Sygn. akt II Ca 223/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2014 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Sławomir Krajewski (spr.) Sędziowie: SO Violetta Osińska SO Marzenna Ernest Protokolant: St. sekr. sądowy Dorota Szlachta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2014 roku w S. sprawy z powództwa K. W. przeciwko (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez pozwaną od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 7 października 2013 roku, sygn. akt I C 1216/11 I. oddala apelację, II. zasądza od pozwanej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na rzecz powoda K. W. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 223/14 UZASADNIENIE Powód K. W. wniósł o zasądzenie na swoja rzecz od pozwanej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. kwoty 36.657,37 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 16.975,25 zł od dnia 9 maja 2008 roku i od kwoty 16.682,12 zł od dnia 9 maja 2008 roku oraz kosztów procesu według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 7 października 2013 roku Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie zasądził od pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na rzecz powoda K. W. kwotę 36.657,37 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 5 maja 2011 roku, w pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. Sąd zasądził również od pozwanej na rzecz powoda kwotę 4240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na ustalonym w sposób następujących stanie faktycznym: J. P. prowadzącą aptekę (...) w B. łączyła z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w S. umowa, na podstawie której nabywała ona od tej spółki leki i wyroby medyczne. W związku z tą umową strony tej umowy zawarły dnia 23 czerwca 2003 roku umowę przelewu wierzytelności nr (...) . Przedmiotem umowy był przelew wierzytelności w tym wierzytelności przyszłych wobec Narodowego Funduszu Zdrowia z tytułu refundacji leków w oparciu o każdorazowy rachunek refundacyjny bieżący przekazywany na rachunek bankowy spółki. Nabywca wierzytelności oświadczył, że wierzytelność wynikająca z tej umowy będzie przedmiotem zabezpieczenia należnych spółce od J. P. kwot z tytułu zawartych umów sprzedaży. Strony tej umowy wskazały, że w przypadku opóźnienia w spłacie należności spółka ma prawo zaspokojenia wierzytelności z rachunku refundacyjnego do wysokości nie spłaconych zobowiązań wraz z odsetkami, zawiadamiając o tym dłużnika wierzytelności tj. Narodowy Fundusz Zdrowia w S. . Do umowy cesji dołączony był jeden egzemplarz załącznika nr 1, niewypełniony i podpisany przez J. P. , w którym pozwany mógł wpisać zadłużenie J. P. wobec niego. W piśmie z dnia 16 listopada 2004 roku, skierowanym do NFZ Oddziału Wojewódzkiego w S. , pozwana powołując się na umowę przelewu (...) wniosła o przekazywanie wartości rachunków z tytułu refundacji leków na konto (...) spółki z o.o. w S. począwszy od rachunku refundacyjnego za okres 1-15 października 2004 roku. W piśmie z dnia 16 listopada 2004 roku skierowanym przez (...) spółkę z o.o. w S. do Narodowego Funduszu Zdrowia (...) Oddziału Wojewódzkiego w S. , pozwana wskazała, że J. P. posiada wobec niego na dzień 16 listopada 2004 roku zadłużenie w kwocie 260.714,23 zł plus odsetki i wskazała konto na dokonywanie wpłat, począwszy od rachunku za okres 1-15 października 2004 roku. Narodowy Fundusz Zdrowia (...) Oddział Wojewódzki w S. przekazał w związku z tym pismem pozwanej kwotę 