Pełny tekst orzeczenia II AKA 134/26

Sygnatura akt II AKa 134/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 czerwca 2026 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący SSA Andrzej Kot (spr.)
Sędziowie: SA Cezariusz Baćkowski
SA Artur Tomaszewski
Protokolant: Magdalena Szymczak
przy udziale prokuratora Prokuratury (...) Łukasza Siedlika
po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 r.
sprawy D. V.
oskarżonego o czyny z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. przy zastosowaniu art 11 § 2 k.k., z art. 157 § 2 kk, z art. 288 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk, z art. 207 § 1 kk i art. 157 § 2 kk przy zast. art 11 § 2 kk, z art. 226 § 1 k.k. i z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art 12 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu
z dnia 14 stycznia 2026 r. sygn. akt III K 126/25
I. zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonego D. V. w ten sposób, że w ramach czynu przypisanego w punkcie 1 części rozstrzygającej ustala, iż oskarżony dobrowolnie odstąpił od dokonania zabójstwa O. R. i czyn ten kwalifikuje jako przestępstwo z art. 157 § 1 k.k. i art. 160 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierza mu karę 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności, stwierdzając, że utraciło moc orzeczenie o karze łącznej zawarte w punkcie 12 części rozstrzygającej;
II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
III. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wymierza oskarżonemu D. V. karę łączną 6 (sześciu) lat pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet na podstawie art. 63 § 1 k.k. okres rzeczywistego pozbawienia wolności oskarżonego od 21 kwietnia 2025 roku godz. 6.05 do 29 kwietnia 2025 roku godz. 6.05;
IV. na podstawie art. 105 § 1 i 2 kpk prostuje oczywistą omyłkę pisarską w zaskarżonym wyroku w ten sposób, że w miejsce błędnej daty urodzenia oskarżonego (...) wpisuje datę (...)
V. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. D. M. 1476 zł, w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za obronę udzieloną oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym;
VI. zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego, wydatkami tego postępowania obciążając Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
D. V. został oskarżony o to, że:
I. w dniu 21 kwietnia 2025 r. w B., przy ul. (...), woj. (...), działając z zamiarem bezpośrednim, usiłował pozbawić życia O. R., w ten sposób, że kilkukrotnie ugodził w/w nożem kuchennym w lewą stronę brzucha, powodując u niego rany cięte palców III i IV ręki lewej, ranę ciętą brzucha, ranę kłutą nadbrzusza lewego penetrującą do jamy otrzewnowej z widocznym wytrzewieniem fragmentu sieci, czym spowodował u O. R., naruszenie czynności narządów ciała i rozstrój zdrowia inny niż określony w art 156 §1 k.k., trwający dłużej niż dni 7 (siedem), oraz naraził O. R. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu co najmniej kary sześciu miesięcy pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, do przestępstwa za które był już skazany, na podstawie wyroku łącznego Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia, sygn. akt: II K 336/19 z dnia 26 września 2019 r., którą to karę odbywał w okresie od 26 maja 2019 r. do 22 lipca 2020 r. na mocy wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieście, sygn. akt: II K 336/19 z dnia 26 września 2019 r.,
tj. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 1 k.k. w zb. z art. 160 § 1 k.k. w zw. z art 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
II. w dniu 21 kwietnia 2025 r. w B., przy ul. (...), woj. (...), poprzez wielokrotne zadanie ciosów nożem, w okolicę prawego uda oraz prawej ręki, spowodował u W. R., obrażania ciała w postaci otarcia naskórka przedramienia lewego, rany kłutej uda prawego, rany powierzchownej kciuka prawego, czym spowodował u w/w, naruszenie czynności narządów ciała i rozstrój zdrowia inny niż określony w art. 156 §1 k.k., trwający nie dłużej niż dni 7 (siedem), przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu co najmniej kary sześciu miesięcy pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, do przestępstwa za które był już skazany, na podstawie wyroku łącznego Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia, sygn. akt: II K 336/19 z dnia 26 września 2019 r., którą to karę odbywał w okresie od 26 maja 2019 r. do 22 lipca 2020 r. na mocy wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieście, sygn. akt: II K 336/19 z dnia 26 września 2019 r.,
tj. o czyn z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
III. w dniu 21 kwietnia 2025 r. w B., przy ul. (...), woj. (...), poprzez wielokrotne uderzanie siekierą w drzwi wejściowe do mieszkania oraz drzwi wejściowe do pokoju, spowodował ich zniszczenie, w wyniku czego powstały straty w wysokości 1.800 zł na szkodę pokrzywdzonej W. R., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu co najmniej kary sześciu miesięcy pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, do przestępstwa za które był już skazany, na podstawie wyroku łącznego Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia, sygn. akt: II K 336/19 z dnia 26 września 2019 r., którą to karę odbywał w okresie od 26 maja 2019 r. do 22 lipca 2020 r. na mocy wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieście, sygn. akt: II K 336/19 z dnia 26 września 2019 r.,
