II Ca 167/14

Sygn. akt II Ca 167 /14 POSTANOWIENIE Dnia 17 kwietnia 2014r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Barbara Nowicka Sędziowie: SO Aleksandra Żurawska SO Longina Góra Protokolant: Alicja Marciniak po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014r. w Świdnicy na rozprawie sprawy z wniosku A. M. przy udziale L. B. o zniesienie współwłasności na skutek apelacji pozwanego L. B. od postanowienia Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 25 czerwca 2013r., sygn. akt I Ns 952/07 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. II Ca 167/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem wstępnym z dnia 25 czerwca 2013 r., Sąd Rejonowy w pkt 1 uznał żądanie częściowego zniesienia własności działki (...) w zasadzie za usprawiedliwione z wyodrębnieniem działek (...) - jak na k. 5 opinii biegłego sądowego geodety P. K. z dnia 2 sierpnia 2010 roku, zaś w pkt 2 upoważnił uczestniczkę A. M. do wyburzenia silosów istniejących na wskazanych działkach w celu swobodnego przejazdu sprzętem rolniczym z działki (...) na działkę (...) tymczasowo na jej koszt - w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszego postanowienia. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Na dzień orzekania współwłaścicielami nieruchomości stanowiącej działkę (...) byli A. M. w udziale (...) oraz L. B. w udziale (...) , natomiast drugiej nieruchomości – w udziałach po (...) . Po prawej stronie wejścia na posesję znajduje się działka (...) . Stanowi ona ogródek ogrodzony częściowo drewnianym płotem, częściowo siatką drucianą. Jest on zagospodarowany i użytkowany wyłącznie przez A. M. i jej rodzinę. Po prawej stronie znajduje się nieco mniejszy ogródek, przylegający do budynku mieszkalnego stron, w całości zagospodarowany i użytkowany wyłącznie przez uczestnika L. B. . Ogródek ten, część z domem, znajdują się na działce (...) , zaś pozostałe zabudowania, także niezwiązane z gruntem i nie zalegalizowane oraz podwórko stanowią działkę (...) . Bezpośrednio do działki (...) przylega część użytkowana od lat przez uczestnika L. B. , wcześniej jego ojca, którzy w tej części (oznaczonej przez biegłego geodetę w opinii na k. 344 jako (...) ) postawili pomieszczenia, które nie są zalegalizowane: wiatę, pomieszczenie na zboże, wędzarnię oraz drewutnię. Pozostali współwłaściciele (poprzedni i obecna) nie wyrażali na to zgody. Następna część (...) użytkowana jest przez A. M. i jej rodzinę, stoją tam dwa blaszaki. Jest to część pomiędzy fragmentem (...) a sadem na działce (...) - częściami użytkowanymi przez uczestnika L. B. . Aby części te mogły tworzyć odrębne nieruchomości, zachodzi potrzeba wyburzenia silosów dla manewrowania sprzętem rolniczym. Rozważając tak ustalony stan faktyczny, Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, iż rozstrzygając spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub o prawo własności, możliwym jest, wydanie w tym przedmiocie postanowienia wstępnego. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o własności lokali jeżeli uczynienie zadość przesłance samodzielności lokali wymaga wykonania robót adaptacyjnych, sąd może w postanowieniu wstępnym, uznającym żądanie ustanowienia odrębnej własności lokali w zasadzie za usprawiedliwione, upoważnić zainteresowanego uczestnika postępowania do ich wykonania - tymczasowo na jego koszt. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie okoliczności były tego rodzaju, iż na przeszkodzie dokonania zniesienia współwłasności gruntów stały zabudowania w postaci nieużytkowanych silosów, stwarzając konieczność ich wyburzenia dla dokonania ostatecznej opinii biegłego geodety w tym zakresie. Mimo pierwotnej zgody uczestnik L. B. wycofał się ze stanowiska wyrażającego zgodę dla tego rozwiązania. Sąd Rejonowy zastosował zatem, w drodze analogii, przytaczane wyżej przepisy uznając, iż w niniejszej sprawie nie będzie możliwe wydanie ostatecznego postanowienia bez postanowienia wstępnego w zakresie niezbędnych do wykonania prac. Sąd przyjął dopuszczalność wydania takiego postanowienia wstępnego mając również na uwadze treść art. 318 §1 kpc w zw. z art. 361 kpc w zw. z art. 13 §2 kpc . Sąd wskazał, iż strony są bardzo skonfliktowane, a wypracowanie w miarę wspólnego stanowiska było czasochłonne, wymagało szeregu czynności procesowych i wzajemnych ustępstw stron. Pozostawiając do rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym, która w części przypadnie we własności danej stronie, zniesienie w zakresie objętym opinią biegłego powołaną w postanowieniu było uzasadnione co do zasady i wskazanego w opinii sposobu dającego części odpowiadające udziałom stron we współwłasności, co pozwoli dokonać ostatecznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 211 i nast. kc. Ponadto, Sąd wskazał, iż omyłkowo w postanowieniu powołano opinię wstępną biegłego, zamiast tę wpisaną do K. (k. 576), jednakże sposób podziału w stosunku do tego powołanego w postanowieniu jest identyczny, z tym że literę A zastąpiono tam cyfrą 595. W apelacji od powyższego postanowienia, uczestnik L. B. , zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie, zarzucił mu: − sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wyrażającą się w przyjęciu, że dla częściowego zniesienia współwłasności konieczne jest wyburzenie silosów, jak też przyjęcie, że uczestnik