II C 1503/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka D. K. pozwała Bank (...) S.A. domagając się ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego z dnia 9 marca 2011 roku oraz zasądzenia kwoty 287.160,30 zł z odsetkami jako zwrotu nienależnego świadczenia. Argumentowała, że umowa zawiera niedozwolone postanowienia umowne, w szczególności dotyczące zmiennego oprocentowania opartego na wskaźniku WIBOR (art. 4 ust. 1, 7 i 8 umowy), które pozwalają bankowi na swobodne ustalanie oprocentowania, są sprzeczne z rozporządzeniem BMR i przerzucają całe ryzyko na kredytobiorcę. W przypadku oddalenia tych roszczeń, powódka zgłosiła ewentualne żądania o ustalenie stosunku prawnego z pominięciem wskazanych klauzul i zasądzenie kwoty 106.101,05 zł. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny, w tym że zasady zmiany oprocentowania i wskaźnik WIBOR nie były omawiane z powódką przed podpisaniem umowy, a w 2011 roku banki nie udzielały kredytów hipotecznych ze stałą stopą procentową. Sąd zważył, że umowa kredytu zawarta z konsumentem podlega ocenie pod kątem art. 385¹ i 385² k.c. w związku z dyrektywą 93/13/EWG. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy postanowienia dotyczące oprocentowania opartego na WIBOR są jasne i zrozumiałe dla konsumenta. Sąd uznał, że postanowienia te są wystarczająco jasne i zrozumiałe, określają główne świadczenie (cenę kredytu) i nie podlegają ocenie jako niedozwolone. Powołał się na orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym wymóg przejrzystości nie nakłada dodatkowych obowiązków informacyjnych co do metodologii wskaźnika, a brak poinformowania o pewnych cechach wskaźnika nie czyni warunku nieuczciwym. Sąd stwierdził, że nawet gdyby uznać postanowienia za niejasne, brak byłoby podstaw do uznania ich za sprzeczne z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszające interes konsumenta, zwłaszcza w kontekście przepisów krajowych dotyczących odsetek ustawowych i stóp NBP. W konsekwencji, sąd oddalił powództwo w całości. Rozstrzygając o kosztach, sąd na podstawie art. 100 k.p.c. zasądził od powódki na rzecz pozwanego jedynie 50% kosztów procesu, uzasadniając to brakiem utrwalonej linii orzeczniczej w dacie wniesienia pozwu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących klauzul niedozwolonych w umowach kredytowych, w szczególności w odniesieniu do oprocentowania opartego na wskaźniku WIBOR, oraz zastosowanie orzecznictwa TSUE w polskim postępowaniu sądowym.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego z 2011 roku. Wartość praktyczna może być ograniczona przez późniejsze zmiany przepisów (np. rozporządzenie BMR) i rozwój orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego dotyczące zmiennego oprocentowania opartego na wskaźniku WIBOR, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą zostać uznane za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zostały sformułowane w sposób jasny, prosty i zrozumiały dla przeciętnego konsumenta, ponieważ wówczas stanowią one główne świadczenie stron i nie podlegają ocenie pod kątem klauzul niedozwolonych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienia dotyczące oprocentowania opartego na WIBOR są jasne i zrozumiałe dla konsumenta, określają główne świadczenie (cenę kredytu) i nie naruszają rażąco jego interesów. Powołano się na orzecznictwo TSUE, które podkreśla wymóg przejrzystości, ale jednocześnie wskazuje, że brak dodatkowych informacji o metodologii wskaźnika czy fakt, że bank jest uczestnikiem panelu ustalającego wskaźnik, nie czyni warunku nieuczciwym.