tj. o czyn z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
IV. w okresie od 1 marca 2024 r. do 23 lutego 2025 r. w B., przy ul. (...), woj. (...), znęcał się fizycznie i psychicznie nad partnerką W. R. w ten sposób, że podczas wszczynanych awantur domowych wyzywał i poniżał ją słowami wulgarnymi, posądzał o zdradę, uderzał po ciele, szarpał, popychał, groził pozbawieniem życia, nadto w dniu 23 lutego 2025 r. w B., przy ul. (...), woj. (...), poprzez wielokrotne zadawanie uderzeń W. R., spowodował u niej obrażenia w postaci rany tłuczonej nosa, złamania kości nosa, licznych sińców skóry, czym spowodował u w/w, naruszenie czynności narządów ciała i rozstrój zdrowia inny niż określony w art. 156 §1 k.k., trwający nie dłużej niż dni 7 (siedem), przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu co najmniej kary sześciu miesięcy pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, do przestępstwa za które był już skazany, na podstawie wyroku łącznego Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia, sygn. akt: II K 336/19 z dnia 26 września 2019 r., którą to karę odbywał w okresie od 26 maja 2019 r. do 22 lipca 2020 r. na mocy wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieście, sygn. akt: II K 336/19 z dnia 26 września 2019 r.,
tj. o czyn z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
V. w dniu 23 lutego 2025 r. w B., woj. (...), znieważył interweniujących w stosunku do niego funkcjonariuszy Komendy (...)Policji w B., tj. st. asp. G. J. (1), mł. asp. J. S., sierż. szt. V. I., sierż. Z. I., podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych w ten sposób, że wyzywał ich słowami powszechnie uznawanymi za obelżywe, oraz w tym samym miejscu i czasie groził funkcjonariuszom Komendy (...)Policji w B., tj. st. asp. G. J. (1), mł. asp. J. S., sierż. szt. V. I., sierż. Z. I., pozbawieniem życia, a wypowiadane groźby wzbudziły w zagrożonych uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu co najmniej kary sześciu miesięcy pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, do przestępstwa za które był już skazany, na podstawie wyroku łącznego Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia, sygn. akt: II K 336/19 z dnia 26 września 2019 r., którą to karę odbywał w okresie od 26 maja 2019 r. do 22 lipca 2020 r. na mocy wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieście, sygn. akt: II K 336/19 z dnia 26 września 2019 r.,
tj. o czyn z art. 226 § 1 k.k. w zb. z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
VI. w okresie od 30 marca 2025 r. do dnia 1 kwietnia 2025 r. w miejscowości B., woj. (...), kilkukrotnie w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, groził O. R. pozbawieniem życia, a wypowiadane groźby wzbudziły w zagrożonym uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, nadto w dniu 1 kwietnia 2025 r. w miejscowości B., woj. (...), naruszył nietykalność cielesną O. R. poprzez dotykanie pięścią jego szyi, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu co najmniej kary sześciu miesięcy pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, do przestępstwa za które był już skazany, na podstawie wyroku łącznego Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia, sygn. akt: II K 336/19 z dnia 26 września 2019 r., którą to karę odbywał w okresie od 26 maja 2019 r. do 22 lipca 2020 r. na mocy wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieście, sygn. akt: II K 336/19 z dnia 26 września 2019 r.,
tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art 12 § 1 k.k. w zb. z art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy w Opolu wyrokiem z dnia 14 stycznia 2026 r., sygn.. akt: III K 126/25 orzekł:
1) w ramach zarzutu opisanego w punkcie I aktu oskarżenia uznał oskarżonego D. V. za winnego tego że w dniu 21 kwietnia 2025 r. w B., w mieszkaniu przy ul. (...), woj. (...), działając umyślnie z zamiarem bezpośrednim, usiłował pozbawić życia O. R., w ten sposób, że kilkukrotnie, bezskutecznie na skutek obrony pokrzywdzonego próbował ugodzić go nożem w szyję a następnie ugodził go nożem kuchennym w lewą stronę brzucha, powodując u niego rany cięte palców III i IV ręki lewej, ranę ciętą brzucha, ranę kłutą nadbrzusza lewego penetrującą do jamy otrzewnowej z widocznym wytrzewieniem fragmentu sieci, czym spowodował u O. R., naruszenie czynności narządów ciała i rozstrój zdrowia inny niż określony w art 156 §1 k.k., trwający dłużej niż dni 7 (siedem), oraz naraził O. R. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu to jest za winnego popełnienia przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k przy zastosowaniu art 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 14 § 1 kk w zw. z art. 148 § 1 kk przy zastosowaniu art. 11 § 3 kk wymierzył oskarżonemu D. V. karę 15 (piętnaście) lat pozbawienia wolności.
