I USKP 6/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa ubezpieczonego Z. G. do emerytury w niższym wieku, przyznawanej pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach. Ubezpieczony pracował jako ślusarz w tartaku i twierdził, że spełnia wymóg 15 lat pracy w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999 r. Sąd Okręgowy przyznał mu prawo do emerytury, uwzględniając okres pracy jako ślusarza na podstawie zarządzenia Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej, które wymieniało ślusarza jako stanowisko pracy w szczególnych warunkach w ramach prac przy suchej destylacji drewna. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając odwołanie, ponieważ stanowisko ślusarza nie było bezpośrednio wymienione w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną ubezpieczonego, uznał zarzuty naruszenia prawa materialnego za uzasadnione. Podkreślił, że kluczowy jest rodzaj wykonywanej pracy, a nie tylko nazwa stanowiska. Wskazał, że resortowe wykazy, takie jak zarządzenie Ministra Rolnictwa, mogą być pomocne w kwalifikacji pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach, nawet jeśli nie ma jej w ogólnym wykazie. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując na potrzebę ponownego zbadania, czy praca ślusarza w tartaku, w kontekście konkretnych warunków (hałas, zapylenie), mogła być uznana za pracę w szczególnych warunkach, zgodnie z przepisami ustawy emerytalnej i rozporządzenia z 1983 r., z uwzględnieniem wykazu resortowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie prawa do emerytury w niższym wieku przez pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach, zwłaszcza gdy nazwa stanowiska nie jest wprost wymieniona w ogólnych wykazach, ale może być kwalifikowana na podstawie resortowych wykazów lub faktycznego charakteru pracy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika tartaku i kwalifikacji pracy ślusarza, ale jego zasady interpretacyjne dotyczące znaczenia resortowych wykazów i rodzaju pracy mogą być stosowane w innych przypadkach kwalifikacji pracy w szczególnych warunkach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy praca ślusarza w tartaku, nieujęta bezpośrednio w wykazie prac w szczególnych warunkach stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r., może być uznana za pracę w szczególnych warunkach uprawniającą do emerytury w niższym wieku, jeśli została uwzględniona w resorowym wykazie stanowisk pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, praca ślusarza może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, jeśli resortowy wykaz stanowisk pracy (np. zarządzenie Ministra Rolnictwa) kwalifikuje ją w ramach ogólnej kategorii prac (np. "prace przy suchej destylacji drewna i węgla aktywnego"), a ustalenia faktyczne potwierdzają narażenie na szkodliwe czynniki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie odmówił prawa do emerytury, opierając się wyłącznie na braku nazwy stanowiska ślusarza w ogólnym wykazie. Podkreślono, że kluczowy jest rodzaj wykonywanej pracy i jej charakter, a resortowe wykazy mogą stanowić podstawę do domniemania faktycznego o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach. Konieczne jest ustalenie, czy praca ślusarza faktycznie wiązała się ze znaczną szkodliwością dla zdrowia lub uciążliwością.
Jakie znaczenie dla kwalifikacji pracy jako "w szczególnych warunkach" mają resortowe wykazy stanowisk pracy w kontekście przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz rozporządzenia z 1983 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Resortowe wykazy mają charakter informacyjny i techniczno-porządkujący. Mogą stanowić podstawę do domniemania faktycznego, że praca na wymienionym w nich stanowisku była wykonywana w szczególnych warunkach, co jest istotne zwłaszcza gdy ogólny wykaz nie zawiera konkretnych nazw stanowisk, a jedynie ogólne kategorie prac.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wykazy resortowe, choć nie mają charakteru normatywnego po wejściu w życie Konstytucji, ułatwiają identyfikację stanowisk pracy w szczególnych warunkach. Mogą one stanowić dowód w sprawie, sugerując, że praca na danym stanowisku faktycznie spełniała kryteria pracy w szczególnych warunkach, co Sąd Apelacyjny powinien był uwzględnić.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. G. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (16)
Główne
ustawa emerytalna art. 184 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 32 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 32 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definiuje pracę w szczególnych warunkach jako pracę o znacznej szkodliwości dla zdrowia lub znacznym stopniu uciążliwości, albo wymagającą wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo.
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. art. § 2 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. art. § 1 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. art. § 4 § 1 pkt 3
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 32 § 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
zarządzenie Nr 16 Ministra Rolnictwa
Zarządzenie Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Wykaz resortowy, który wymieniał stanowisko ślusarza (poz. 16) w dziale VI (Prace przy suchej destylacji drewna i węgla aktywnego) jako pracę w szczególnych warunkach.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca ślusarza w tartaku, mimo braku bezpośredniego wymienienia w ogólnym wykazie prac w szczególnych warunkach, powinna być zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach na podstawie resortowego wykazu stanowisk pracy. • Sąd Apelacyjny wadliwie oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na braku nazwy stanowiska w ogólnym wykazie, pomijając rodzaj faktycznie wykonywanej pracy i jej potencjalną szkodliwość. • Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd Apelacyjny, w tym art. 382 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie dowodów i ustaleń Sądu Okręgowego.
Odrzucone argumenty
Stanowisko ślusarza nie jest wymienione w załącznikach A i B do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., co wyklucza możliwość zaliczenia pracy na tym stanowisku do pracy w szczególnych warunkach.
Godne uwagi sformułowania
Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, lecz rodzaj powierzonej mu pracy. • Decydujące znaczenie w analizie charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia uprawnień emerytalnych ma możliwość zakwalifikowania jej pod którąś z pozycji wymienionych w wykazie A. • Wykazy resortowe mają charakter informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający. • Z faktu, że właściwy minister [...] ustalił [...] że dane stanowisko pracy jest stanowiskiem pracy w szczególnych warunkach, może płynąć domniemanie faktyczne, że praca na tym stanowisku w istocie wykonywana była w takich warunkach.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący, sprawozdawca
Halina Kiryło
członek
Piotr Prusinowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do emerytury w niższym wieku przez pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach, zwłaszcza gdy nazwa stanowiska nie jest wprost wymieniona w ogólnych wykazach, ale może być kwalifikowana na podstawie resortowych wykazów lub faktycznego charakteru pracy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika tartaku i kwalifikacji pracy ślusarza, ale jego zasady interpretacyjne dotyczące znaczenia resortowych wykazów i rodzaju pracy mogą być stosowane w innych przypadkach kwalifikacji pracy w szczególnych warunkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu prawa do emerytury i interpretacji przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach, co jest istotne dla wielu osób i prawników. Pokazuje, jak ważne jest udowodnienie faktycznego charakteru pracy.
“Czy praca ślusarza w tartaku to praca w szczególnych warunkach? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
przemysł drzewny
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.