Czy brak indywidualnego negocjowania postanowień dotyczących oprocentowania kredytu hipotecznego opartego na WIBOR czyni je nieuczciwymi w rozumieniu dyrektywy 93/13/EWG?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo tylko nieprzestrzeganie wymogu przejrzystości nie nadaje postanowieniu nieuczciwego charakteru. Konieczna jest ocena, czy przedsiębiorca mógł racjonalnie spodziewać się, że konsument przyjąłby taki warunek w drodze negocjacji indywidualnych, oraz czy warunek powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE, stwierdził, że brak negocjacji nie jest wystarczający do uznania postanowienia za nieuczciwe. Ocena wymaga analizy, czy bank mógłby racjonalnie oczekiwać akceptacji takiego warunku przez konsumenta w negocjacjach, oraz czy warunek ten stawia konsumenta w gorszej sytuacji niż przepisy prawa krajowego. W tym przypadku, sąd nie znalazł podstaw do takiej oceny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Bank (...) w (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Ocena postanowień umowy z konsumentem pod kątem ich niedozwolonego charakteru, z wyłączeniem postanowień określających główne świadczenia stron, jeśli zostały sformułowane jednoznacznie.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 1 i 2
Ustawa Prawo bankowe
Określenie elementów umowy kredytu, w tym kwoty, przeznaczenia, okresu i sposobu spłaty, oraz wysokości oprocentowania i zasad jego zmiany.
Pomocnicze
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
k.c. art. 359 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odsetek ustawowych.
k.c. art. 359 § § 2 (1)
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący maksymalnej wysokości odsetek.
u.k.s.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa do nakazania stronie pokrycia kosztów sądowych.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada obciążania strony przegrywającej kosztami procesu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość wzajemnego zniesienia lub zasądzenia części kosztów w razie częściowego uwzględnienia lub oddalenia powództwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia umowy dotyczące oprocentowania opartego na WIBOR są jasne, proste i zrozumiałe dla przeciętnego konsumenta. • Postanowienia te określają główne świadczenie stron (cenę kredytu) i nie podlegają ocenie jako klauzule niedozwolone. • Brak indywidualnych negocjacji lub niepełne poinformowanie o metodologii wskaźnika WIBOR nie czyni postanowienia nieuczciwym w świetle orzecznictwa TSUE. • Nie ma rażącego naruszenia interesu konsumenta, ponieważ rozkład ryzyka związanego ze zmienną stopą procentową jest podobny do odsetek ustawowych.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia umowne dotyczące oprocentowania opartego na WIBOR. • Postanowienia te pozwalają bankowi na swobodne ustalanie oprocentowania. • Sposób ustalania stawki WIBOR jest nieprzejrzysty i pozostawiony w decyzyjności banku. • Następuje przerzucenie całości ryzyka związanego ze zmienną stopą oprocentowania na kredytobiorcę. • Bank nie poinformował powódki o zakresie ryzyka finansowego.
Godne uwagi sformułowania
postanowienia określające główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny • wymóg wyrażenia warunku prostym i zrozumiałym językiem • samo tylko nieprzestrzeganie przez przedsiębiorcę wymogu przejrzystości (...) nie może samo w sobie nadać temu postanowieniu nieuczciwego charakteru • nie ma istotnych różnic co do rozkładu ryzyka związanego ze zmienną stopą procentową kredytu między kredytodawcą i kredytobiorcą w odniesieniu do (a) stopy oprocentowania zmiennego opartej na indeksie WIBOR oraz (b) stopy zmiennych w czasie odsetek ustawowych
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących klauzul niedozwolonych w umowach kredytowych, w szczególności w odniesieniu do oprocentowania opartego na wskaźniku WIBOR, oraz zastosowanie orzecznictwa TSUE w polskim postępowaniu sądowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego z 2011 roku. Wartość praktyczna może być ograniczona przez późniejsze zmiany przepisów (np. rozporządzenie BMR) i rozwój orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów hipotecznych z oprocentowaniem opartym na WIBOR i stanowi przykład zastosowania unijnych przepisów o ochronie konsumentów w polskim sądownictwie, z odwołaniem do najnowszego orzecznictwa TSUE.
“Czy umowa kredytowa z WIBOR-em jest nieważna? Sąd rozstrzyga kluczową kwestię dla milionów Polaków.”
Dane finansowe
WPS: 287 160,3 PLN
zwrot nienależnego świadczenia: 287 160,3 PLN
zwrot nienależnego świadczenia (ewentualnie): 106 101,05 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.