2) na podstawie art. 46 § 1 kk zasądził od oskarżonego D. V. na rzecz pokrzywdzonego O. R. zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wyrządzoną przestępstwem opisanym w punkcie 1 części dyspozytywnej wyroku w kwocie 5.000 (pięć tysięcy) zł.
3) w ramach zarzutu opisanego w punkcie II aktu oskarżenia uznał oskarżonego D. V. za winnego tego, że w dniu 21 kwietnia 2025 r. w B., w mieszkaniu przy ul. (...), woj. (...), zadając ciosy nożem spowodował u W. R. obrażania ciała, rany kłutej uda prawego, rany powierzchownej kciuka prawego, nadto spowodował obrażenie w postaci otarcia naskórka przedramienia lewego czym spowodował u W. R. naruszenie czynności narządów ciała i rozstrój zdrowia inny niż określony w art. 156 §1 k.k., trwający nie dłużej niż dni 7 (siedem) to jest za winnego popełnienia przestępstwa z art. 157 § 2 kk i za to na podstawie art. 157 § 2 kk wymierzył oskarżonemu D. V. karę 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności,
4) na podstawie art. 46 § 1 kk zasądził od oskarżonego D. V. na rzecz pokrzywdzonej W. R. zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wyrządzoną przestępstwem opisanym w punkcie 3 części dyspozytywnej wyroku w kwocie 1.000 (jeden tysiąc) zł.
5) w ramach zarzutu opisanego w punkcie III aktu oskarżenia uznał oskarżonego D. V. za winnego tego, że w dniu 21 kwietnia 2025 r. w B., przy ul. (...), woj. (...), poprzez wielokrotne uderzanie siekierą w drzwi wejściowe do mieszkania oraz drzwi wejściowe do pokoju, spowodował ich zniszczenie, w wyniku czego powstały straty w wysokości 1.800 zł na szkodę pokrzywdzonej W. R. przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, za które skazano go wyrokiem Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieście we Wrocławiu z 05 grudnia 2017r. sygn. akt II K 1006/16 na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, a która to kara została objęta wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z 26 września 2019r. sygn. akt II K 336/19 i którą odbywał w okresie od 26 maja 2019 r. do 22 lipca 2020 r. to jest za winnego przestępstwa z art. 288 § 1 kk w w. z art. 64 § 1 kk i za to na podstawie art. 288 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk wymierzył oskarżonemu D. V. karę 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności.
6) na podstawie art. 46 § 1 kk zasądził od oskarżonego D. V. na rzecz pokrzywdzonej W. R. obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem opisanym w punkcie 5 części dyspozytywnej wyroku w kwocie 1.800 (jeden tysiąc osiemset) zł.
7) w ramach zarzutu opisanego w punkcie IV aktu oskarżenia uznał oskarżonego D. V. za winnego tego, że w okresie od 1 marca 2024 r. do 23 lutego 2025 r. w B., przy ul. (...), woj. (...), znęcał się fizycznie i psychicznie nad partnerką W. R. w ten sposób, że podczas wszczynanych awantur domowych wyzywał i poniżał ją słowami wulgarnymi, posądzał o zdradę, uderzał po ciele, szarpał, popychał, groził pozbawieniem życia, nadto w dniu 23 lutego 2025 r. w B., przy ul. (...), woj. (...), poprzez wielokrotne zadawanie uderzeń W. R., spowodował u niej obrażenia w postaci rany tłuczonej nosa, złamania kości nosa, licznych sińców skóry, czym spowodował u w/w, naruszenie czynności narządów ciała i rozstrój zdrowia inny niż określony w art. 156 §1 k.k., trwający nie dłużej niż dni 7 (siedem) to jest za winnego popełnienia przestępstwa z art. 207 § 1 kk i art. 157 § 2 kk przy zast. art 11 § 2 kk i za to na podstawie art. 207 § 1 kk przy zast. art. 11 § 3 kk wymierzył oskarżonemu D. V. karę 1 (jeden) roku pozbawienia wolności.
8) na podstawie art. 46 § 1 kk zasądził od oskarżonego D. V. na rzecz pokrzywdzonej W. R. zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wyrządzoną przestępstwem opisanym w punkcie 7 części dyspozytywnej wyroku w kwocie 5.000 (pięć tysięcy) zł.
9) uznał oskarżonego D. V. za winnego popełnienia zarzuconego mu w punkcie V aktu oskarżenia czynu to jest przestępstwa z art. 226 § 1 k.k. i z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 190 § 1 kk przy zast. art. 11 § 3 kk wymierzył oskarżonemu D. V. karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności.
10) na podstawie art. 46 § 1 kk zasądził od oskarżonego D. V. na rzecz pokrzywdzonych G. J. (1), J. S., V. I., Z. I. zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wyrządzoną przestępstwem opisanym w punkcie 9 części dyspozytywnej wyroku w kwotach po 500 (pięćset) zł.
