II AKA 323/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie za krzywdy doznane przez J. M. (1), który był represjonowany i pozbawiony wolności przez władze sowieckie w okresie od 23 czerwca 1947 r. do 1 kwietnia 1959 r. Wnioskodawczyni twierdziła, że jej ojciec był represjonowany za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze oddalił wniosek, uznając, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do zasądzenia odszkodowania na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. (tzw. ustawa lutowa). Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, rozpoznając apelację wnioskodawczyni, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Kluczowym argumentem sądu było brzmienie art. 8 ust. 2b ustawy lutowej, który definiuje działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego jako działalność prowadzoną do dnia 5 lutego 1946 r. Sąd stwierdził, że nawet jeśli J. M. (1) należał do organizacji niepodległościowych, to podstawą represji organów sowieckich była jego działalność w latach 1946-1947, polegająca na udziale w nielegalnej grupie terrorystyczno-rabunkowej i dokonaniu morderstwa. Ponieważ ta działalność miała miejsce po 5 lutego 1946 r., Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności na podstawie ustawy lutowej. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia związku między szkodą a represjami spoczywa na wnioskodawcy i że samo stwierdzenie represji nie jest wystarczające. Sąd wskazał również na inne możliwości rekompensaty, np. na podstawie ustawy o kombatantach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu czasowego odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie ustawy lutowej oraz wymogu udowodnienia związku przyczynowego między działalnością niepodległościową a represjami.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z ustawą lutową oraz represjami na terenie ZSRR po 1946 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy działalność represjonowanego prowadzona po 5 lutego 1946 r. może stanowić podstawę do zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie ustawy lutowej nie rozciąga się na represje związane z działalnością prowadzoną po dniu 5 lutego 1946 r.
Uzasadnienie
Ustawa lutowa w art. 8 ust. 2b precyzuje, że działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, o której mowa w art. 8 ust. 2a, w odniesieniu do osób represjonowanych poza obecnym terytorium Polski, należy rozumieć jako działalność do dnia 5 lutego 1946 r. Represje wynikające z późniejszej działalności, nawet jeśli miały charakter polityczny, nie podlegają rekompensacie na gruncie tej ustawy.
Czy udowodnienie faktu represjonowania przez radzieckie organy oraz prowadzenia działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego jest wystarczające do zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie ustawy lutowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wymagane jest udowodnienie związku pomiędzy taką działalnością a wydanym orzeczeniem lub działaniem niosącym represje.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że nie wystarcza samo stwierdzenie represji i działalności niepodległościowej. Konieczne jest udowodnienie związku przyczynowego między tą działalnością a represjami, co stanowi ciężar dowodu wnioskodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. M. (1) | osoba_fizyczna | represjonowany |
| Dariusz Sulikowski | inne | prokurator |
Przepisy (6)
Główne
ustawa lutowa art. 8 § ust. 2a
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego w odniesieniu do osób represjonowanych poza obecnym terytorium Polski rozumiana jako działalność do dnia 5 lutego 1946 r.
ustawa lutowa art. 8 § ust. 2b
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Definicja okresu prowadzenia działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego dla celów ustawy.
Pomocnicze
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
ustawa lutowa art. 13
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Podstawa orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu odwoławczym.
k.c. art. 445 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Wskazana jako alternatywna forma rekompensaty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działalność represjonowanego miała miejsce po 5 lutego 1946 r., co wyłącza odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie ustawy lutowej. • Brak udowodnienia związku przyczynowego między działalnością niepodległościową a represjami.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych, nieprawidłowego uznania dowodów, obrazę przepisów prawa procesowego (art. 7, 410, 424, 366, 328, 22, 193 k.p.k.) oraz obrazę przepisów prawa materialnego (art. 8 ust. 2a ustawy lutowej, art. 445 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
przez działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego [...] należy rozumieć działalność w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. • Oznacza to, że jeżeli działalność, za którą miały spotkać represje ojca wnioskodawczyni miała miejsce po dniu 5 lutego 1946 r., to mimo stosowanych przez władze radzieckie represji, odpowiedzialność Skarbu Państwa nie rozciąga się na takie represje. • Nie wystarcza samo stwierdzenie, iż określona osoba była represjonowana przez radzieckie organy wymiaru sprawiedliwości oraz, że działała ona na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, ponieważ wymagane jest udowodnienie związku pomiędzy taką działalnością a wydanym orzeczeniem lub działaniem niosącym represje.
Skład orzekający
Piotr Kaczmarek
przewodniczący
Andrzej Kot
sprawozdawca
Bogusław Tocicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu czasowego odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie ustawy lutowej oraz wymogu udowodnienia związku przyczynowego między działalnością niepodległościową a represjami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z ustawą lutową oraz represjami na terenie ZSRR po 1946 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego historycznie tematu represji komunistycznych i możliwości uzyskania odszkodowania, jednak rozstrzygnięcie opiera się na ścisłej wykładni przepisów, co czyni je mniej emocjonującym dla szerokiej publiczności, a bardziej istotnym dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Czy represje po 1946 roku nadal kwalifikują się do odszkodowania z ustawy lutowej? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.