300.000 zł. W piśmie z dnia 9 maja 2005 roku, skierowanym przez (...) spółkę z o.o. w S. do Narodowego Funduszu Zdrowia (...) Oddziału Wojewódzkiego w S. pozwana wskazała, że J. P. posiada wobec niego na dzień 9 września 2005 roku zadłużenie w kwocie 350.850,40 zł i wskazała konto na dokonywanie wpłat, począwszy od rachunku (...) . Narodowy Fundusz Zdrowia (...) Oddział Wojewódzki w S. przekazał w związku z tym pismem pozwanej kwotę 332.337,28 zł. Pozwana wypełniła załącznik nr 1 do umowy z dnia 23 czerwca 2003 roku wpisując, że na dzień 20 listopada 2006 roku dług J. P. wobec niej wynosi: należność główna – 459.930,98 zł, odsetki – 25.527,33 zł, co łącznie daje 483.458,31 zł. J. P. oświadczyła, że dokonuje zapłaty tego długu poprzez przelew na pozwanej wszystkich przysługujących jej wierzytelności z Narodowego Funduszu Zdrowia tytułem refundacji za leki, aż do pełnej spłaty długu, a pozwana oświadczyła, że wierzytelność tę przyjmuje. Dokument ten w imieniu pozwanej podpisał prezes zarządu i członek zarządu. Pozwana wypełniła po raz drugi załącznik nr 1 do umowy z dnia 23 czerwca 2003 roku wpisując, że na dzień 11 stycznia 2008 roku dług J. P. wobec pozwanej wynosi: należność główna – 321.118,20 zł, odsetki – 13.944,12 zł, co łącznie daje 335.062,92 zł. J. P. oświadczyła, że dokonuje zapłaty tego długu poprzez przelew na pozwaną wszystkich przysługujących jej wierzytelności z Narodowego Funduszu Zdrowia, tytułem refundacji za leki, aż do pełnej spłaty długu, a pozwana oświadczyła, że wierzytelność tę przyjmuje. Dokument ten w imieniu pozwanej podpisał jedynie prezes zarządu. W pozwanej spółce był i jest zarząd wieloosobowy. W takiej sytuacji do reprezentowania spółki uprawnionych jest dwóch członków zarządu wspólnie, bądź członek zarządu łącznie z prokurentem. W dniu 30 kwietnia 2008 roku J. P. wystawiła zbiorcze zestawienie recept na leki i wyroby medyczne podlegające refundacji nr (...) , zrealizowanych w okresie od 16 kwietnia 2008 roku do 40 kwietnia 2008 roku. W dniu 15 maja 2008 roku J. P. wystawiła zbiorcze zestawienie recept za leki i wyroby medyczne podlegające refundacji nr (...) , zrealizowanych w okresie od 1 maja 2008 roku do 15 maja 2008 roku. Narodowy Fundusz Zdrowia (...) Oddział Wojewódzki w S. przekazał pozwanej kwoty wynikające z rachunków refundacyjnych nr 8 i nr 9 z 2008 roku, tj. kwoty 16.975,25 zł i 19.682,12 zł - na podstawie załącznika nr 1 wskazującego na stan zadłużenia J. P. wobec pozwanej na dzień 11 stycznia 2008 roku. W piśmie z dnia 5 maja 2008 roku J. P. zaproponowała (...) spółce z o.o. i (...) S.A. zawarcie porozumienia co do spłaty istniejącego zadłużenia w kwocie 217.116,70 zł, zgodnie z otrzymanym przez nią raportem faktur zaległych na dzień 2 maja 2008 roku. W piśmie z dnia 2 czerwca 2008 roku J. P. zwróciła się do dyrektora (...) Oddziału Wojewódzkiego (...) o nie przekazywanie środków z rachunków refundacyjnych pozwanemu, załączając do pisma dowód wpłaty kwoty 217.116,70 zł na rzecz (...) S.A. Pismem z dnia 9 czerwca 2008 roku (...) Spółka Akcyjna w Ł. poinformowała J. P. , że na mocy umowy cesji z dnia 9 czerwca 2008 roku nastąpił przelew wierzytelności przysługującej (...) S.A. w Ł. wobec niej w kwocie 97.471,89 zł na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. i poinformował o numerze rachunku na który należy przekazywać wpłaty z tytułu przelanej wierzytelności. W piśmie z dnia 26 czerwca 2008 roku, stanowiącym odpowiedź na pismo pozwanej z dnia 16 czerwca 2008 