11) uznał oskarżonego D. V. za winnego popełnienia zarzuconego mu w punkcie VI aktu oskarżenia czynu to jest przestępstwa z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art 12 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 190 § 1 kk w zw. z art. 57b kk przy zast. art. 11 § 3 kk wymierzył oskarżonemu D. V. karę 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności.
12) na podstawie art. 85 § 1 kk i art. 86 § 1 kk połączył kary pozbawienia wolności orzeczone w punktach 1, 3, 5, 7, 9 i 11 części dyspozytywnej wyroku i wymierzył oskarżonemu D. V. karę łączną 16 (szesnaście) lat pozbawienia wolności.
13) na podstawie art. 63 § 1 kk zaliczył oskarżonemu D. V. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 21 kwietnia 2025r. godz. 06.05 do 29 kwietnia 2025r. godz. 06.05.
14) na podstawie art. 44 § 2 kk orzekł przepadek dowodu rzeczowego w sprawie w postaci noża kuchennego zapisanego pod pozycją 45/25 pkt 2 księgi depozytów rzeczowych Sądu Okręgowego w Opolu.
15) na podstawie art. 29 ust 1 ustawy Prawo o adwokaturze zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata D. M. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu D. V. w postępowaniu przygotowawczym oraz przed sądem I instancji w kwocie 3.173,40 zł w tym Vat tytułem opłaty oraz w kwocie 425,96 tytułem zwrotu kosztów przejazdu.
16) na podstawie art. 624 § 1 kpk zwolnił oskarżonego D. V. w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zarzucając:
1) rażącą naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wyrok sprawy, tj. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej orz art. 6 ust 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, tj. zarzut wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady Sądu, albowiem w składzie Sądu Okręgowego w Opolu brała udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, a to Sędzia Sądu Okręgowego w Opolu Artur Sobczak, powołany uchwalą nr (...) z dnia 21.09.2023 r., wręczenie nominacji 25.01.2024 r.
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k., wyrażającą się w dokonaniu dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przejawiającą się w bezkrytycznym daniu wiary zeznaniom pokrzywdzonych: O. R. oraz W. R. oraz świadków w osobach: G. J. (2), J. S., V. I., Z. I., I. Ł., V., G. R., H. J., G. B., G. V., V. O., M. F., J. N., a przy tym na odmówieniu wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego oraz zeznaniom świadków w osobach: O. V. oraz V. V. i uznał, że oskarżony dopuścił się zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów, podczas gdy:
a) zeznania pokrzywdzonych są chaotyczne, prezentują wręcz wykluczające się wersje opisu przebiegu zdarzenia z dnia 21.04.2025 r., pokrzywdzeni zeznający nawet pod nieobecność oskarżonego nie potrafili odtworzyć w sposób spójny przebiegu zdarzenia z dnia 21.04.2025 r., wskazując rozbieżnie sekwencję poszczególnych zdarzeń, a tym samym nie sposób przypisać ich zeznaniom waloru wiarygodności;
b) zeznania pokrzywdzonych nie potwierdzają dopuszczenia się przez oskarżonego przestępstwa znęcania się nad pokrzywdzoną która zeznała, że awantury między nią a oskarżonym, były z obu stron;
c) zeznania pozostałych świadków w żadnym stopniu nie dają podstaw do przypisania oskarżonemu winy stawianych mu czynów, gdyż świadkowie nie byli naocznymi widzieli w przeważającej części zdarzeń opisywanych przez pokrzywdzonych i ich nie potwierdzili a ich zeznania są ogólnikowe, a co w konsekwencji doprowadziło Sąd do wyciągnięcia wniosków sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym, który prawidłowo oceniony pozwala na dokonanie ustaleń faktycznych jednoznaczne uniemożliwiających na przypisanie oskarżonemu sprawstwa i winy w popełnieniu zarzucanych mu czynów.
