rzecz pozwanego wyłącznie kwoty rzeczywiście wypłaconego kredytu w kwocie 30.000,00 zł, płatnych w 60 równych miesięcznych ratach płatnych do 30 dnia każdego miesiąca obowiązywania umowy poczynając od 30 października 2023 roku w kwocie po 500,00 zł miesięcznie; - w pkt II ustalił, że powód nie jest obowiązany do zapłaty na rzecz pozwanego odsetek oraz innych kosztów kredytu wynikających z zawartej przez strony umowy pożyczki gotówkowej numer (...) z 30 marca 2022 roku w wyniku skorzystania z sankcji kredytu darmowego i jest zobowiązany do spłaty na rzecz pozwanego wyłącznie kwoty rzeczywiście wypłaconego kredytu w kwocie 18.000,00 zł, płatnych w 60 równych miesięcznych ratach płatnych do 30 dnia każdego miesiąca obowiązywania umowy poczynając od 30 kwietnia 2022 roku w kwocie po 300,00 zł; - w pkt III ustalił, że powód nie jest obowiązany do zapłaty na rzecz pozwanego odsetek oraz innych kosztów kredytu wynikających z zawartej przez strony umowy pożyczki gotówkowej numer (...) z 31 lipca 2020 roku w wyniku skorzystania z sankcji kredytu darmowego i jest zobowiązany do spłaty na rzecz pozwanego wyłącznie kwoty rzeczywiście wypłaconego kredytu w kwocie 50.000,00 zł, płatnych w 120 równych miesięcznych ratach płatnych do 31 dnia każdego miesiąca obowiązywania umowy poczynając od 31 marca 2020 roku, przy czym pierwsze 119 rat w kwocie po 416,67 zł miesięcznie, zaś 120 rata w kwocie 416,27 zł; - w pkt IV zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 28.659,46 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty; - w pkt V oddalił powództwo w pozostałej części; - w pkt VI zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 6.417,00 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 5.417,00 zł stanowiącą koszty zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym: F. F. (1) zawarł z (...) S.A. 31 lipca 2020 roku w C. umowę pożyczki gotówkowej numer (...) na cele konsumpcyjne. W umowie wskazano, że bank udziela klientowi pożyczki gotówkowej na cele konsumpcyjne (dalej „Pożyczka”), zaś klient był zobowiązany do terminowej spłaty pożyczki wraz z odsetkami. Całkowita kwota pożyczki wyniosła 50.000,00 zł. Została określona jako „kwota pożyczki do wypłaty”. W umowie jako „Kwota udzielonej Pożyczki (całkowita kwota pożyczki powiększona o prowizję i o składkę ubezpieczeniową, jeśli klient zawarł umowę ubezpieczenia = kapitał Pożyczki) wskazano kwotę 72.450,00 zł. Czas trwania pożyczki został określony od 31 lipca 2020 roku do 31 lipca 2030 roku. Powód był zobowiązany do spłaty pożyczki na wskazany rachunek bankowy w 120 ratach po 848,69 zł (ostatnia rata 849,19 zł), płatnych do 31 dnia każdego miesiąca począwszy od 31 sierpnia 2020 roku. Oprocentowanie Pożyczki było stałe i wynosiło 7,20 % w skali roku. Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania została określona na 17,60 %. W umowie określono Całkowity koszt Pożyczki jako 51.843,30 zł, na którą składały się: - odsetki (obliczone za cały okres trwania umowy) – 29.393,30 zł; - prowizja – 6.250,00 złotych; - składka ubezpieczeniowa – 16.200,00 zł; Całkowita kwota do zapłaty (suma całkowitej kwoty pożyczki i całkowitego kosztu pożyczki) wyniosła 101.843,30 zł. W umowie zawarto kryteria dotyczące założeń dot. RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty. Wysokość prowizji określono w załączniku do umowy jako (do 25% całkowitej kwoty pożyczki). Pełnomocnik powoda (upoważniony do złożenia oświadczenia) złożył na piśmie oświadczenie z 19 marca 2024 roku o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wraz z wezwaniem do zapłaty nienależnie uiszczonych kwot. Pozwany odpowiedział na złożone oświadczenie uznając, że nie było podstaw do zastosowania wskazanej sankcji, zaś podniesione zarzuty są niezasadne. Z tytułu ww. umowy pożyczki F. F. (1) spłacił do 30 lipca 2024 roku łącznie kwotę 40.838,43 zł. Do dnia 31 lipca 2024 roku powód był zobowiązany do zapłaty 48 rat po 848,69 zł (tj. 12.737,12 zł). F. F. (1) zawarł z (...) Bank (...) S.A. 30 marca 2022 roku w B. umowę pożyczki gotówkowej numer (...) na cele konsumpcyjne. W umowie wskazano, że bank udziela klientowi pożyczki gotówkowej na cele konsumpcyjne (dalej „Pożyczka”), zaś klient był zobowiązany do terminowej spłaty pożyczki wraz z odsetkami. Całkowita kwota pożyczki wyniosła 18.000,00 zł. Została określona jako „kwota pożyczki do wypłaty”. W umowie jako „Kwota udzielonej Pożyczki” (całkowita kwota pożyczki powiększona o prowizję i o składkę ubezpieczeniową, jeśli klient zawarł umowę ubezpieczenia = kapitał Pożyczki) wskazano kwotę 21.348,00 zł. Czas trwania pożyczki został określony od 30 marca 2022 roku do 31 marca 2027 roku. Powód był zobowiązany do spłaty pożyczki na wskazany rachunek bankowy w 60 ratach po 443,15 zł (ostatnia rata 443,10 zł), płatnych do 30 dnia każdego miesiąca począwszy od 30 kwietnia 2022 roku. Oprocentowanie Pożyczki było stałe i wynosiło 9,00% w skali roku. Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania została określona na 17,82 %. W umowie określono Całkowity koszt Pożyczki jako 8.588,95 zł, na którą składały się: - odsetki (obliczone za cały okres trwania umowy) – 5.240,95 zł; - prowizja – 0 złotych; - składka ubezpieczeniowa – 3.348,00 zł; Całkowita kwota do zapłaty (suma całkowitej kwoty pożyczki i całkowitego kosztu pożyczki) wyniosła 26.588,95 zł. W umowie zawarto kryteria dotyczące założeń dot. RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty. Pełnomocnik powoda (upoważniony do złożenia oświadczenia) złożył na piśmie oświadczenie z 19 marca 2024 roku o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wraz z wezwaniem do zapłaty nienależnie uiszczonych kwot. Pozwany odpowiedział na złożone oświadczenie uznając, że nie było podstaw do zastosowania wskazanej sankcji, zaś podniesione zarzuty są niezasadne. Z tytułu ww. umowy pożyczki F. F. (1) spłacił do 30 lipca 2024 roku łącznie kwotę 12.408,20 zł. Do dnia 31 lipca 2024 roku powód był zobowiązany do zapłaty 28 rat po 443,15 zł (tj. 12.408,20 zł). F. F. (1) zawarł z (...) Bank (...) S.A. 27 września 2023 roku we B. umowę pożyczki gotówkowej numer (...) na cele konsumpcyjne. W umowie wskazano, że bank udziela klientowi pożyczki gotówkowej na cele konsumpcyjne (dalej „Pożyczka”), zaś klient był zobowiązany do terminowej spłaty pożyczki wraz z odsetkami. Całkowita kwota pożyczki wyniosła 30.000,00 zł. Została określona jako „kwota pożyczki do wypłaty”. W umowie jako „Kwota udzielonej Pożyczki” (całkowita kwota pożyczki powiększona o prowizję i o składkę ubezpieczeniową, jeśli klient zawarł umowę ubezpieczenia = kapitał Pożyczki) wskazano kwotę 39.138,00 zł. Czas trwania pożyczki został określony na 60 miesięcy od dnia zawarcia umowy do dnia płatności ostatniej raty określonej w harmonogramie spłat. Powód był zobowiązany do spłaty pożyczki na wskazany rachunek bankowy w 60 ratach po 891,43 zł (ostatnia rata 891,71 zł), płatnych do 30 dnia każdego miesiąca począwszy od 30 października 2022 roku. Oprocentowanie Pożyczki było stałe i wynosiło 13,00% w skali roku. Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania została określona na 28,68 %. W umowie określono Całkowity koszt Pożyczki jako 23.486,08 zł, na którą składały się: - odsetki (obliczone za cały okres trwania umowy) – 14.348,00 zł; - prowizja – 3.000 złotych; - składka ubezpieczeniowa – 6.138,00 zł; Całkowita kwota do zapłaty (suma całkowitej kwoty pożyczki i całkowitego kosztu pożyczki) wyniosła 53.486,08 zł. W umowie zawarto kryteria dotyczące założeń dot. RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty. W załączniku do umowy wskazano, że prowizja stanowi do 30,5 % od całkowitej kwoty pożyczki. Pełnomocnik powoda (upoważniony do złożenia oświadczenia) złożył na piśmie oświadczenie z 19 marca 2024 roku o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wraz z wezwaniem do zapłaty nienależnie uiszczonych kwot Pozwany odpowiedział na złożone oświadczenie uznając, że nie było podstaw do zastosowania wskazanej sankcji, zaś podniesione zarzuty są niezasadne. Z tytułu ww. umowy pożyczki F. F. (1) spłacił do 30 lipca 2024 roku łącznie kwotę 8.914,30 zł. Do dnia 31 lipca 2024 roku powód był zobowiązany do zapłaty 10 rat po 891,43 zł (tj. 8.914,30 zł). F. F. (1) wskazane pożyczki zawierał w oddziałach pozwanego banku. Wysokość prowizji i składki ubezpieczeniowej nie podlegała negocjacjom. Powód mógł wybrać za to odpowiadający mu dzień spłaty pożyczki. F. F. (1) był świadomy, że w wyniku zawarcia przedmiotowych umów był zobowiązany do zapłaty prowizji oraz składki ubezpieczeniowej. Nie był świadomy, że od tych kosztów pożyczki pozwany nalicza odsetki kapitałowe. Powód o tej okoliczności dowiedział się po konsultacji z adwokatem V. V.. Przy zawieraniu umowy powód nie był informowany o możliwości zapłaty prowizji przy zawieraniu umowy pożyczki, nie posiadał przy tym wolnych środków finansowych pozwalających na jednorazową zapłatę prowizji oraz składki ubezpieczeniowej przy zawieraniu spornych umów. Mimo złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, powód spłacał (i nadal spłaca) udzielone pożyczki zgodnie z harmonogramem. Stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie przedłożonych przez strony dokumentów prywatnych oraz wydruków niepoświadczonych za zgodność z oryginałem, które nie były kwestionowane przez strony i nie budziły jego wątpliwości. Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw do kwestionowania treści przesłuchania powoda co do okoliczności zawarcia umowy i braku środków na zapłatę prowizji i braku świadomości co do ponoszenia odsetek co do kredytowanych kosztów prowizji, albowiem zostały one złożone w sposób spontaniczny i szczery. Zaznaczył, że w zakresie depozycji powoda odnośnie prawnych podstaw do skorzystania z sankcji kredytu darmowego powód powtarzał informacje udzielone mu przez pełnomocnika. W rozważaniach prawnych Sąd Rejonowy wyjaśnił, że spór w sprawie dotyczył oceny skuteczności oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w zakresie 3 umów łączących strony oraz odmiennej oceny co do istnienia przesłanek uzasadniających możliwość skorzystania z sankcji mając na uwadze treść umów łączących strony. Sam fakt zawarcia umowy i podstawowych warunków umów nie był kwestionowany. W ocenie Sądu Rejonowego powód posiadał interes prawny do żądania ustalenia, że w wyniku skorzystania z sankcji kredytu darmowego nie jest zobowiązany do zapłaty odsetek oraz innych kosztów związanych z udzieleniem 3 umów pożyczek objętych pozwem (art. 189 k.p.c.). Przebieg postępowania reklamacyjnego po złożeniu przez powoda przedmiotowych oświadczeń (przez pełnomocnika upoważnionego do złożenia materialnoprawnego oświadczenia) wskazywał, iż pozwany nie akceptował zasadności złożonych przez powoda oświadczeń. Niezbędne było zatem udzielenie powodowi ochrony prawnej w drodze powództwa o ustalenie stosunku prawnego. W przypadku braku wystąpienia z powództwem w niniejszej sprawie, powód mógłby podnosić okoliczności związane ze skorzystaniem sankcji kredytu darmowego jedynie w formie zarzutu zgłoszonego w powództwie o zapłatę wytoczonym przez pozwanego. Tak udzielona ochrona prawna byłaby jednak ułomna, gdyż powód narażał się wówczas na konieczność udziału w odrębnym postępowaniu sądowym i ponoszenia jego kosztów. Jedynie w drodze powództwa opartego o art. 189 k.p.c. powód mógł żądać dalej idącego (w relacji do zarzutu SKD) wydania orzeczenia sądowego, w którym skuteczność skorzystania przez niego z sankcji kredytu darmowego zostanie potwierdzona. Przeprowadzone postępowanie dowodowe i jego wynik doprowadziły Sąd Rejonowy do przekonania, że powództwo o ustalenie zasługuje na uwzględnienie niemal w całości. Sąd Rejonowy wskazał, że stosunkiem umownym łączącym strony były umowy pożyczki, zawierane w oparciu o wzorzec umowny, dla których kluczowe zapisy były tożsame (różnice wynikały z kwot pożyczki, wysokości prowizji, liczby rat itd.). Powołał regulację art. 720 § 1 k.c., art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim. Wskazał, że okoliczności związane z zawarciem przedmiotowych pożyczek nie były sporne. Kolejno powołał regulację art. 45 u.k.k. dotyczącą tzw. sankcji kredytu darmowego. Wyjaśnił, że konsument nie jest zobowiązany do wskazania konkretnych naruszeń istniejących w zawartej umowie, sąd także nie jest ograniczony do badania podstaw do skorzystania z powyższego uprawnienia do naruszeń podanych przez powoda. Jako naruszenia uprawniające do skorzystania z sankcji kredytu darmowego ustawa wskazuje: naruszenie co do formy zawarcia umowy o kredyt konsumencki (powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę – art. 29 ust. 1 ustawy); naruszenia co do treści umowy o kredyt konsumencki (art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10,11, 14-17); naruszenia co do umowy o kredyt wiązany lub w formie odroczonej płatności (art. 31); naruszenia co do umowy o kredyt w rachunku (art. 32); naruszenia co do umowy restrukturyzacyjnej (art. 33); naruszenia co do maksymalnej wysokości opłat i odsetek z tytułu zaległości w spłacie kredytu (art. 33a); naruszenie dotyczące przekroczenia maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu (art. 36a); naruszenie dotyczące odroczenia spłaty zadłużenia (art. 36b); naruszenie dotyczące kosztów kredytu w przypadku udzielenia kolejnych kredytów przed dokonaniem spłaty kredytu wcześniejszego (art. 36c). Zdaniem Sądu Rejonowego niezasadny był zarzut podnoszony przez pozwanego, iż powód nie mógł skutecznie złożyć oświadczenia o skorzystaniu z ww. sankcji, albowiem upłynął termin roku od dnia wykonania umowy w przypadku umów z 2020 i 2022 roku - początek biegu terminu pozwany wiązał z dniem wypłaty pożyczki. Sąd Rejonowy wyjaśnił, że ocenę, kiedy nastąpił moment wykonania umowy przeprowadza się poprzez ustalenie dnia, w którym strony