roku, J. P. wskazała, że nie ma żadnych zobowiązań wobec pozwanej. W piśmie z tego samego dnia wezwała pozwaną do zwrotu kwoty otrzymanej przez nią z tytułu rachunków refundacyjnych nr 8 i 9 z 2008 roku, w terminie 7 dni od doręczenia pisma. Pismo to wysłano do pozwanej w dniu 28 czerwca 2008 roku. W piśmie z dnia 13 sierpnia 2008 roku Narodowy Fundusz Zdrowia (...) Oddział Wojewódzki w S. poinformował pozwaną i J. P. , iż w związku z tym, iż pozwana podtrzymuje stanowisko o dokonaniu cesji kwoty 335.062,92 zł, a J. P. temu zaprzecza wystąpi z wnioskiem o złożenie do depozytu sądowego świadczenia w kwocie 57.054,59 zł oraz o zezwolenie na składanie w przyszłości dalszych świadczeń należnych z refundacji. Pismem z dnia 7 sierpnia 2009 roku NFZ (...) Oddział Wojewódzki w S. poinformował J. P. o przekazaniu w dniu 6 sierpnia 2009 roku kwoty 103.579,20 zł do depozytu sądowego. W piśmie z dnia 2 września 2008 roku, skierowanym przez (...) spółkę z o.o. do Narodowego Funduszu Zdrowia, (...) Oddziału Wojewódzki w S. pozwana wskazała, że J. P. posiada wobec niej zadłużenie w kwocie 109.925,04 zł i wskazała konto na dokonywanie wpłat. Narodowy Fundusz Zdrowia (...) Oddział Wojewódzki w S. nie przekazał żadnej kwoty pozwanej w związku z tym pismem. W piśmie z dnia 23 lutego 2010 roku NFZ (...) Oddział Wojewódzki w S. poinformował J. P. , iż łącznie na rzecz (...) spółki z o.o. w S. przekazał kwotę 1.291.423,22 zł. W piśmie wskazano, że pozwana dwukrotnie powołała się na załącznik nr 1 do umowy (...) , wskazujący stan na dzień 20 listopada 2006 roku oraz na stan z 11 stycznia 2008 roku. W dniu 26 kwietnia 2011 roku powód K. W. zawarł z J. P. umowę cesji wierzytelności. W § 1 tej umowy J. P. oświadczyła, że przysługują jej względem (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. wierzytelności w kwocie 36.657,37 zł, na które składają się wierzytelności z tytułu refundacji leków tj. rachunku refundacyjnego nr 8 z 2008 roku - w kwocie 16.975,37 zł i rachunku refundacyjnego nr 9 z 2008 roku, w kwocie 19.682,12 zł. W § 2 umowy J. P. oświadczyła, że wierzytelności te są wymagalne i nie są obciążone prawami osób trzecich. W § 3 zaś J. P. oświadczyła, że przelewa na powoda wskazane wierzytelności, a w zamian za to on zapłaci jej kwotę 150 zł za każdą wierzytelność, czyli łączną kwotę 300 zł. Powód uiścił należny od tej czynności podatek. W piśmie z dnia 28 kwietnia 2011 roku, które wpłynęło do pozwanej w dniu 29 kwietnia 2011 roku powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 36.657,37 zł, w związku z bezpodstawnym pobraniem przez pozwanego kwot z tytułu refundacji leków: rachunków refundacyjnych nr 8 i 9 z 2008 roku - w terminie do 4 maja 2011 roku. Wyrokiem z dnia 11 października 2012 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt I C 668/09, Sąd Rejonowy w Koszalinie zasądził od J. P. na rzecz pozwanej kwotę 60.814,52 zł z ustawowymi odsetkami, oddalił powództwo w pozostałym zakresie oraz zasądził od J. P. kwotę 6658 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013 roku Sąd Okręgowy w Koszalinie (sygn. akt VII Ca 292/13) oddalił apelację J. P. . Zasądzona kwota wynikała z zawartej dnia 9 czerwca 2008 roku pomiędzy pozwaną, a (...) S.A. w Ł. umowy przelewu wierzytelności w kwocie 97.147,89 zł. W postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym w Koszalinie pozwana podniosła, że kwota 36.657,37 zł została wyegzekwowana od Narodowego Funduszu Zdrowia. Z kolei w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Białogardzie, w sprawie o sygn. akt I C 264/09, z powództwa (...) spółki iż ograniczoną odpowiedzialnością w S. przeciwko J. P. strony zawarły ugodę, na mocy której J. P. zobowiązała się zapłacić pozwanej kwotę 25.