3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku polegający na wadliwym ustaleniu i przyjęciu, iż oskarżony dopuścił się zarzucanych mu czynów, podczas gdy:
a) oskarżony udał się na miejsce zdarzenia w dniu 21.04.2025 r. bez zamiaru zabójstwa, a jedynie w celu weryfikacji twierdzeń zasłyszanych od innych osób związanych z przestępstwem popełnionym na szkodę najbliższych;
b) oskarżony po wejściu do mieszkania wyrzucił siekierę i nie miał ze sobą noża, który był kuchennym nożem pokrzywdzonych, przez co ustalić należało, że oskarżony nie udał się do miejsca zdarzenia z zamiarem zabójstwa;
c) oskarżony nie usiłował zabić pokrzywdzonego O. R., gdyż nie miał takiego zamiaru, wyzbył się siekiery i dobrowolnie odstąpił od swoich działań, gdyż jak potwierdzili to funkcjonariusze policji przybyli na miejsce zdarzenia oskarżony siedział w oddali od pokrzywdzonego i w żaden sposób go nie atakował, a skoro tak odstąpił od swoich działań;
d) oskarżony winien odpowiadać jedynie za faktyczne następstwa swoich działań, a skoro tak Sąd winien zmienić kwalifikację prawną I czynu, na uszczerbek na zdrowiu pokrzywdzonego O. R. i W. R., a skoro tak Sąd I instancji dopuścił się błędu w ustaleniach ad casum ustawowych znamion przestępstwa przypisanego oskarżonemu, tj. usiłowania zabójstwa, polegający na apriorycznym przyjęciu przez Sąd kwalifikacji prawnej usiłowania zabójstwa podczas gdy materiał dowodowy, a w szczególności zakres obrażeń pokrzywdzonych i zachowania oskarżonego w momencie przybycia osób trzecich (funkcjonariuszy policji) na miejsce zdarzenia przeczy założeniu, że oskarżonych usiłował zabić;
e) sprzeczne z doświadczeniem życiowym jest, aby 4 funkcjonariuszy policji obawiało się jednego oskarżonego;
f) awantury jakie miały miejsce między pokrzywdzoną a oskarżonym, były wzajemne, obie strony często znajdowały się pod działaniem alkoholu, były okresy, w którym objęty aktem oskarżenia, w których między stronami nie dochodziło do awantur, strony dużo podróżowały, zwiedzały.
4) rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego kary i środków karnych za przypisane oskarżonemu przestępstwa, w szczególności wymierzenie kary łącznej w wymiarze 16 lat pozbawienia wolności, podczas gdy oskarżony dobrowolnie odstąpił od działania, również został zaatakowany niebezpiecznym narzędziem, jakim była gaśnica, nie przyszedł z zamiarem zabójstwa, nie miał ze sobą noża, a skoro tak stopień społecznej szkodliwości zarzucanego oskarżonemu czynu, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw w/w czynu, a w szczególności bardzo krótki okres rekonwalescencji pokrzywdzonego O. R. uzasadniały wymierzenie oskarżonemu kary i środków karnych w łagodniejszym wymiarze.
Podnosząc powyższe zarzuty, apelujący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;
2) względnie – w przypadku braku stwierdzenia podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od wszystkich zarzucanych mu czynów;
3) zmianę zaskarżonego wyroku we wszystkich rozstrzygnięciach dotyczących kar jednostkowych oraz rozstrzygnięcia co do kary łącznej poprzez orzeczenie wobec oskarżonego łagodniejszej kary pozbawienia wolności;
4) zwolnienie oskarżonego od obowiązku ponoszenia kosztów postepowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się częściowo zasadna.
Z niekwestionowanych ustaleń Sądu Okręgowego w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie pierwszym części rozstrzygającej zaskarżonego wyroku wynika, że to oskarżony spowodował u pokrzywdzonego obrażenia kwalifikowane według przepisu art. 157 par. 1 kodeksu karnego. Skarżący obrońca kontestuje ustalenie, że oskarżony zadając uderzenia nożem pokrzywdzonemu prowadzące do stwierdzonych urazów działał z zamiarem zabójstwa. W tym zakresie racji mu nie można przyznać. Na podstawie relacji O. R. i jego matki, Sąd Okręgowy był uprawniony przyjąć, że oskarżony próbował ugodzić go nożem w szyję, co nie nastąpiło wskutek podjętych działań obronnych, potem zaś zadawał mu uderzenia nożem w lewą stronę brzucha. Poza sporem jest, że oskarżony używał noża. Nie ma większego znaczenia, czy przyniósł go ze sobą, czy - jak twierdzi obrońca - wszedł w jego posiadanie dopiero na miejscu zdarzenia. Zamiar zabójstwa mógł wszak podjąć później. Sposób działania sprawcy, rodzaj użytego narzędzia, wypowiadane przez niego groźby, dawały podstawę do przyjęcia, że oskarżony działał z zamiarem pozbawienia życia pokrzywdzonego. Pierwszorzędne znaczenie ma jednak to, że Sąd Okręgowy ustalił (strona 2 zaskarżonego wyroku), że po tym jak pokrzywdzony przemieścił się do przedpokoju, oskarżony z zamiarem pozbawienia jego życia podążył za nim i usiadł na nim, a następnie ,,wobec próśb pokrzywdzonego o darowanie mu życia, oskarżony zszedł z pokrzywdzonego i usiadł obok na podłodze w przedpokoju z przyłożonym do szyi nożem”. Ustalenie to mające oparcie wprost w zeznaniach pokrzywdzonego złożonych na rozprawie głównej, poparte treścią relacji interweniujących policjantów, jednoznacznie wskazuje zatem na to, że oskarżony mając możliwość kontynuowania zamachu na życie pokrzywdzonego dobrowolnie od niego odstąpił w rozumieniu art. 15 § 1 kodeksu karnego. Oskarżony odstąpił od dokonania czynu zabronionego z własnej woli, nieprzymuszony do tego przez nic i nikogo. Usiłowanie nie było jeszcze zakończone, bo sprawca nie uczynił wszystkiego, co było konieczne dla realizacji zamierzonego skutku. Jednym z warunków tak pojmowanej dobrowolności jest przeświadczenie sprawcy, że zachowuje realny wpływ na to, czy do dokonania dojdzie, czy nie, że to zależy, a przynajmniej może zależeć od tego, jak postąpi. Tak było w realiach sprawy. Porzucenie zamiaru było tu dobrowolnym postąpieniem sprawcy, a nie jedynie racjonalną reakcją wymuszoną przez okoliczności. Oskarżony nie pogarszając w niczym swej sytuacji, mógłby z łatwością ugodzić pokrzywdzonego i dokończyć dzieła ale nie czyni tego, gdyż dokonania już nie chce.