godził się na ich wyburzenie, − bezzasadne pominięcie opinii biegłego T. M. i oparcie orzeczenia na opinii biegłego P. K. pomimo jej jednostronności i braku alternatywy w przedstawionej propozycji, − brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd Okręgowy zważył: Apelacja podlegała uwzględnieniu. Po pierwsze należy zauważyć, że w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest zniesienie współwłasności, zaskarżone zostało postanowienie wstępne. Zgodnie z art. 618 § 1 zd. 2 kpc rozstrzygając spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub o prawo własności, sąd może wydać w tym przedmiocie postanowienie wstępne. Przepis ten więc oznacza, że w sprawach o zniesienie współwłasności postanowienie wstępne może być wydane w dwóch przypadkach, gdy sąd rozstrzyga spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub spór o prawo własności. Spór o prawo żądania zniesienia współwłasności może np. wynikać z treści łączącego współwłaścicieli stosunku umownego / art. 210 kc /, źródłem sporu może też być społeczno- gospodarcze przeznaczenie rzeczy. Spór o własność natomiast może wywołać jeden ze współwłaścicieli twierdząc, że nabył własność przez zasiedzenie i tym samym stosunek współwłasności wygasł, może go również wywołać np. kwestionowanie wysokości udziałów czy też ważności zbycia udziałów w rzeczy wspólnej. Skoro więc przepis art. 618 § 1 kpc wskazuje przypadki, kiedy sąd jest władny wydać postanowienie wstępne, to nie jest dopuszczalne wydanie takiego orzeczenia wstępnego, którego treścią byłoby określenie sposobu mającego nastąpić zniesienia współwłasności / patrz: postno. SN z dnia 25.11.1999r, II CKN 750/98, LEX nr 40104 /. Za przyjęciem tej tezy przemawia również wyrażona w art. 316 § 1 k.p.c. zasada aktualności orzeczenia sądowego, obowiązująca w postępowaniu przed sądami pierwszej i drugiej instancji, i to także w postępowaniu nieprocesowym ( art. 13 § 2 k.p.c. ), zgodnie z którą podstawą orzekania jest stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Stanem rzeczy, o którym mowa w art. 316 § 1 k.p.c. , jest stan faktyczny, ustalony przez sąd na podstawie dowodów, przeprowadzonych zgodnie z regułami postępowania dowodowego przewidzianymi w art. 227 i nast. k.p.c. , oraz obowiązujący stan prawny (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997 r., II CKN 70/96, OSNC 1997, Nr 8, poz. 113 oraz postanowienie z dnia 26 czerwca 2002 r., III CKN 537/00, IC 2003, nr 3, s. 52). Tymczasem stronie aż do zamknięcia rozprawy - na co zwrócił już uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 listopada 1999 r., II CKN 750/98 - przysługuje uprawnienie do składania stosownych wniosków i kształtowania postępowania w zakresie ustaleń mających służyć podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie. Stan rzeczy z chwili orzekania decyduje natomiast o wyborze sposobu zniesienia współwłasności na podstawie reguł określonych w art. 211 i 212 k.c. Wypływa stąd wniosek, że wydanie postanowienia wstępnego, określającego sposób zniesienia współwłasności godziłoby w zasadę aktualności orzeczenia sądowego. Poza tym w znacznym stopniu podważałoby sens dalszego postępowania, którego celem byłoby wydanie postanowienia końcowego / patrz: postanow. SN z 8.11.2013r I CSK 723/12, LEX nr 1439378 /. Skoro więc zaskarżone postanowienie wstępne przewidywało / zwłaszcza w pkt I / konkretny sposób podziału fizycznego nieruchomości wynikający z opinii biegłego sądowego P. K. , już choćby z tego względu musiało ono podlegać uchyleniu i to w całości, gdyż konieczność wyburzenia silosów była konsekwencją przyjęcia takiego, a nie innego sposobu zniesienia współwłasności nieruchomości. Dodatkowo jednak należy również zauważyć, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zostało sporządzone w tak lakoniczny i pobieżny sposób, że przeprowadzenie kontroli instancyjnej wydanego rozstrzygnięcia jest bardzo utrudnione. Uwaga ta odnosi się zarówno do ustaleń okoliczności faktycznych jak i wskazanej argumentacji prawnej. Ze stanu faktycznego w żaden sposób nie wynika np. do jakich celów gospodarczych potrzebne są uczestnikom poszczególne zabudowania i jakie są ich plany w tej kwestii, jak poszczególne pomieszczenia były wykorzystywane przez współwłaścicieli do tej pory oraz jakie są ich interesy z tym związane. Jeśli zaś chodzi o zważenia prawne, to ich treść ograniczała się w zasadzie do stwierdzenia, że przyjęty przez Sąd w postanowieniu wstępnym sposób podziału nieruchomości jest rezultatem ciężko wypracowanego kompromisu pomiędzy współwłaścicielami. Tymczasem z akt sprawy wynika, że uczestnicy są osobami bardzo skonfliktowanymi, zaś ich stanowisko w kwestii sposobu podziału nieruchomości bardzo często ulegało zmianie. W takiej sytuacji przeprowadzenie konkretnego sposobu podziału tylko na tej podstawie, że w danym momencie postępowania stanowiska współwłaścicieli uległy zbliżeniu, bez jakiejkolwiek analizy tegoż sposobu podziału z punktu widzenia interesów uczestników i bez odniesienia się do innych możliwości zniesienia współwłasności, jest niedopuszczalne i niezgodne z przepisem art. 211 kc i art. 623 kpc . Mając względzie te wszystkie okoliczności zaskarżone postanowienie wstępne na podstawie art. 386 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc należało uchylić, gdyż brak było podstaw do jego wydania.