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 25 lutego 2009 roku. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji uznał powództwo za zasadne w przeważającej części. Sąd zważył, że stan faktyczny sprawy był w większości bezsporny. Strony nie kwestionowały faktu otrzymania określonych kierowanych do siebie dokumentów, zaś strona pozwana nie zakwestionowała treści dokumentów pochodzących od NFZ (...) Oddziału Wojewódzkiego w S. . Sąd Rejonowy stwierdził, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie miało znaczenia, czy J. P. posiadała jakiekolwiek zobowiązanie wobec pozwanej, wynikające zakupionych u niej leków i środków medycznych w dacie przekazywania przez NFZ (...) Oddział Wojewódzki w S. środków z rachunków refundacyjnych nr 8 i 9 z 2008 roku, gdyż pozwana oświadczyła, że kwotę otrzymaną z NFZ z tego tytułu zaliczyła na poczet zobowiązania J. P. wynikającego z zawartej między nią a (...) Spółką Akcyjną w Ł. w dniu 9 czerwca 2008 roku umowy przelewu wierzytelności w kwocie 97.471,89 zł. Nie zakwestionowała także faktu otrzymania kwot z rachunków refundacyjnych nr 8 i 9 przed zawarciem z (...) S.A. w Ł. umowy przelewu wierzytelności, tj. przed 9 czerwca 2008 roku. Powód żądanie swoje wywodził z zawartej między nim a J. P. w dniu 26 kwietnia 2011 roku umowy przelewu wierzytelności. Pozwana wskazywała, że powództwo niniejsze nie zasługuje na uwzględnienie, z tego względu, że wierzytelność objęta umową przelewu z dnia 26 kwietnia 2011 roku nie istnieje, bowiem to J. P. jest w dalszym ciągu jej dłużnikiem. Podała, że żądaną w niniejszym postępowaniu kwotę, którą otrzymała od NFZ zaliczyła sobie na poczet wierzytelności przysługującej jej w związku z zawarciem dnia 9 czerwca 2008 roku umowy przelewu wierzytelności z (...) S.A. w Ł. . Sąd uznał, że pozwana nie przedłożyła jednak żadnego dowodu na dokonanie potrącenia przysługującej jej wobec J. P. wierzytelności w związku z zwartą dnia 9 czerwca 2008 roku umową przelewu. Zdaniem Sądu pozwana nie wykazała, aby złożyła oświadczenie o potrąceniu do dnia zawarcia przez J. P. z powodem tj. do 26 kwietnia 2011 roku umowy przelewu wierzytelności. Nie naprowadziła także żadnych dowodów na okoliczność istnienia zadłużenia J. P. wobec niej w wysokości 36.657,37 zł. Dowodem takim nie może być prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 11 października 2012 roku, sygn. akt IC 668/09, gdyż Sąd ten nie orzekał merytorycznie co do tej kwoty. Sąd nie znalazł w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania przepisu art. 411 pkt 4 kc , zgodnie z którym nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli zostało spełnione zanim wierzytelność stała się wymagalna. W ocenie Sądu pierwszej instancji pozwana nie zdołała podważyć skuteczności umowy przelewu z dnia 26 kwietnia 2011 roku, a więc zasadne było zasądzenie od niej na rzecz powoda kwoty 36.657,37 zł. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 481 § 1 kc. Ponieważ zobowiązanie pozwanej nie ma charakteru terminowego, winno być spełnione po wezwaniu do zapłaty ( art. 455 kc ). Wezwanie takie zawierające wskazanie określonej kwoty i określające termin zapłaty na 4 maja 2011 roku zostało pozwanej doręczone w dniu 29 kwietnia 2011 roku, stąd żądanie zasądzenia odsetek jest uzasadnione od dnia 5 maja 2011 roku. W pozostałym zakresie, a więc co do odsetek ustawowych za okres od 9 maja 2008 roku, do 4 maja 2011 roku żądanie jako niezasadne podlegało oddaleniu. O kosztach postępowania, przy uwzględnieniu wyniku procesu, orzeczono w oparciu o przepisy art. 98 § 1 i 3 kpc , w zw. z art. 99 kpc oraz art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych , § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, a także § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu oraz przy uwzględnieniu przepisu art. 100 kpc . Apelację od powyższego wyroku wywiodła pozwana i zaskarżając wyrok w całości wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania za obie instancje z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm albo o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji: - naruszenie prawa materialnego, przez błędne przyjęcie, że pozwana bezpodstawnie wzbogaciła się o kwotę 36.657,37 zł - art. 411 pkt 2 i 4 kc , art. 407 kc , art. 5 kc , art. 405 kc i art. 498 § 1 kc , - naruszenie prawa procesowego, poprzez odmówienie wiarygodności zeznaniom świadka D. Ż. przy jednoczesnym daniu wiary świadkowi J. P. bez uzasadnienia - art. 328 § 2 kpc i błędną ocenę faktów tj. art. 229 kpc i art. 231 kpc . W uzasadnieniu wskazała, że zapłata długu nie jest przesłanką do uznania, że wierzyciel otrzymując świadczenia, bezpodstawnie się wzbogaca. Po stronie J. P. , a w konsekwencji powoda nie powstała żadna strata. Faktycznie wierzytelność J. P. wobec pozwanej została już rozliczona w 2008 roku. Zdaniem strony pozwanej, biorąc pod uwagę dotychczasowe postępowania sądowe przeciwko J. P. , nie sposób przyjąć, że nie dotarło do niej oświadczenie o zaliczeniu spornej kwoty na poczet spłaty części jej zadłużenia. Świadczy o tym pozew (...) Sp. z o.o. przeciwko J. P. , gdzie wskazano sposób zaliczenia spornej kwoty i o kwotę tę zmniejszono powództwo. W przekonaniu pozwanej data otrzymania przez J. P. pozwu jest datą zapoznania się jej z oświadczeniem, o którym mowa w art. 499 kc. Również świadek D. Ż. podał na rozprawie, że uzgodnienia w tej kwestii były dokonywane wcześniej. Sąd Rejonowy bezzasadnie nie dał jednak wiary zeznaniom świadka, który od kilku lat nie jest związany z pozwaną ani też nie jest zainteresowany wynikiem sprawy. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą według norm przepisanych. Powód zauważył, że w dniu przekazania środków finansowych z rachunków refundacyjnych nr 8 i 9 z 2008 roku (...) Sp. z o.o. przez NFZ, J. P. nie była jej dłużnikiem, co potwierdziła sama pozwana. Nadto, pozwana nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność istnienia zadłużenia J. P. wobec niej w wysokości 36.625,37 zł. Powód zaznaczył również, że Sad Rejonowy dał wiarę świadkowi J. P. tylko w części, w której znajduje potwierdzenie w dowodach z dokumentów. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu. W okolicznościach sprawy zaistniały podstawy do uwzględnienia powództwa o zwrot nienależnego świadczenia w dochodzonej pozwem kwocie, którą to wierzytelność powód nabył w drodze umowy przelewu. Stanowisko o bezzasadności powództwa, w kontekście braku podstaw do przyjęcia istnienia nienależnego pozwanej świadczenia w objętej pozwem kwocie, pozwana wywodziła z zaliczenia tej kwoty na poczet wierzytelności nabytej w drodze umowy cesji od (...) S.A. , jak też z okoliczności, iż sama posiadała wierzytelności wobec J. P. z tytułu odsetek za