Artykuł 15 § 1 k.k. wymaga, by odstąpienie od dokonania czynu zabronionego oraz zapobieżenie skutkowi stanowiącemu znamię czynu zabronionego było dobrowolne, i niczego ponad to. W szczególności zastosowanie tego przepisu nie jest uzależnione od tego: 1) czy sprawca porzucił zamiar dokonania czynu zabronionego wyłącznie z własnej inicjatywy (zob. np. wyrok z 5.01.1973 r., III KR 258/72, OSNKW 1973/7–8, poz. 92, wydany w sprawie, w której sprawca odstąpił od nieukończonego usiłowania pod wpływem dezaprobaty czynu wyrażonej przez osobę trzecią; odmiennie Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 23.04.1998 r., II AKa 38/98, OSA 1999/7–8, poz. 51, trafnie skrytykowanym w glosie J. Warylewskiego, OSP 2000/4, s. 50); 2) czy sprawca działał wyłącznie z wewnętrznych motywów i zupełnie niezależnie od bodźców zewnętrznych (zob. wyrok SN z 12.12.2006 r., WA 33/06, OSNwSK 2006/1, poz. 2419); 3) jakimi sprawca kierował się pobudkami: szlachetnymi, moralnie obojętnymi czy nieprzynoszącymi mu chluby (zob. np. wyrok SA w Krakowie z 15.04.2009 r., II AKa 45/09, LEX nr 527435; uzus interpretacyjny, który wyraźnie spycha perspektywę etyczno-moralną na dalszy plan, dominuje w doktrynie i orzecznictwie – zob. np. J. Raglewski, Dobrowolne odstąpienie od czynu jako przesłanka instytucji czynnego żalu, Prok. i Pr. 1997/3, s. 37 i n.).
W tej sytuacji sprawca nie podlega karze za usiłowanie, tylko za to wszystko czego dokonał. Przewidziana w art. 15 § 1 kk bezkarność usiłowania popełnienia czynu zabronionego, uzasadniona dobrowolnym odstąpieniem od dokonania albo zapobieżeniem skutkowi stanowiącemu znamię czynu zabronionego nie oznacza zawsze całkowitej bezkarności. Sprawca odpowiada za przestępstwo, którego dokonał "po drodze". Czyn oskarżonego należało zatem zakwalifikować wyłącznie jako przestępstwo realizujące znamiona art. 157 § 1 k.k. i art. 160 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Zmiana oceny prawnej tego czynu oskarżonego obligowała do istotnej modyfikacji orzeczenia o karze. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności, które trafnie uwzględnił Sąd pierwszej instancji, dla realizacji celów kary określonych w art. 53 § 1 k.k., właściwe było orzeczenie kary w górnej granicy ustawowego zagrożenia. Podkreślić tutaj należy brak jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla zamachu, wysoce naganne motywy działania oskarżonego, wielokrotną karalność oskarżonego, nieobliczalną i agresywną postawę.
Chybione były natomiast pozostałe zarzuty apelującego.
Nie wystąpiło w tej sprawie uchybienie kwalifikowane jako bezwzględne. Bezsporna wadliwość procedury nominacyjnej w jakiej Sędzia orzekający w sprawie - Artur Sobczak, został powołany na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego sama w sobie nie uzasadnia wątpliwości co do jego bezstronności, nie stanowi również naruszenia zasad rzetelnego procesu karnego w rozumieniu art. 6 ustęp 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Należało odwołać się w tym zakresie do uchwały trzech izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 roku (...), w której to Sąd Najwyższy stwierdził, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powołania prowadzi w konkretnych okolicznościach do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności – w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Skutku takiego a priori nie można wyprowadzać w stosunku do sędziów powołanych na stanowiska sądów powszechnych. Podkreślenia wymaga stwierdzenie zawarte w tej uchwale: „jeżeli wadliwość procesu powołania prowadzi w konkretnych okolicznościach do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności – w rozumieniu przywołanych norm konstytucji i prawa europejskiego”. Podobnie w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 podkreśla się, że sam tylko fakt powołania na urząd sędziego w sądzie powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie powoduje, że sąd utworzony z udziałem sędziego powołanego w takim trybie jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających wątpliwość, że proces poddania się przez Artura Sobczaka procedurze powołania na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Opolu prowadził do naruszenia konstytucyjnego i konwencyjnego standardu niezawisłości i bezstronności sądu. Sąd Apelacyjny również ich nie dostrzega i nie widzi okoliczności świadczących o stronniczości sędziego, czy też powiązań z organami władzy wykonawczej.
