II C 5479/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia konsumenta (A. M.) o zwrot kwoty 16.775,21 zł, którą ubezpieczyciel (V. Ż. S.A.) zatrzymał przy wypłacie świadczenia wykupu z umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Umowa została zawarta w 2009 roku na 25 lat, z regularną składką roczną 12.000 zł, później zmienioną na miesięczną 1050 zł. Umowa została rozwiązana w 2016 roku na wniosek powoda. Wartość środków na rachunku wynosiła 72.840,67 zł, z czego część bazowa to 52.818,67 zł. Ubezpieczyciel wypłacił 56.065,46 zł, zatrzymując pozostałą kwotę. Powód zarzucił, że postanowienia Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU) dotyczące świadczenia wykupu stanowią niedozwolone klauzule umowne (art. 385¹ § 1 kc), ponieważ nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, kształtują jego prawa i obowiązki sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Pozwany ubezpieczyciel twierdził, że powód był świadomym konsumentem, a kwestionowane postanowienia dotyczyły głównych świadczeń stron i były jednoznaczne. Sąd Rejonowy uznał powództwo za zasadne. Stwierdził, że kwestionowane postanowienia OWU nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem i nie stanowiły głównych świadczeń stron. Ocenił je jako abuzywne, rażąco naruszające interesy konsumenta i sprzeczne z dobrymi obyczajami, ponieważ mechanizm wyliczania świadczenia wykupu był niejasny, rozproszony w dokumentach, zawierał specjalistyczne terminy i prowadził do nieproporcjonalnego obciążenia konsumenta, który w istocie pokrywał koszty zawarcia umowy i prowizje agentów. Sąd podkreślił, że nawet jeśli powód był właścicielem firmy, umowa nie miała bezpośredniego związku z jego działalnością gospodarczą, a pozwany nie wykazał, by powód działał jako przedsiębiorca w tej transakcji. W konsekwencji, uznając klauzule za abuzywne, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda zatrzymaną kwotę 16.775,21 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 kwietnia 2017 roku oraz zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupu w umowach ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, ochrona konsumenta przed nieuczciwymi warunkami umownymi, interpretacja pojęcia konsumenta w kontekście umów ubezpieczeniowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy ubezpieczenia i konkretnych klauzul OWU. Ocena abuzywności jest zawsze indywidualna dla danego wzorca umownego i stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU) dotyczące świadczenia wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem, mogą być uznane za niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia OWU dotyczące świadczenia wykupu, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem, mogą być uznane za niedozwolone (abuzywne), jeśli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a nie dotyczą głównych świadczeń stron lub nie są jednoznacznie sformułowane.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule dotyczące świadczenia wykupu nie były indywidualnie uzgodnione, nie stanowiły głównych świadczeń stron i były niejasne. Ich stosowanie rażąco naruszało interesy konsumenta, prowadząc do nieproporcjonalnego obciążenia go kosztami zawarcia umowy i prowizji agentów, co było sprzeczne z dobrymi obyczajami i zasadą lojalności przedsiębiorcy.
Czy konsumentem w rozumieniu art. 22¹ kc jest osoba fizyczna wskazująca we wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia, że jest właścicielem firmy, jeśli nie figuruje w CEIDG i umowa nie ma bezpośredniego związku z jej działalnością gospodarczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba fizyczna wskazująca we wniosku o zawarcie umowy, że jest właścicielem firmy, może być uznana za konsumenta, jeśli umowa nie ma bezpośredniego związku z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, a pozwany ubezpieczyciel nie wykazał inaczej.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że brak wpisu powoda do CEIDG oraz brak wykazania bezpośredniego związku umowy z jego działalnością gospodarczą, mimo wskazania 'właściciel firmy' we wniosku, pozwala na uznanie go za konsumenta. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na pozwanym.
Czy postanowienia określające świadczenie wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym stanowią główne świadczenia stron w rozumieniu art. 385¹ § 1 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie wykupu nie stanowi głównego świadczenia stron w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że głównymi świadczeniami są ochrona ubezpieczeniowa i inwestowanie składek przez ubezpieczyciela oraz zapłata składki przez ubezpieczającego. Świadczenie wykupu jest świadczeniem ubocznym, mającym zabezpieczać interesy ubezpieczyciela w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy, a nie elementem konstytuującym istotę porozumienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| V. Ż. spółka akcyjna V. G. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, z wyjątkiem postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli postanowienie umowy (wzorca umowy) nie wiąże konsumenta jako niedozwolone, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385³ § pkt 17
Kodeks cywilny
Przykładowe klauzule uznawane za niedozwolone, w tym postanowienia przewidujące dla konsumenta karę umowną.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta jako osoby fizycznej dokonującej czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Obowiązek naprawienia szkody przez dłużnika niewykonującego lub nienależycie wykonującego zobowiązanie.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia bezterminowego – niezwłocznie po wezwaniu.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu – strona przegrywająca obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia OWU dotyczące świadczenia wykupu nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem. • Postanowienia OWU dotyczące świadczenia wykupu rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. • Świadczenie wykupu nie jest głównym świadczeniem stron umowy. • Powód działał jako konsument, mimo wskazania we wniosku 'właściciel firmy'. • Ubezpieczyciel nie wykazał, aby kwestionowane postanowienia były jednoznaczne i nie stanowiły klauzul niedozwolonych.
Odrzucone argumenty
Kwestionowane postanowienia OWU dotyczą głównych świadczeń stron i są jednoznaczne. • Powód był świadomym konsumentem i miał wiedzę o warunkach umowy. • Uznanie postanowień za abuzywne uniemożliwiłoby wykonanie umowy. • Wypłata pełnej wartości części bazowej rachunku zachwiałaby równowagą stron umowy. • Koszty zawarcia umowy i prowizje agentów uzasadniają zatrzymanie części świadczenia wykupu.
Godne uwagi sformułowania
postanowienia wzorca umownego [...] stanowią niedozwolone postanowienia umowne • kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszając jego interesy • nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione • nie budzi wątpliwości kwestia, że świadczenie wykupu nie jest świadczeniem głównym • brak jest jurydycznych przesłanek do relatywizowania stosowania art. 385¹ kc w zależności od stopnia świadomości konsumenta • stanowią one w istocie ukrytą, wysoką karę umowną
Skład orzekający
Tomasz Niewiadomski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupu w umowach ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, ochrona konsumenta przed nieuczciwymi warunkami umownymi, interpretacja pojęcia konsumenta w kontekście umów ubezpieczeniowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy ubezpieczenia i konkretnych klauzul OWU. Ocena abuzywności jest zawsze indywidualna dla danego wzorca umownego i stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak konsumenci mogą skutecznie walczyć z nieuczciwymi klauzulami w umowach ubezpieczeniowych, odzyskując zatrzymane środki. Jest to przykład praktycznego zastosowania prawa ochrony konsumentów.
“Ubezpieczyciel zatrzymał część Twoich pieniędzy z polisy? Sąd może uznać to za niedozwolone!”
Dane finansowe
WPS: 16 775,21 PLN
zwrot zatrzymanej części świadczenia wykupu: 16 775,21 PLN
zwrot kosztów procesu: 3917 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.