opóźnienie w zapłacie przez tą ostatnią należności za dostarczane leki. W tej pierwszej kwestii pozwana wskazywała, że w dniu 9 czerwca 2008 roku nabyła wierzytelność od (...) S.A. w wysokości 97.471,89 zł i uznała, że sporna kwota 36.657,37 zł może być zaliczona na poczet tej wierzytelności, czemu dała wyraz dochodząc w sprawie I C 668/09 Sądu Rejonowego w Koszalinie różnicy pomiędzy tymi dwoma kwotami - 60.814,52 zł. Przyjąć należy, że o kwalifikacji świadczenia, jako nienależnego, w rozumieniu art. 410 § 1 i 2 kc decyduje chwila jego spełnienia, to jest, czy w takiej chwili istnieje zobowiązanie dłużnika i w takiej wysokości. Podobnie w zakresie zaliczenia świadczenia w przypadku istnienia kilku długów ( art. 451 kc ), może to nastąpić w sytuacji, kiedy długi te istnieją w chwili spełnienia świadczenia. W sytuacji natomiast, kiedy wierzyciel nabywa taki status dopiero po spełnienia świadczenia, może co najwyżej potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością dłużnika z tytułu świadczenia nienależnego, w trybie art. 498 i dalszych kc. W powyższym świetle należało mieć na uwadze, że przelanie spornej kwoty 36.657,37 zł przez NFZ na rzecz pozwanej miało miejsce w pierwszych dniach maja 2008 roku. Tymczasem pozwana stała się wierzycielem powódki w analizowanym obecnie zakresie dopiero w dniu 9 czerwca 2008 roku, co powoduje, że brak jest podstaw do takiego zaliczenia spornego świadczenia pozwanej. W szczególności późniejsze uzyskanie przez pozwaną statusu wierzyciela nie sanuje nienależności świadczenia. Podkreślenia wymaga, że nawet jednak w przypadku przyjęcia stanowiska przeciwnego pozwana, chcąc zaliczyć sporną kwotę na poczet wierzytelności nabytej przez siebie w dniu 9 czerwca 2008 roku, winna była udowodnić, że przysługiwało jej roszczenie także o zapłatę owych 36.657,37 zł, na które zaliczyła świadczenie przekazane przez NFZ. W okolicznościach niniejszej sprawy istnienie wierzytelności pozwanej nabytej w dniu 9 czerwca 2008 roku w zakresie ww. kwoty było ewidentnie sporne i pozwana okoliczności tej nie wykazała. W szczególności nie przedłożyła faktur za dostarczone przez (...) S.A. J. P. leki, z których wynikałyby będące przedmiotem przelewu na rzecz pozwanej wierzytelności. Istnienie tej wierzytelności nie wynika także z faktu prawomocności materialnej, w rozumieniu art. 365 § 1 kpc , wyroku w sprawie I C 668/09 Sądu Rejonowego w Koszalinie, albowiem w sprawie tej wierzytelność taka nie była przedmiotem żądania pozwu i w konsekwencji osądu. W zakresie drugiej z powoływanych przez pozwaną okoliczności, wskazać trzeba, że pozwana powoływała się na istnienie swej wierzytelności w stosunku do J. P. z tytułu odsetek za opóźnienie, jaka była dochodzona w sprawie I C 264/09 Sądu Rejonowego w Białogardzie. W sprawie tej, wniesionej do Sądu w dniu 25 lutego 2009 roku, jak wynika z kopii dokumentów zawartych w jej aktach, z których dowód Sąd pierwszej instancji przeprowadził z urzędu, (...) spółka z o.o. domagała się zapłaty kwoty 49.110,52 zł, wskazując, że są to odsetki za opóźnienie. Do akt sprawy dołączona jest nota odsetkowa z dnia 6 czerwca 2008 roku na taką właśnie kwotę. Na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010 roku pozwana J. P. przyznawała tam, że na dzień 20 maja 2008 roku istniało jej zobowiązanie z tytułu odsetek na kwotę 23.527,33 zł z tym, że powoływała się na to, że zwolniono ją z tych odsetek z tytułu zapłaty przez nią należności głównej w kwocie 217 tysięcy zł. Ostatecznie