Wbrew wywodom apelującego obrońcy, ustalenia faktyczne Sądu I instancji nie są dowolne, ponieważ zostały poczynione na podstawie dowodów ocenionych rzetelnie, przy respektowaniu zasad określonych w art. 2, 4, 7 i 410 i 5 § 2 kpk.
Skarżący abstrahuje od treści zgromadzonych dowodów oraz ocen i trafnych spostrzeżeń Sądu orzekającego. Już z tego powodu zarzut uznać można za chybiony.
Przypomnieć należy ,że zasada swobodnej oceny dowodów, leżąca u podstaw prawidłowego wyrokowania, nie może prowadzić do dowolności ocen i takiego wyboru dowodów, którego prawidłowości nie dałoby się skontrolować w trybie odwoławczym (wyrok SN z 5.09.1974 r., II KR 114/74, OSNKW 1975/2, poz. 28). Zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. wymaga jednak wykazania wad w ocenie konkretnych dowodów dokonanej przez sąd orzekający, prowadzących do wniosku, iż ocena ta przekracza granice swobodnej (wyrok SN z 20.04.2004 r. – V KK 332/03, Prok. i Pr.-wkł. 2004/7–8, poz. 6; wyrok SA w Poznaniu z 26.11.2012 r., II AKa 149/12, LEX nr 1264421; wyrok SA w Warszawie z 12.10.2012 r., II AKa 272/12, LEX nr 1238289). Konieczne jest wykazanie konkretnych błędów w sposobie dochodzenia do określonych ocen, przemawiających w zasadniczy sposób przeciwko dokonanemu rozstrzygnięciu (wyrok SA w Warszawie z 12.09.2012 r., II AKa 228/12, LEX nr 1238267). W rachubę może wchodzić np. pominięcie istotnych środków dowodowych, niedostrzeżenie ważnych rozbieżności, uchylenia się od oceny wewnętrznych czy wzajemnych sprzeczności (wyrok SA we Wrocławiu z 19.04.2012 r., II AKa 85/12, LEX nr 1162856). Przekonanie sędziowskie, stanowiące podstawę każdego orzeczenia, wtedy tylko nie zasługuje zatem na respektowanie, gdy zostanie wykazane, że jest nietrafne (postanowienie SA w Krakowie z 12.06.2001 r., II AKz 225/01 KZS 2001/6, poz. 34).Uwiarygodnienie zarzutu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów wymaga zatem wykazania w oparciu o fakty i ich pogłębioną logiczną analizę, że rzeczywiście sąd pominął dowody istotne dla rozstrzygnięcia o sprawstwie i winie, że włączył do podstawy ustaleń dowody nieujawnione, że uchybił regułom prawidłowego logicznego rozumowania lub że uchybił wskazaniom wiedzy lub życiowego doświadczenia (postanowienie SN z 18.02.2015 r., II KK 8/15, LEX nr 1654741). Nie może osiągnąć skutku środek odwoławczy, który tego nie czyni, a jedynie przedstawia polemiczne wersje zdarzeń czy rozumowanie odmienne, oparte na innym systemie wartości (postanowienie SA w Krakowie z 27.06.2000 r., II AKz 208/00, KZS 2000/7–8, poz. 46). O przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów można mówić wtedy, gdy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego zawiera oczywiste błędy natury faktycznej (np. niedostrzeżenie istotnych dowodów czy okoliczności) bądź logicznej (niezrozumienie implikacji wynikających z treści dowodów) (postanowienie SN z 25.02.2014 r., IV KK 31/14, LEX nr 1441277). Co oczywiste, nie stanowi naruszenia przepisów art. 7 i 410 dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób odmienny od oczekiwań stron procesowych (postanowienie SN z 19.02.2014 r., II KK 17/14, Prok. i Pr.-wkł. 2014/5, poz. 1). Reasumując, przekonanie sądu o wiarygodności jednych i niewiarygodności innych dowodów pozostaje pod ochroną art. 7 k.p.k. wtedy, gdy jest poprzedzone ujawnieniem na rozprawie głównej całokształtu istotnych okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) w sposób podyktowany obowiązkiem dociekania prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.) i stanowi wyraz rozważenia (art. 7 k.p.k., art. 4 k.p.k.), zgodnie z regułami poprawnego rozumowania, doświadczeniem życiowym i wskazaniami wiedzy, wszystkich ważkich okoliczności przemawiających na korzyść i niekorzyść oskarżonego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16.12.1974 r., Rw 618/74, OSNKW 1975 r., z. 3-4, poz. 47). Powyższą miarą w najmniejszym stopniu apelujący nie wykazał naruszenia przepisów postępowania.