wywiązują się ze wszystkich obowiązków ciążących na nich na podstawie umowy pożyczki. Do oceny czy doszło do „wykonania umowy” należy ustalić, czy kredytodawca wypłacił kredytobiorcy cały kapitał przewidziany w umowie, a po stronie kredytobiorcy - czy raty umowne zostały zapłacone. Powołując treść art. 45 ust. 5 u.k.k. wskazał, że uprawnienie konsumenta do powołania się na sankcję kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy, nie zaś od dnia zawarcia umowy, czy też w dacie po upływie roku od zawarcia umowy i wypłaty środków. Zważywszy, że pożyczka nadal jest spłacana i powód nie spłacił wszystkich rat – Sąd Rejonowy przyjął, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało złożone w terminie. Sąd Rejonowy nie uznał za uzasadnione zarzutów pozwanego, który powoływał się na stosowanie reguły proporcjonalności. Wskazał, że polska implementacja zakłada surową dla kredytodawcy sankcję w razie naruszenia obowiązku informacyjnego, która jest niezależna od wagi naruszenia tego obowiązku. Sąd Rejonowy wskazał, że dla dokonania pozytywnej oceny do zastosowania sankcji kredytu darmowego niezbędne jest zaistnienie uchybień wskazanych w art. 45 u.k.k. W jego ocenie za niedopuszczalną należy uznać wykładnię, która do przyjęcia, że doszło do naruszenia wymaga, aby instytucja pożyczkowa w ogóle nie zawarła elementów enumeratywnie wymienionych w treści powołanego przepisu. Również podanie błędnej informacji nie spełnia przesłanki do uznania, że doszło do przekazania informacji. Konsument jest słabszą stroną stosunku umownego wynikającego z umowy pożyczki zawieranej w realiach ustawy o kredycie konsumenckim, szczególną wagę odgrywa zatem realizacja wymagania z art. 29 ust. 3 u.k.k. – tj. jej sformułowania powinny być zapisane w sposób jednoznaczny i zrozumiały. W ocenie Sądu Rejonowego zapisy przedmiotowych umów pożyczek spełniają przesłanki do uznania ich za naruszające obowiązek informacyjny, a przez to uprawniają pozwanego do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Wedle stanowiska powoda głównym zarzutem dla zastosowania sankcji kredytu darmowego była okoliczność, że pozwany naliczał koszty odsetek od kwoty pozaodsetkowych kosztów kredytu i nie poinformował o tym powoda. Odnośnie problematyki dopuszczalności naliczania przez kredytodawcę odsetek od pozaodsetkowych kosztów Sąd Rejonowy wskazał, że przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej toczy się sprawa zawisła na skutek wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, której rozstrzygnięcie i wykładnia TSUE będzie kluczowa dla rozstrzygnięcia wskazanego zagadnienia. Zdaniem Sądu Rejonowego, co do zasady samo kredytowanie kosztów pożyczki należy uznać za dopuszczalne. Częstokroć klienci banków czy instytucji finansowych nie dysponują środkami na ich pokrycie przy zawieraniu umowy (jak powód w niniejszej sprawie). Jednak następcze pobieranie odsetek od kwot skredytowanych prowizji budzi uzasadnione wątpliwości. Powód nie udostępnia kapitału w tym zakresie pożyczkodawcy (z wyłączeniem składki ubezpieczeniowej – przy której bank dokonuje transferu składki na rzecz ubezpieczyciela). W ocenie Sądu Rejonowego naliczanie odsetek od skredytowanych prowizji zmierza do ominięcia przepisów o odsetkach maksymalnych i stanowi formę maksymalizacji zysku przedsiębiorcy kosztem konsumenta. Niezależnie od powyższego Sąd Rejonowy wskazał, że pożyczkodawca winien w taki sposób skonstruować wzorzec umowy pożyczki, aby przekazać konsumentowi w sposób jednoznaczny informację, że będzie zobowiązany do uiszczenia odsetek od pozaodsetkowych kosztów. W jego ocenie w realiach sprawy taka informacja nie została przekazana konsumentowi w sposób jednoznaczny, o czym świadczy interpretacja zapisów wzorca. Z brzmienia ust. 5 h umowy nie można domniemywać, iż od skredytowanych kosztów kredytu pożyczkobiorca będzie zobowiązany do zapłaty prowizji. Dopiero skorzystanie przez pożyczkobiorcę z kalkulatorów kredytowych i podstawienia danych może dać odpowiedź na pytanie od jakiej konkretnie kwoty powód naliczał odsetki. Okoliczność, że od kredytowanych kosztów kredytu pozwany nalicza odsetki winna zaś w sposób niebudzący wątpliwości wynikać z treści umowy łączącej strony. W umowie zawarto słowniczek, zgodnie z którym przez „Pożyczkę” należy rozumieć pożyczkę gotówkową na cele konsumpcyjne. Pozwany w przedmiotowym wzorcu (którego rdzeń jest identyczny w przypadku wszystkich spornych umów pożyczek) tego sformułowania używa jako część składową pojęć „całkowitej kwoty Pożyczki” oraz „Kwoty udzielonej pożyczki”. Równocześnie w umowie w zakresie odsetek kapitałowych wskazano, iż są one stałe i wynoszą: 9,00% w przypadku umowy z 30 marca 2022 roku; 13,00 % w przypadku umowy z 27 września 2023 roku; 7,20 % w przypadku umowy z 31 lipca 2020 roku. Umowa nie wskazuje wprost, że w całkowitym koszcie pożyczki zawierają się także odsetki kapitałowe naliczone od kredytowanych kosztów pożyczki. Wskazana kwota w punkcie 2 literze a tabeli, przewiduje wskazanie kwoty odsetek bez wskazania, czy jest ona naliczana od całkowitej kwoty pożyczki, czy od kwoty udzielonej pożyczki. Jako człon każdego z tych pojęć pozwany używa sformułowania „Pożyczka” uprzednio zdefiniowanego w słowniczku. W ocenie Sądu Rejonowego, taki zapis umowy dla przeciętnego konsumenta jest niezrozumiały i wprowadza w błąd co do zakresu jaka kwota została poddana przez pozwanego oprocentowaniu, a przez to wprowadza w błąd co do wysokości kwoty jaką winien spłacić na rzecz pożyczkodawcy. Wskazanie we wzorcu, że pożyczkobiorca jest zobowiązany do spłaty „pożyczki” wraz z odsetkami, jego zdaniem przemawia za uznaniem, że odsetki naliczane są wyłącznie od kwoty środków rzeczywiście udostępnionych powodowi. Zatem faktyczne naliczanie tych odsetek przez pozwanego w niniejszej sprawie nie było uzasadnione. Konsekwencją powyższej oceny było uznanie przez Sąd Rejonowy, że pozwany we wszystkich przedmiotowych umowach naruszył zapisy art. 30 ust. 1 pkt 7 i 10 u.k.k., a zatem powództwo w zakresie żądania ustalenia zasługiwało na uwzględnienie co do zasady. W ocenie Sądu Rejonowego wykazanie naruszenia nieprawidłowego wyliczenia RRSO co do przyjętej stawki % wymagało wiadomości specjalnych i zasięgnięcia opinii biegłego ds. rachunkowości/bankowości, zaś wniosek taki nie został w sprawie zgłoszony (powód podnosił wskazany zarzut przy zaprzeczeniu tej okoliczności przez pozwanego – był zatem zobowiązany do udowodnienia tej okoliczności). W zakresie zarzutu powoda dot. abuzywności prowizji w ocenie Sądu Rejonowego, mając na uwadze powyższe uwagi odnośnie braku jednoznacznego wskazania jednego z elementów jakim są kredytowane koszty pożyczki, zapisy umów w tym zakresie nie powinny wiązać konsumenta. Wskazał, że powód nie miał możliwości negocjowania zapisów umowy odnośnie pozaodsetkowych kosztów kredytu – niezależnie od braku posiadania przez niego środków na samodzielne opłacenie