w drodze ugody sądowej z dnia 13 sierpnia 2013 roku pozwana zobowiązała się w tej sprawie zapłacić na rzecz (...) spółka z o.o. kwotę 25.000 zł. Uwypuklenia wymaga, że ww. w tej sprawie wyraźnie i wprost powoływała się na zaliczenie spornej kwoty 36.657,37 zł na poczet wierzytelności nabytej w drodze umowy przelewu z dnia 9 czerwca 2008 roku, a nie na poczet innych swych wcześniej powstałych wierzytelności, w tym tych odsetek. W takiej sytuacji, wskutek zawarcia ugody, która posiada charakter umowy, nie sposób przyjąć, że doszło spełnienia świadczenia z tytułu tych odsetek poprzez przekazanie przez NFZ kwoty 36.657,37 zł. Wierzyciel nigdy nie miał zamiaru takiego zaliczenia i ugoda potwierdza, że obie strony ostatecznie nie mają takiego zamiaru. Niezależnie od powyższego i w tym wypadku pozwana winna była w rozpoznawanej sprawie wykazać, że w chwili spełnienia spornego świadczenia (na początku maja 2008 roku) przysługiwała jej i w jakiej wysokości wierzytelność wobec J. P. z tytułu odsetek za opóźnienie, a tym samym kwota 36.657,37 zł była świadczeniem należnym. Przyjęciu takiej konstatacji sprzeciwia się już to samo stanowisko procesowe pozwanej, która konsekwentnie, w tym także w apelacji, powołuje się na zaliczenie tej kwoty na poczet wierzytelności nabytej w drodze umowy przelewu z dnia 9 czerwca 2008 roku, a nie na poczet innych swych wcześniej powstałych wierzytelności. Po wtóre na podstawie dowodów zaoferowanych przez pozwaną brak jest podstaw do uznania okoliczności tej za wykazaną. Pozwana nie zgłosiła wszak wniosku o przeprowadzenie dowodu z pozostałych dokumentów zawartych w tych aktach, w tym w szczególności z dokumentów źródłowych w postaci poszczególnych faktur, od należności objętych którymi naliczano odsetki, jak też dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości, co było niezbędne ze względu na skomplikowane rozliczenia stron. W drodze takiego dowodu możliwym byłoby ewentualnie wyliczenie poziomu odsetek za opóźnienie zapadłych do chwili spełnienia świadczenia J. P. w kwocie 36.657,37 zł. Brak wykazania przez pozwaną istnienia jej wierzytelności w stosunku do J. P. w kwocie 36.657,37 zł, tak w co do nabycia takiej wierzytelności w drodze przelewu od (...) S.A. , jak i jej istnienia z tytułu odsetek za opóźnienie, przesądza o konieczności uznania spornego świadczenia J. P. , z którym równoznaczne jest jego spełnienie przez NFZ, za nienależne, w rozumieniu art. 410 § 1 i 2 kc. To pozwaną bowiem, zgodnie z ogólną regułą rozkładu ciężaru dowodu, normowaną w art. 6 kc , obciążał obowiązek wykazania korzystnej dla niej okoliczności, w postaci przysługiwania jej wierzytelności także w takiej właśnie kwocie. Okoliczność ta jest zasadnicza dla rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie i przesądza o zasadności powództwa. Dodatkowo, odnosząc się w następnej kolejności do stanowiska skarżącej, co do złożenia przez nią oświadczenia o potrąceniu wierzytelności J. P. o zwrot tej kwoty, z wierzytelnościami (...) spółka z o.o. , już w pozwie w sprawie I C 668/09 Sądu Rejonowego w Koszalinie, Sąd Okręgowy stwierdza, że brak jest podstaw do poczynienia takiej konstatacji. W uzasadnieniu tego pozwu wskazano, że część nabytej od (...) S.A. w drodze umowy cesji wierzytelności, (...) spółka z o.o. wyegzekwowała z refundacji należnej pozwanej od NFZ, co dotyczyło właśnie spornej w niniejszej sprawie kwoty 36.657,52 zł. W świetle takiego stanowiska nie sposób wykładać tego pozwu jako