W związku z przedstawionymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocenami dowodowymi i kwestionowaniem ich trafności w skardze apelacyjnej, zwłaszcza w odniesieniu do dowodów osobowych, słuszne będzie dodatkowe podkreślenie znaczenia, jakie w każdej sprawie ma bezpośrednia realizacja dowodów przez Sąd orzekający na rozprawie głównej. Nie ulega wątpliwości, że w każdej takiej sytuacji w której dowód (lub dowody) osobowe mają istotne znaczenie dla rekonstrukcji przebiegu badanych zdarzeń, zasada bezpośredniości odgrywa obok zasady swobodnej oceny dowodów rolę trudną do przecenienia. To właśnie Sąd I instancji dowody z wyjaśnień oskarżonego, a także zeznań świadków przeprowadził bezpośrednio na rozprawie głównej, miał bezpośredni z nimi kontakt w toku realizacji czynności dowodowych, oceniał złożone przez oskarżonego wyjaśnienia i zeznania świadków, kierując się zarówno ich treścią, jak też własnymi spostrzeżeniami i wrażeniami wynikającymi z zachowania się osób przesłuchiwanych, ich reakcji mentalnych na zadawane pytania, postawy w toku realizowanej czynności przesłuchania i stosunku do tej czynności. Warto dodać, że to właśnie ten bezpośredni kontakt z oskarżonym i świadkami stwarzał Sądowi I instancji właściwe warunki dla oceny wiarygodności składanych przez nich relacji. „Sąd odwoławczy” – jak trafnie podkreśla Sąd Najwyższy w tezie wyroku z dnia 19 lutego 2003 roku (V KK 119/02, LEX nr 76996) – „może odmiennie niż Sąd I instancji ocenić materiał dowodowy. Uwzględniając jednak obowiązywanie w polskim procesie karnym zasady bezpośredniości w kontakcie sądu z dowodami, która sprzyjać ma właśnie dokonywaniu poprawnych ocen w tym zakresie oraz to, że w postępowaniu odwoławczym dowodów – co do zasady – nie przeprowadza się, przyjąć należy, iż sąd odwoławczy może owej odmiennej oceny dokonać jedynie wtedy, gdy w sposób oczywisty ocena dokonana przez Sąd I instancji ma charakter dowolny. Może zatem to uczynić tylko, gdy nie jest ona oparta na całokształcie materiału dowodowego lub narusza zasady prawidłowego rozumowania albo wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego (…)”.
Sąd Okręgowy z należytą uwagą i dociekliwością zwrócił uwagę na różnice w treści relacji świadków i odniósł się do owych różnic w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ocena ta nie wykracza poza zakres swobody gwarantowanej w art. 7 k.p.k. Ustalenia w zakresie przypisanego oskarżonemu przestępstwa znęcania się nad W. R. mają wystarczające oparcie w jej zeznaniach i wbrew zarzutom skarżącego, potwierdza je O. R.. Ocena zachowania oskarżonego na płaszczyźnie art. 207 k.k. ma silne oparcie również w zaburzonej osobowości oskarżonego, cechującej się agresją, nadużywaniem środków odurzających, substancji psychotropowych, alkoholu, nieobliczalnością, niskim poziomem wyzwalania agresji. Oskarżony ma przy tym złą opinię środowiskową i był wielokrotnie karany.
Kary orzeczone przez Sąd I instancji nie raziły surowością w perspektywie trafnie ustalonych okoliczności mających znaczenie w tej materii. Te podnoszone w uzasadnieniu apelacji nie zostały pominięte i nadano im właściwe znaczenie.
Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia zarzutów odnoszących się do pozostałych (poza pierwszym) czynów, zaskarżony wyrok w tym zakresie należało utrzymać w mocy.
Zmiana orzeczenia o karze jednostkowej za czyn przypisany w puncie pierwszym części rozstrzygającej zaskarżonego wyroku skutkowała koniecznością wymierzenia nowej kary łącznej. Miał tu Sąd Apelacyjny na uwadze tę samą regułę asperacji, którą kierował się Sąd pierwszej instancji.
Na podstawie art. 624 § 1 kpk zwolniono oskarżonego od kosztów sądowych.
SSA Cezariusz Baćkowski
SSA Andrzej Kot
SSA Artur Tomaszewski