prowizji – taka propozycja nie została mu przedstawiona. W konsekwencji pozwany naliczał odsetki kapitałowe od środków, które nie zostały faktycznie udostępnione powodowi. Sąd Rejonowy powołał regulację 385 1 k.c. Wskazał, iż podziela pogląd, według którego wynagrodzenie prowizyjne (prowizja), stanowiące wynagrodzenie z tytułu udzielenia pożyczki, przewidziane w umowie pożyczki, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, nie jest świadczeniem głównym w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. Postanowienia umowne określające inne niż odsetki koszty kredytu konsumenckiego, np. prowizje kredytodawcy mogą zostać uznane za klauzule abuzywne, nawet jeśli ich wysokość nie przekracza maksymalnych kwot takich kosztów określonych w art. 36a ust. 1 i 2 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Przyjął, że zapisy odnośnie pozaodsetkowych kosztów kredytu nie stanowią głównych świadczeń stron umowy pożyczki. W jego ocenie naliczanie odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu stanowi rażące naruszenie interesów konsumenta (zostaje obciążony odsetkami od kwoty, która nie jest mu udostępniana) a nadto jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, jako że stanowi formę maksymalizacji zysku w zakresie środków, które cały czas pozostają w dyspozycji przedsiębiorcy i w wyniku negocjacji w przypadku równości stron nie zostałaby zaakceptowana. Skutkiem skutecznego skorzystania z powoda z sankcji kredytu darmowego jest zwrot udzielonych pożyczek w wysokości jedynie sumy rzeczywiście udostępnionej konsumentowi, bez odsetek. Sąd Rejonowy wskazał, że uwzględniając treść żądania pozwu w zakresie roszczenia o ustalenie, w pkt I – III wyroku przeredagował treść żądania, nie zmieniając jego celu ani sensu, zachowując przy tym jak najmniejszą ingerencję w treść umów łączących strony. Dążąc do zachowania rat w równej wysokości, zgodnie z treścią pozwu przyjął, że: - w zakresie umowy pożyczki z 23 września 2023 r. powód powinien spłacać raty po 500 zł miesięcznie od 30 października 2023 roku (60 rat), łącznie 30.000,00 zł, - w zakresie umowy pożyczki z 30 marca 2022 r. powód powinien spłacać raty po 300 zł miesięcznie od 30 kwietnia 2022 roku (60 rat), łącznie 18.000,00 zł, - w zakresie umowy pożyczki z 31 lipca 2020 r. powód powinien spłacać raty po 416,67 zł (1-119) oraz rata 120 - 416,27 zł miesięcznie od 31 sierpnia 2020 roku (120 rat), łącznie 50.000,00 zł. Sąd Rejonowy wskazał, że w zakresie daty początkowej naliczania odsetek w przypadku punktu III wyroku doszło do oczywistej omyłki pisarskiej zamiast 31 sierpnia 2020 roku wpisano 31 marca 2020 roku (datę poprzedzającą zawarcie umowy). W żądaniu pozwu w pkt 1 d wskazano, że data początkowa płatności rat winna się zaczynać od 31 sierpnia 2024 roku i w powyższym zakresie (po 31 marca 2020 roku) powództwo podlegało oddaleniu (biorąc pod uwagę specyfikę powództwa o ustalenie, brak było podstaw do takiej modyfikacji terminów wymagalności rat na niekorzyść pozwanego – przesunięcia ich w czasie względem umówionych terminów z przedmiotowej umowy). Sąd Rejonowy wskazał, że podstawę żądania pozwu w zakresie zapłaty stanowił art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. W wyniku skorzystania przez powoda z sankcji kredytu darmowego odpadła podstawa do żądania zapłaty przez pozwanego kwot w zakresie odsetek oraz innych kosztów udzielonych pożyczek. Powód mógł zatem żądać zapłaty nadpłaconych przez niego kwot za okres objęty pozwem względem ustalonych w wyroku w punkcie I – III. W zakresie żądania dotyczącego zapłaty, Sąd Rejonowy wskazał, że w wyniku dokonania błędnych obliczeń rachunkowych oraz przeoczenia, zostało ono uwzględnione ponad żądanie wyrażone w pozwie i winno być uwzględnione w całości zgodnie z żądaniem pozwu w kwocie 28.371,32 zł. Intencją sądu było zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda różnicy między wymagalnymi na dzień wskazany w pozwie ratami kredytu w wysokości zgodnej z harmonogramem umów, a kwotami rat wynikającymi z treści orzeczenia o ustaleniu. Co do umowy z 30 marca 2022 roku zgodnie z pierwotnym brzmieniem umowy powód był zobowiązany do zapłaty kwoty 12.408,20 zł, zaś w wyniku skorzystania z sankcji kredytu darmowego winien był spłacić 8.400,00 zł (28x300,00 zł). Różnica wyniosła 4.008,20 zł. Powód domagał się zasądzenia w tym zakresie zwrotu kwoty 3.565,05 zł. W zakresie umowy z 31 lipca 2020 roku zgodnie z pierwotnym brzmieniem umowy powód był zobowiązany do zapłaty kwoty 40.737,12 zł (848,69 zł x 48), zaś w wyniku skorzystania z sankcji kredytu darmowego winien był spłacić 416,67 x 48 = 20.000,16 zł. Różnica wyniosła 20.736,96 zł. W zakresie umowy z 27 września 2024 roku zgodnie z pierwotnym brzmieniem umowy powód był zobowiązany do zapłaty kwoty 8.914,30 zł (891,43 zł x 10), zaś w wyniku skorzystania z sankcji kredytu darmowego winien był spłacić 500 x 10 = 5.000,00 zł. Różnica wyniosła 3.914,30 zł. Suma wskazanych kwot wynosi 28.659,46 zł. Jako że powód domagał się zapłaty kwoty 28.371,32 zł – ta kwota winna zostać zasądzona w punkcie IV wyroku. W zakresie odsetek za opóźnienie od zasądzonej kwoty, Sąd Rejonowy uznał, że należą się po upływie 7 dni od daty doręczenia pozwanemu odpisu pozwu (tj. 14 grudnia 2024 roku), które równocześnie stanowiło wezwanie do zapłaty zwrotu kwoty 28.371,32 zł. Wskazał, że wezwanie do zapłaty złożone łącznie z oświadczeniem o SKD nie zawierało sprecyzowanego żądania i było złożone w okresie znacznie poprzedzającym wniesienie pozwu. W ocenie Sądu zasadnym było doliczenie okresu 7 dni na spełnienie świadczenia żądanego w pozwie, od dnia doręczenia odpisu pozwu. W pkt V Sąd Rejonowy oddalił powództwo w zakresie żądania odsetkowego (7 dni od doręczenia odpisu pozwu) oraz w zakresie żądania dot. ustalenia warunków spłaty pożyczki gotówkowej z 31 lipca 2020 roku – w zakresie daty początkowej spłaty kredytu na nowych zasadach. W pkt VI o kosztach procesu orzekł na zasadzie art. 100 zdanie 2 k.p.c., uznając pozwanego za przegrywającego sprawę co do zasady (powództwo oddalono jedynie w części odsetek oraz daty początkowej żądania dot. ustalenia warunków jednej z umów), zasądzając je od przegrywającego sprawę pozwanego na rzecz powoda. Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana zaskarżając go w części, tj. co do pkt. I., II., III., IV. i VI, zarzucając: 1. nierozpoznanie przez Sąd I instancji istoty sprawy w stosunku do Umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 31 lipca 2020 roku oraz do Umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 27 września 2023 roku, albowiem Sąd I instancji zaniechał ustalenia przesłanki materialnoprawnej legitymacji powoda do skorzystania z sankcji kredytu darmowego w odniesieniu do ww. umów objętych pozwem mimo, że z zeznań powoda wynikało, że: - „Pierwsza pożyczka to była 50.000,00 zł, ona poszła na rozwój pewnej inwestycji, druga pożyczka 18.000,00 zł to było na cele prywatne, a trzecia to było po w sumie na zakup samochodu (...)” - zeznania powoda z nagrania posiedzenia z dnia 25 czerwca 2025 roku - 00:08:46-00:09:01, zaś Sąd I instancji nie podjął inicjatywy dowodowej w zakresie zadania stosownych pytań ani nie przeprowadził niezbędnych czynności zmierzających do jednoznacznego ustalenia, czy powód w odniesieniu do ww. Umów posiadał status konsumenta, co stanowiło przesłankę sine qua non uwzględnienia roszczenia wynikającego z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, bowiem stwierdzenie „ona poszła na rozwój pewnej inwestycji”, jak również „na zakup samochodu” może sugerować, że środki zostały przeznaczone nie na cele konsumenckie a na cele związane z działalnością gospodarczą lub zawodową powoda lub innych osób; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie przez Sąd I instancji granic swobodnej oceny dowodów, polegające na dokonaniu oceny materiału dowodowego w postaci: - Umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 31 lipca 2020 roku (dalej: „Umowa o Kredyt nr (...) lub Umowa Pożyczki nr (...)") i harmonogramu; - Umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 30 marca 2022 roku (dalej „Umowa o Kredyt nr (...) lub Umowa Pożyczki nr (...)”) i harmonogramu; - Umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 27 września 2023 roku (dalej „Umowa o (...) nr (...) lub (...) Pożyczki (...)”) i harmonogramu; z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i powszechnie przyjętych reguł logiki, w sposób nieobiektywny, wybiórczy i z góry ukierunkowany na wykazanie obranych tez, co skutkowało przyjęciem za udowodnione okoliczności nie znajdujących potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, tj.: - przyjęcie, wbrew powszechnie akceptowalnej praktyce sektora bankowego, iż pozwana nie była uprawniona do pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, podczas gdy z ugruntowanej linii orzeczniczej jak i doktryny, wynika, iż pozwana była uprawniona do pobierania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu, b) art. 232 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 212 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie podjęcia przez Sąd I instancji działań procesowych mających na celu ustalenie, czy w odniesieniu do Umowy o Kredyt nr (...) i Umowy o Kredyt nr (...) objętych żądaniem powoda spełniona jest przesłanka posiadania przez Powoda statusu konsumenta, w szczególności poprzez brak: - przeprowadzenia ustaleń pozwalających na określenie czy Umowa o Kredyt nr (...) była związana z jakąkolwiek działalnością gospodarczą lub zawodową - skoro był to cel inwestycyjny - zaś powód prowadził działalność gospodarczą; - przeprowadzenia ustaleń pozwalających na określenie czy zakupiony na podstawie Umowy o Kredyt nr (...) samochód nie został przeznaczony na cele związane z jakąkolwiek działalnością gospodarczą lub zawodową - powód prowadził działalność gospodarczą, mimo, że z zeznań powoda wynikały poważne wątpliwości w tym zakresie, bowiem powód prowadził działalność gospodarczą, a przesłanka konsumenckiego charakteru Umowy stanowi warunek materialnoprawny zastosowania sankcji kredytu darmowego, co skutkowało błędnym uznaniem powoda w stosunku do ww. Umów kredytu jako posiadającego status konsumenta i uwzględnieniem roszczeń związanych z ww. Umowami; c) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie przez Sąd I instancji granic swobodnej oceny dowodów, polegające na niezasadnym przypisaniu waloru wiarygodności zeznaniom powoda w zakresie Umowy o Kredyt nr (...) i Umowy o Kredyt nr (...), co skutkowało błędnymi ustaleniami, że Kredytobiorcy w zakresie ww. Umów przysługuje status konsumenta; d) art. 321 § 1 k.p.c. poprzez orzeczenie przez Sąd I instancji ponad żądanie powództwa, polegające na zasądzeniu od pozwanej na rzecz powoda kwoty łącznej 28.659,46 zł, podczas gdy w pozwie Powód domagał się zasądzenia kwoty łącznej 28.371,32 zł, co stanowiło przekroczenie granic żądania pozwu i skutkowało zasądzeniem świadczenia w wysokości wyższej niż dochodzona przez powoda; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 22 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym ustaleniu, że powodowi przysługiwał status konsumenta w stosunku do Umowy o Kredyt nr (...) i Umowy o Kredyt nr (...), mimo że z jego zeznań wynika, że: - w przypadku Umowy o Kredyt nr (...) - celem kredytu było sfinansowanie rozwoju pewnej inwestycji; - w przypadku Umowy o Kredyt nr (...) - celem kredytu był zakup samochodu, jednak z uwagi na fakt prowadzenia przez powoda działalności gospodarczej, istnieje możliwość, że samochód został zakupiony na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą/zawodową powoda, - w okresie zawarcia ww. Umów powód prowadził działalność gospodarczą, a brak rozróżnienia celu prywatnego i gospodarczego uniemożliwia automatyczne przyjęcie statusu konsumenta, prowadzenie działalności gospodarczej przez powoda wynika z jego zeznań - nagranie posiedzenia z dnia 25 czerwca 2025 roku - 00:08:42-00:08:43; b) art. 45 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 i art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim poprzez jego zastosowanie i uwzględnienie powództwa, w sytuacji, gdy pozwana zawierając Umowę o Kredyt nie naruszyła obowiązków informacyjnych określonych w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (w szczególności art. 30 ust. 1 pkt 7 UKK i art. 30 ust. 1 pkt 10 UKK), w szczególności, że RRSO oraz całkowita kwota kredytu zostały wyliczone w sposób prawidłowy, zaś kredytowanie kosztów kredytu jest praktyką dozwoloną przez Ustawę z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim oraz Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG, co winno skutkować oddaleniem powództwa, c) art. 45 ust. 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, że roczny termin prekluzyjny, o którym mowa w art. 45 ust 5 ww. ustawy należy liczyć od dnia wykonania umowy przez obie strony, a nie od dnia wypłaty środków pieniężnych przez Kredytodawcę: Obliczenie terminu zgodnie ze stanowiskiem Sądu I instancji jest wbrew utartej linii orzeczniczej, co skutkowało błędnym przyjęciem, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało złożone przez powoda z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 45 ust. 5 UKK, w stosunku do Umowy o Kredyt nr (...) i Umowy o Kredyt nr (...); d) art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim w zw. z art. 23 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG poprzez brak uwzględnienia zasady proporcjonalności, bowiem nawet gdyby przyjąć, że faktycznie doszło do naruszeń (z czym pozwana się nie zgadza), których wystąpienie uznał Sąd I instancji, to nie przemawia to automatycznie za uwzględnieniem za skutecznie złożone oświadczenie o sankcji kredytu darmowego, z uwagi na konieczność zastosowania przez sąd tak zwanej zasady proporcjonalności, bowiem