zawierającego materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu wierzytelności, do czego koniecznym jest posiadanie świadomości istnienia wierzytelności strony przeciwnej, tu z tytułu nienależnego świadczenia, która ma ulec umorzeniu w drodze potrącenia. Tymczasem powódka, co było kontynuowane w rozpoznawanej sprawie, przyjmowała, że owe świadczenie może być zwyczajnie zaliczone na poczet nabytej w drodze przelewu wierzytelności. Oświadczenie o potrąceniu nie mogło być nadto skutecznie zgłoszone w apelacji niniejszej sprawie. Apelacja ta została, bowiem doręczona wyłącznie pełnomocnikowi procesowemu powoda, gdy tymczasem pełnomocnictwo procesowe nie obejmuje umocowania do przyjmowania w imieniu mocodawcy oświadczeń o charakterze materialnoprawnym. Podkreślić wreszcie należy, że dla wykazania wywołania skutku w postaci potrącenia wierzytelności powoda, pozwana musiałaby dowieść, że przysługiwała jej równa co do kwoty wierzytelność w stosunku do J. P. , czego, jak już wywiedziono powyżej, nie uczyniła. Za zupełnie niewystarczające muszą być tutaj uznane zeznania świadka D. Ż. , które winny mieć odzwierciedlenie w dokumentach źródłowych, których pozwana nie zaoferowała. Jest przy tym oczywistym, że do potrącenia nie mogły by być zgłoszone wierzytelności w stosunku do J. P. powstałe po dniu zawarcia przez nią umowy przelewu z powodem K. W. . Zupełnie niezrozumiałym jawi się zarzut apelacji naruszenia przez Sąd pierwszej instancji normy prawnej zawartej w art. 407 kc. W szczególności skarżąca nie powołała się w żaden sposób na rozporządzenie przez siebie przedmiotową korzyścią na rzecz jakiejkolwiek osoby trzeciej, ani nawet nie uzasadniła w żaden sposób tego zarzutu. Ostatnimi zarzutami apelacji były odnoszące się do mającego mieć miejsce naruszenia norm prawnych zawartych w art. 411 pkt 2 i 4 kc. Mając na uwadze profesjonalny charakter obrotu, w toku którego doszło do spełnienia przedmiotowego świadczenia J. P. , nie sposób dopatrzeć się możliwości zakwalifikowania go jako czyniącego zadość zasadom współżycia społecznego. Pozwana nie wskazała zresztą bliższych okoliczności, ani też zasady, zgodnie z którą miało by to nastąpić. Nie jest tu wystarczającym wzgląd na ogólne poczucie sprawiedliwości, podnoszone hasłowo przez pozwaną. Wreszcie spełnienie świadczenia zanim stało się wymagalne, o czym stanowi art. 411 pkt 4 kc , dotyczy świadczenia, które zawsze wynika z konkretnego zobowiązania, tymczasem przedmiotowe świadczenie przekazane przez NFZ ewidentnie nie dotyczyło w ogóle wierzytelności przysługującej (...) S.A. , a więc nie można przyjąć, że doszło do spełnienia tego świadczenia, zanim stało się ono wymagalne. Z tych wszystkich względów apelacja została oddalona, jako bezzasadna, o czym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 385 kpc - w punkcie I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego zapadło na podstawie art. 108 § 1 kpc i art. 98 § 1 i 3 kpc , w zw. z art. 99 kpc . Wobec konieczności uznania pozwanej za przegrywającą to postępowanie w całości, zachodziła podstawa do zasądzenia od niej na rzecz powoda całości poniesionych przez niego kosztów postępowania, w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu jego pełnomocnika procesowego, przy uwzględnieniu, że w postępowaniu apelacyjnym powoda reprezentował inny pełnomocnik, niż w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji.
Pełny tekst orzeczenia
II Ca 223/14
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.