II C 721/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód A. Z. domagał się od miasta (...) W. zasądzenia kwoty 5 867 280 zł z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości oraz zniszczenia jej zabudowy. Sprawa dotyczyła nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. (...), która w przeszłości podlegała nacjonalizacji na mocy dekretu warszawskiego. Sąd ustalił, że budynki na nieruchomości stanowiły odrębną własność dawnych właścicieli, a decyzje administracyjne odmawiające ustanowienia prawa własności czasowej dla poprzedników prawnych powoda zostały ostatecznie stwierdzone jako nieważne z mocą wsteczną. W związku z tym, miasto (...) W. nie posiadało tytułu prawnego do nieruchomości jako właściciel. Sąd uznał, że miasto było posiadaczem samoistnym nieruchomości, a złą wiarę można mu przypisać od 3 lipca 2008 r., kiedy to zostało poinformowane o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych. Jednakże, większość roszczeń powoda uległa przedawnieniu, zgodnie z rocznym terminem przedawnienia określonym w art. 229 k.c., który rozpoczął bieg od 30 marca 2011 r. (pierwsza data wyznaczona na protokolarne przekazanie nieruchomości). Roszczenia za okres sprzed 3 września 2008 r. uznano za niezasadne z uwagi na dobrą wiarę posiadacza. Roszczenie o zwrot pożytków było niezasadne, gdyż budynek był wyłączony z użytkowania od 2005 r. i miasto nie pobierało pożytków. Dodatkowo, sąd rozpoznał zarzut zasiedzenia nieruchomości przez Skarb Państwa, uznając go za zasadny. Posiadanie nieruchomości przez Skarb Państwa rozpoczęło się 1 maja 1968 r. i trwało nieprzerwanie, a właściciel nie mógł skutecznie dochodzić wydania nieruchomości przed 1990 r. z uwagi na brak możliwości kontroli sądowej decyzji administracyjnych. W związku z tym, powództwo zostało oddalone, a powód obciążony kosztami procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń uzupełniających (art. 229 k.c.), zasiedzeniu nieruchomości, wpływie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych na stan prawny nieruchomości, a także zasad dobrej i złej wiary posiadacza.
Szczególny stan faktyczny związany z dekretowym przejęciem nieruchomości w Warszawie i późniejszym stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnych.
Zagadnienia prawne (5)
Czy roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy, zwrot pożytków oraz odszkodowanie za pogorszenie rzeczy, dochodzone na podstawie art. 224 i 225 k.c., ulegają przedawnieniu i w jakim terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenia te podlegają rocznemu terminowi przedawnienia z art. 229 k.c., który rozpoczyna bieg od dnia zwrotu rzeczy. W niniejszej sprawie roszczenia przedawniły się, ponieważ wniosek o zawezwanie do próby ugodowej został złożony po upływie terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że roczny termin przedawnienia z art. 229 k.c. rozpoczął bieg od pierwszej daty, kiedy pozwany wyraził gotowość do zwrotu nieruchomości (30 marca 2011 r.). Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej został złożony 6 lipca 2012 r., a pozew w lipcu 2013 r., co nastąpiło po upływie terminu przedawnienia.
Czy miasto (...) W. było posiadaczem nieruchomości budynkowej w złej wierze od 3 lipca 2008 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, od 3 lipca 2008 r. miasto (...) W. można uznać za posiadacza w złej wierze, ponieważ od tej daty miało wiedzę o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że po otrzymaniu informacji o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych, pozwany mógł ocenić szanse powodzenia takiego żądania i uświadomić sobie, że podstawa prawna władania może być podważona ze skutkiem wstecznym.
Czy Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie nieruchomość budynkową przy ul. (...) w Warszawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie nieruchomość budynkową.
Uzasadnienie
Posiadanie nieruchomości przez Skarb Państwa rozpoczęło się 1 maja 1968 r. i trwało nieprzerwanie. Właściciel nie mógł skutecznie dochodzić wydania nieruchomości przed 1990 r. z uwagi na brak możliwości sądowej kontroli decyzji administracyjnych. Po 1 września 1980 r. (początek biegu zasiedzenia) do 1 września 1990 r. upłynął wymagany termin zasiedzenia.