nie każde naruszenie automatycznie powoduje konieczność zastosowania dotkliwej sankcji kredytu darmowego; e) art. 3 lit. I w zw. z art. 10 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, iż można wywieść z nich zakaz pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, podczas gdy ww. przepisy stanowią jedynie o zakazie wliczania kosztów kredytu do całkowitej kwoty kredytu i wskazują na poprawne rozumienie pojęcia całkowitej kwoty kredytu, jako kwoty środków pieniężnych udostępnionych konsumentowi, nieobejmującej kredytowanych kosztów kredytu; f) art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zakwalifikowaniu świadczeń spełnionych przez powoda jako nienależnych i zasądzeniu na jego rzecz kwoty 28.659,46 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 14 grudnia 2024r. do dnia zapłaty, pomimo iż (i) świadczenie powoda znajdowało podstawę w łączącej strony Umowie o Kredyt oraz że powód świadomie i dobrowolne spełniał nienależne (jego zdaniem) świadczenie, (ii) potrącona przy wypłacie kredytu: - w zakresie Umowy o Kredyt nr (...) kwota 16.200,00 zł była kosztem należnym podmiotowi trzeciemu, nie zaś Kredytodawcy, - w zakresie Umowy o Kredyt nr (...) kwota 3.348,00 zł była kosztem należnym podmiotowi trzeciemu, nie zaś Kredytodawcy; - w zakresie Umowy o Kredyt nr (...) kwota 6.138,00 zł była kosztem należnym podmiotowi trzeciemu, nie zaś Kredytodawcy; g) art. 385 1 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegające na uznaniu, że postanowienia Umowy o Kredyt nr (...), Umowy o Kredyt nr (...) i Umowy o Kredyt nr (...) określające wysokość prowizji za udzielenie kredytu oraz składki na ubezpieczenie stanowią niedozwolone postanowienia umowne, podczas gdy: - prowizja stanowi element głównego świadczenia stron, wskazać przy tym należy, że Umowa o Kredyt nr (...) nie przewidywała zapłaty prowizji, - składka na ubezpieczenie stanowi element głównego świadczenia stron, - postanowienie umowne określające wysokość prowizji za udzielenie kredytu zostało sformułowane w sposób jednoznaczny i zrozumiały dla konsumenta, - postanowienie umowne określające wysokość składki na ubezpieczenie zostało sformułowane w sposób jednoznaczny i zrozumiały dla konsumenta, - sposób finansowania prowizji poprzez udzielenie przez Bank kwoty na jej sfinansowanie oraz naliczanie odsetek od tejże kwoty jest dopuszczalny i zgodny z przepisami prawa oraz praktyką rynkową, - sposób finansowania składki na ubezpieczenie poprzez udzielenie przez Bank kwoty na jej sfinansowanie oraz naliczanie odsetek od tejże kwoty jest dopuszczalny i zgodny z przepisami prawa oraz praktyką rynkową, - postanowienie umowne określające wysokość prowizji za udzielenie kredytu nie kształtuje praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami ani nie narusza rażąco jego interesów, - postanowienie umowne określające wysokość składki na ubezpieczenie nie kształtuje praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami ani nie narusza rażąco jego interesów. W zakresie postępowania dowodowego, skarżący na podstawie art. 382 k.p.c. wniósł o ponowne przeprowadzenie dowodu z zeznań stron, z ograniczeniem do przesłuchania powoda, celem wykazania faktów: - celu na jakie zostały przeznaczone środki uzyskane na podstawie Umowy o Kredyt nr (...) i Umowy o Kredyt nr (...); - braku posiadania przez powoda statusu konsumenta w stosunku do Umowy o Kredyt nr (...) i Umowy o Kredyt nr (...). Na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. skarżący wniósł o: - uchylenie pkt I. i III. wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z uwagi na brak rozpoznania istoty sprawy; - uchylenie pkt IV. wyroku w części dotyczącej kwoty łącznej 24.752,27 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z uwagi na brak rozpoznania istoty sprawy; - ewentualnie, jeżeli w ocenie Sądu II instancji nie będzie podstaw do uchylenia wyroku zgodnie z pkt 1) i 2) powyżej, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zakresie pkt I, III i IV w części poprzez oddalenie powództwa w zakresie kwoty łącznej 24.752,27 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty. Na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zakresie pkt. II., i IV w części poprzez oddalenie powództwa w zakresie kwoty 3.907,19 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty. Ewentualnie, w przypadku braku uwzględnienia wniosków zawartych w pkt. 5 i 6 powyżej, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonym zakresie. Ponadto wniósł o zasądzenie od powoda kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od pozwanej zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja skutkowała jedynie częściową zmianą zaskarżonego wyroku. Sąd Odwoławczy podziela ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione przez Sąd Rejonowy, uznając je za własne, co czyni ponowne szczegółowe ich przywoływanie zbędnym. Stosownie do art. 233 § 1 k.p.c., sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena dowodów polegać musi na ich zbadaniu i podjęciu decyzji, czy została wykazana prawdziwość faktów, z których strony wywodzą skutki prawne. Zadaniem sądu jest dokonanie określonych ustaleń faktycznych, pozytywnych bądź negatywnych i ostateczne ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. zależy od wykazania, że sąd - oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy i konstruując podstawę faktyczną rozstrzygnięcia - uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, bądź naruszył inne reguły oceny dowodów, a nadto, że wadliwości te posiadały taki ciężar gatunkowy, że mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Nie jest przy tym wystarczające przekonanie strony o innej doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena dokonana przez sąd. Biorąc pod uwagę powyższe wskazać należy, że wbrew zarzutom apelacji, Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, formułując na tej podstawie trafne i logicznie powiązane wnioski. Uznać należy, że analiza materiału dowodowego przeprowadzona przez Sąd I instancji nie przekracza zakreślonych w art. 233 k.p.c. granic swobodnej oceny dowodów. Uznać należało, że Sąd Rejonowy we właściwy sposób poczynił ustalenie odnośnie konsumenckiego charakteru zawartych przez strony umów, opierając się w tym zakresie na jednoznacznej treści tych umów, w których wprost wyrażono, iż: ,,Bank udziela klientowi pożyczki gotówkowej na cele konsumpcyjne”. Za przyznaniem powodowi statusu konsumenta świadczy zatem cel umów (oznaczony jako pożyczka udzielona na cele konsumpcyjne), jak również powiązana z tym okoliczność oznaczenia stron umowy (bez podania jakichkolwiek danych, z których wynikałby status powoda jako przedsiębiorcy). Dla podważenia oceny w kwestii konsumenckiego charakteru przedmiotowych w sprawie umów nie jest wystarczające powołanie się na fragment zeznań powoda, w których wskazuje, że celem zawarcia ,,Umowy kredytu nr (...)” był