Czy roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, zwrot pożytków lub odszkodowanie za pogorszenie rzeczy, mogą być dochodzone niezależnie od roszczenia windykacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenia te mogą być dochodzone odrębnie i niezależnie od roszczenia windykacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd podzielił utrwalone stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym roszczenia uzupełniające z art. 224 i 225 k.c. mają charakter samodzielny i mogą być dochodzone nawet bez jednoczesnego dochodzenia roszczenia windykacyjnego.
Czy miasto (...) W. było posiadaczem nieruchomości w dobrej wierze do 3 lipca 2008 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, do 3 lipca 2008 r. miasto (...) W. można uznać za posiadacza w dobrej wierze.
Uzasadnienie
Do czasu poinformowania o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych, pozwany posiadał nieruchomość w dobrej wierze, opierając się na obowiązujących wówczas orzeczeniach administracyjnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| miasto (...) W. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 224 § 1
Kodeks cywilny
Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne.
k.c. art. 224 § 2
Kodeks cywilny
Od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu łub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.
k.c. art. 229 § 1
Kodeks cywilny
Roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.
dekret warszawski art. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r.
Grunty warszawskie przeszły na własność gminy.
dekret warszawski art. 5
Dekret z dnia 26 października 1945 r.
Budynki znajdujące się na gruntach, które przeszły na własność gminy, pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli.
dekret warszawski art. 7 § 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r.
Dotychczasowi właściciele mogli zgłosić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej.
dekret warszawski art. 8
Dekret z dnia 26 października 1945 r.
W razie nieuwzględnienia wniosku, własność budynku przechodziła na gminę.
Pomocnicze
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Samoistny posiadacz rzeczy to ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie posiadania samoistnego.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
k.c. art. 121 § 4
Kodeks cywilny
Bieg zasiedzenia nie biegnie, jeżeli właściciel nie mógł skutecznie dochodzić wydania rzeczy.
k.c. art. 123 § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia przerywa się przez...
k.c. art. 172 § 1
Kodeks cywilny
Posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dziesięciu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze.
k.c. art. 172 § 2
Kodeks cywilny
Po upływie lat dwudziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego.
u.g.t.m.i.o. art. 40 § 1
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r.
Prawo własności czasowej rozumiane jako oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.
u.z.i.t.w. art. 51 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r.
u.NSA
Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r.
k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie roszczeń powoda. • Zasiedzenie nieruchomości przez Skarb Państwa. • Posiadanie nieruchomości przez pozwanego w dobrej wierze do 3 września 2008 r.
Odrzucone argumenty
Roszczenia powoda nie uległy przedawnieniu. • Pozwany nie był posiadaczem w dobrej wierze. • Skarb Państwa nie nabył nieruchomości przez zasiedzenie.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja dotknięta wadami uzasadniającymi jej nieważność korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą jedynie dopóty, dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. • Stwierdzenie nieważności działa ex tunc: eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji tak, jakby ona w ogóle nie została podjęta. • Właściciel nie może odmówić zwracanej mu przez posiadacza rzeczy. • Roszczenia uzupełniające z art. 224 i 225 k.c. mogą być dochodzone odrębnie i niezależnie od roszczenia windykacyjnego.
Skład orzekający
Eliza Kurkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń uzupełniających (art. 229 k.c.), zasiedzeniu nieruchomości, wpływie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych na stan prawny nieruchomości, a także zasad dobrej i złej wiary posiadacza."
Ograniczenia: Szczególny stan faktyczny związany z dekretowym przejęciem nieruchomości w Warszawie i późniejszym stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o nieruchomość przejętą w okresie PRL, zawiłych kwestii prawnych związanych z dekretami nacjonalizacyjnymi, stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnych, przedawnieniem roszczeń oraz zasiedzeniem. Pokazuje, jak skomplikowane mogą być procesy reprywatyzacyjne i jak ważne jest śledzenie zmian w orzecznictwie.
“Dziesięciolecia walki o kamienicę: Sąd rozstrzyga spór o przedawnione roszczenia i zasiedzenie nieruchomości z czasów PRL.”
Dane finansowe
WPS: 5 867 280 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.