rozwój pewnej inwestycji, natomiast celem zawarcia ,,Umowy kredytu nr (...)” był zakup samochodu. Sam fakt, iż powód prowadzi działalność gospodarczą, w ujawnionych okolicznościach dotyczących zawarcia przedmiotowych w sprawie umów, nie stanowi podstawy do odmowy powodowi statusu konsumenta. W konsekwencji nie doszło zatem do naruszenia art. 22 1 k.c., który zawiera definicję konsumenta, za którego uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Okoliczność, że osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową nie pozbawia jej per se atrybutu konsumenta; osoba taka może bowiem korzystać ze statusu konsumenta, jeżeli dokonywana przez nią czynność nie jest bezpośrednio związana z jej działalnością gospodarczą lub zawodową ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2022 r., sygn. II CSKP 314/22). Czynność konsumenta, która pozwala uzyskać taki status podmiotowy, nie może być związana bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową. Bezpośredni związek czynności prawnej z prowadzoną działalnością gospodarczą lub zawodową istnieje wówczas, gdy dana czynność prawna nie zmierza co najmniej częściowo do zaspokojenia osobistych (konsumpcyjnych) potrzeb dokonującej jej osoby fizycznej (por. wyrok SN z 18.04.2023 r., II CSKP 914/22, LEX nr 3569424). Osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej, której przeważający cel jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie jest konsumentem w rozumieniu art. 22 1 k.c. (por. postanowienie SN z 13.08.2024 r., I CSK 1683/24, LEX nr 3747534). Konsumencki charakter danej czynności prawnej, w szczególności umowy, należy oceniać na chwilę jej zawarcia (por. postanowienie SN z 27.08.2024 r., I CSK 1125/23, LEX nr 3751089). Przy dokonywaniu oceny w zakresie ustalenia konsumenckiego charakteru zawieranej umowy wskazówki mogą dostarczać okoliczności jak np. użycie przy zawieraniu umowy firmy osoby fizycznej jako przedsiębiorcy, posłużenie się pieczątką firmową czy danymi identyfikującymi przedsiębiorcę: numerem NIP, numerem REGON, wskazaniem rachunku bankowego przedsiębiorcy. W związku z powyższym niezasadny był także zarzut nierozpoznania istoty sprawy, czego strona skarżąca upatrywała w mającym jej zdaniem miejsce zaniechaniu ustalenia przesłanki materialnoprawnej legitymacji powoda do skorzystania z sankcji kredytu darmowego w kontekście posiadania przez powoda statusu konsumenta w odniesieniu do przedmiotowych w sprawie umów. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku apelacji, w zakresie w jakim skarżący domagał się ponownego przeprowadzenia dowodu z zeznań stron, ograniczonego do przesłuchania powoda – uznając, że dowód ten nie doprowadziłby do ujawnienia żadnych nowych faktów, które dałyby podstawę do podważenia konsumenckiego charakteru przedmiotowych w sprawie umów. Wskazać należy, że chybiony jest sformułowany w pkt 2 apelacji zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, wbrew powszechnie akceptowalnej praktyce sektora bankowego, iż pozwana nie była uprawniona do pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, podczas gdy z ugruntowanej linii orzeczniczej jak i doktryny, wynika, iż pozwana była uprawniona do pobierania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu. W tym zakresie wskazać bowiem należy, że strona skarżąca w rzeczywistości nie kwestionowała okoliczności wchodzących w skład podstawy faktycznej orzeczenia, lecz ocenę prawną i na tej materialnoprawnej płaszczyźnie winny być rozpatrywane podniesione przez powoda zarzuty. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (dalej: ,,u.k.k.”), w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Stosownie do art. 45 ust. 5 u.k.k. uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut, w ramach którego strona skarżąca podnosiła, iż roczny termin prekluzyjny, o którym stanowi art. 45 ust. 5 u.k.k., należy liczyć od dnia wypłaty środków pieniężnych przez kredytodawcę, co zdaniem strony skarżącej skutkowało błędnym przyjęciem, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało złożone przez powoda z zachowaniem terminu wynikającego z powołanego przepisu. W ocenie Sądu Okręgowego nie ulega wątpliwości, że użyty w art. 45 ust. 5 u.k.k., zwrot "wykonanie umowy" oznacza taki stan, w którym zobowiązania obu stron zostały wykonane. Nie sposób zgodzić się ze stroną pozwaną jakoby termin roczny miał być liczony od dnia wykonania umowy przez kredytodawcę tj. wypłacenia przez Bank kwoty kredytu. Stanowisko w powyższym zakresie pozostaje zgodne z dominującym orzecznictwem sądowym (por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2023r., sygn. I ACa 368/22). W art. 45 ust. 5 ogólnie odwołano się do wykonania umowy, a więc spełnienia świadczeń przez obie strony (kredytodawcę oraz konsumenta). Nie można tego przepisu – wbrew jego brzmieniu – ograniczać jedynie do wykonania umowy ze strony kredytodawcy (arg. lege non distinguente). Dalszych argumentów dostarcza wykładnia systemowa. Analiza obowiązujących przepisów dowodzi, że jeżeli ustawodawca zamierza nałożyć podobne ograniczenia dotyczące działań jednej ze stron, wprowadza je w treści przepisu (np. art. 15 u.k.p.l., gdzie – normując odrębną sankcję kredytu darmowego w odniesieniu do konsumenckiej pożyczki lombardowej – odwołano się do wykonania umowy przez konsumenta). W art. 45 ust. 5 u.k.k. takich ograniczeń nie przewidziano. Pogląd prezentowany w apelacji pozostaje w sprzeczności z funkcją sankcji kredytu darmowego, pozbawiając przedwcześnie konsumenta ochrony w czasie trwania stosunku prawnego (np. w odniesieniu do kredytów długoterminowych). (por. Czech Tomasz, Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. V, Opublikowano: LEX/el. 2026 ). Przepis art. 45 ust. 1 u.k.k., sankcjonując naruszenie wyliczonych w nim obowiązków, nie pozostawia kredytodawcy „marginesu błędu”, który pozwalałby uchylić się od kredytu darmowego, pomimo dopuszczenia się określonych uchybień. Wynika to z podwyższonego stopnia staranności, jaki jest wymagany od kredytodawcy w zakresie prowadzonej przez niego działalności (art. 355 § 2 k.c.). Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut apelacji w zakresie braku uwzględnienia w niniejszej sprawie zasady proporcjonalności, ze wskazaniem, że nie każde naruszenie automatycznie powoduje konieczność zastosowania sankcji kredytu darmowego. Sąd I instancji we właściwy sposób wskazał, że polska implementacja dyrektywy zakłada surową dla kredytodawcy sankcję w razie naruszenia obowiązku informacyjnego, która jest niezależna od wagi naruszenia tego obowiązku. Pogląd w powyższym zakresie znajduje oparcie m.in. w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 13 lutego 2025 roku, C-472/23 (Lexitor) w którym Trybunał przyjął, że art. 23 dyrektywy 2008/48 nie sprzeciwia się jednolitej sankcji za naruszenie różnych obowiązków informacyjnych z art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48, mimo że indywidualna waga naruszenia każdego z tych obowiązków oraz konsekwencje, jakie z tego wynikają dla konsumenta, mogą się różnić (pkt 57), o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania (pkt 58). Uznać należało, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie mogło być mowy o nieproporcjonalności sankcji zważywszy na zakres i stopień naruszenia wymogów informacyjnych wyliczonych w art. 45 ust. 1 u.k.k. W wyroku TSUE z dnia 13 lutego 2025 r., C- 472/23 wskazano, iż sankcja polegająca na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia może być stosowana o tyle, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania. Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.k.k., umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33 , powinna określać m.in. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia (pkt 7), a także informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie (pkt 10). Podzielić należy ocenę wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż treść przedmiotowych w sprawie umów została skonstruowana z naruszeniem art. 30 ust. 1 pkt 7 i 10 u.k.k. W pierwszej kolejności strona pozwana nie uczyniła zadość obowiązkowi przekazania powodowi jako konsumentowi w sposób jednoznaczny informacji, że będzie zobowiązany do uiszczenia odsetek od pozaodsetkowych kosztów. Umowa nie wskazuje wprost, że w całkowitym koszcie pożyczki zawierają się także odsetki kapitałowe naliczone od kredytowanych kosztów pożyczki. Wskazana kwota w punkcie 2 lit. a tabeli, przewiduje wskazanie kwoty odsetek bez wskazania, czy jest ona naliczana od całkowitej kwoty pożyczki, czy od kwoty udzielonej pożyczki. Wskazanie we wzorcu, że pożyczkobiorca jest zobowiązany do spłaty „pożyczki” wraz z odsetkami przemawia za uznaniem, że odsetki naliczane są wyłącznie od kwoty środków rzeczywiście udostępnionych powodowi. Zatem naliczanie tych odsetek przez stronę pozwaną uznać należało za nieuzasadnione. Działania strony pozwanej jako podmiotu profesjonalnie trudniącego się udzielaniem pożyczek (kredytów konsumenckich), należało oceniać według obostrzonego miernika staranności, wynikającego z zawodowego charakteru działalności pożyczkodawcy (art. 355 § 2 k.c.). Rzeczą pozwanej spółki było zatem zadbanie, aby wykorzystywane w toku jej działalności wzorce umowne były spójne, przejrzyste i zgodne obowiązującymi przepisami, w tym w zakresie powinności informacyjnych względem pożyczkobiorcy oraz maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu. Naruszenie powyższych powinności aktualizowało po stronie powoda uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego (art. 45 ust. 1 u.k.k.), z którego w sposób skuteczny skorzystał. Odnosząc się do zarzutów apelacji, w ramach których w sposób ogólny wskazywano na dopuszczalność pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu - wskazać należy, że w kwestii dopuszczalności włączenia do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta, wypowiedział się TSUE w wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 r., sygn. C-744/24. W wyroku tym wskazano, że art. 3 lit. g i j) dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki, zmienionej dyrektywą 2021/2167, w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Polska ustawa o kredycie konsumenckim dokonuje implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (dalej jako: Dyrektywa). Z art. 3 lit. g Dyrektywy wynika, że całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta oznacza wszystkie koszty łącznie z odsetkami, prowizjami, podatkami oraz wszelkimi innymi opłatami, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, które to koszty znane są kredytodawcy, z wyjątkiem kosztów notarialnych; uwzględniane są tu także koszty usług dodatkowych związanych z umową o kredyt, w szczególności składki z tytułu ubezpieczenia, jeżeli dodatkowo zawarcie umowy dotyczącej usługi jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach. Całkowita kwota kredytu oznacza, na mocy art. 3 lit. l Dyrektywy, maksymalną kwotę lub łączne kwoty udostępnione na podstawie umowy o kredyt. Suma całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta stanowi całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta (art. 3 lit. h Dyrektywy). Z kolei art. 3 lit. j Dyrektywy definiuje stopę oprocentowania kredytu jako stopę oprocentowania wyrażoną jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane w stosunku rocznym do wypłaconej kwoty kredytu. Na gruncie tych przepisów TSUE zwracał uwagę, że „całkowita kwota kredytu” i „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta” są pojęciami odrębnymi i że w związku z tym „całkowita kwota kredytu” nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Odnośnie pojęcia stopy oprocentowania odnoszonej do wypłaconej kwoty kredytu Trybunał zwrócił uwagę, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi (zob. pkt 55 Wyroku TSUE). W dalszej części Trybunał podkreślił, że ani całkowita kwota kredytu w rozumieniu art. 3 lit. l) i art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48, ani wypłacona kwota kredytu w rozumieniu art. 3) lit. j) dyrektywy 2008/48 nie obejmuje żadnych kwot, których przeznaczeniem jest wywiązanie się ze zobowiązań podjętych w ramach odnośnej umowy o kredyt, takich jak koszty administracyjne, odsetki, prowizje czy wszelkie inne typy kosztów, które musi ponieść konsument (zob. pkt 57 Wyroku TSUE). Złożenie skutecznego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego co do przedmiotowych w sprawie umów powodowało, że sumy pieniężne uiszczone przez powoda tytułem kosztów pożyczek stały się świadczeniem nienależnym z uwagi na odpadnięcie podstawy świadczenia (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c.). Zasadny okazał się jedynie zarzut naruszenia art. 321 k.p.c., w ramach którego strona skarżąca zasadnie podnosiła, iż Sąd I instancji orzekł ponad żądanie pozwu, co nastąpiło poprzez zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kwoty łącznej 28.659,46 zł, podczas gdy w pozwie powód domagał się zasądzenia kwoty łącznej 28.371,32 zł. Na okoliczność w powyższym zakresie zwrócił uwagę także Sąd Rejonowy sporządzając uzasadnienie zaskarżonego wyroku. W tym też zakresie zmianie podlegał zaskarżony wyrok, o czym orzeczono jak w pkt I na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. W pozostałym zakresie apelacja podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w pkt II na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., zasądzając je w całości od strony pozwanej na rzecz powoda, przy uwzględnieniu, że apelacja okazała się zasadna jedynie w nieznacznej części. Na zasądzone koszty złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika powoda ustalone na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Sędzia del. Marzena Stoces
Pełny tekst orzeczenia
II CA 2604/25
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.