I USKP 39/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się z odwołania D. C. od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Powiatowy i Wojewódzki Zespół orzekły umiarkowany stopień niepełnosprawności. Sąd Rejonowy w K. oddalił odwołanie, uznając, że schorzenia odwołującej się (nadciśnienie, kamica żółciowa, zwyrodnienie kręgosłupa i stawów, uszkodzenie mózgu) powodują jedynie lekki lub umiarkowany stopień niepełnosprawności, nie spełniając przesłanek znacznego stopnia. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację, podzielając ustalenia sądu pierwszej instancji i podkreślając, że znaczny stopień niepełnosprawności wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek niezdolności do pracy oraz potrzeby stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych (nieuwzględnienie pogorszenia stanu zdrowia po wydaniu orzeczenia, nieuwzględnienie nowych dowodów) oraz materialnych (błędne zastosowanie przepisów o stopniu niepełnosprawności). Sąd Najwyższy uznał skargę za zasadną, wskazując na sprzeczności w opiniach biegłych, którzy stwierdzali brak poprawy stanu zdrowia odwołującej się od czasu orzeczenia znacznego stopnia niepełnosprawności, a jednocześnie orzekali umiarkowany stopień. Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy obu instancji nie dokonały całościowej oceny możliwości funkcjonowania odwołującej się w codziennym życiu i nie wyjaśniły w sposób wystarczający, dlaczego mimo braku poprawy stanu zdrowia zasadna jest zmiana stopnia niepełnosprawności. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ustalania stopnia niepełnosprawności, zwłaszcza w kontekście sprzecznych opinii biegłych, braku poprawy stanu zdrowia i oceny zdolności do samodzielnej egzystencji oraz pełnienia ról społecznych.
Dotyczy specyfiki postępowań w sprawach o ustalenie stopnia niepełnosprawności i stosowania przepisów proceduralnych w kontekście nowych dowodów i pogorszenia stanu zdrowia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji może uwzględnić nowe okoliczności dotyczące stanu zdrowia strony, które ujawniły się po wydaniu wyroku sądu pierwszej instancji, w postępowaniu apelacyjnym w sprawie o ustalenie stopnia niepełnosprawności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nie może uwzględniać nowych okoliczności dotyczących stanu zdrowia, które ujawniły się po wyroku sądu pierwszej instancji, ani powoływać się na nowe dowody w postępowaniu apelacyjnym. W przypadku ujawnienia się nowych okoliczności po wydaniu orzeczenia przez organ, należy wszcząć nowe postępowanie przed organem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na utrwalone orzecznictwo wskazał, że postępowanie sądowe w sprawach o ustalenie stopnia niepełnosprawności ma charakter odwoławczy od decyzji organu. Sąd kontroluje prawidłowość orzeczenia według stanu istniejącego w dacie jego wydania. Nowe okoliczności lub pogorszenie stanu zdrowia ujawnione po wydaniu orzeczenia organu lub wyroku sądu pierwszej instancji nie mogą być podstawą rozstrzygnięcia w postępowaniu apelacyjnym, a jedynie mogą stanowić podstawę do wszczęcia nowego postępowania przed organem.
Czy sprzeczne twierdzenia biegłych dotyczące braku poprawy stanu zdrowia odwołującej się od czasu orzeczenia znacznego stopnia niepełnosprawności, przy jednoczesnym orzeczeniu umiarkowanego stopnia, uzasadniają uchylenie wyroku sądu drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sprzeczne twierdzenia biegłych i brak całościowej oceny funkcjonowania strony w codziennym życiu, zwłaszcza w kontekście potrzeby stałej lub długotrwałej opieki, uzasadniają uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sądy obu instancji nie wzięły pod uwagę wszystkich okoliczności, w tym sprzecznych twierdzeń biegłych, którzy wskazywali na brak poprawy stanu zdrowia odwołującej się od czasu orzeczenia znacznego stopnia niepełnosprawności, a mimo to orzekali stopień umiarkowany. Brak było również całościowej oceny możliwości funkcjonowania odwołującej się w życiu społecznym i wyjaśnienia, jak stan zdrowia przekłada się na potrzebę opieki. Konieczne jest wyjaśnienie tych kwestii przez sąd drugiej instancji.
Czy sąd może uwzględnić okoliczności powszechnie znane, które nie były przedmiotem orzeczenia organu rentowego?
Odpowiedź sądu
W drodze wyjątku, sąd może uwzględnić okoliczności niebędące przedmiotem decyzji organu rentowego, jeśli należą do kategorii 'okoliczności pewnych' (faktów notorycznych), co prowadzi do skrócenia procedury. Jednakże, stan zdrowia strony zazwyczaj nie należy do tej kategorii.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że fakty powszechnie znane (notoryjne) to takie, które powinny być znane każdemu rozsądnemu mieszkańcowi danej miejscowości. Stan zdrowia strony zazwyczaj nie spełnia tych kryteriów i wymaga dowodu w postaci opinii biegłych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. C. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. | instytucja | organ |
Przepisy (12)
Główne
u.r.z.s. art. 4 § 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Znaczny stopień niepełnosprawności stwierdza się u osoby niezdolnej do pracy albo zdolnej do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, wymagającej jednocześnie stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
u.r.z.s. art. 4 § 2
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Dz.U. z 2021 r., poz. 857 art. 29 § 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
Dz.U. z 2021 r., poz. 857 art. 29 § 2
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
Pomocnicze
u.r.z.s. art. 3 § 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
u.r.z.s. art. 4 § 4
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Niezdolność do samodzielnej egzystencji występuje w przypadku naruszenia sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych sąd bierze pod uwagę stan rzeczy z chwili wydania decyzji, a nie z chwili zamknięcia rozprawy, z wyjątkiem sytuacji, gdy świadczenie bez wątpliwości zostałoby przyznane.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku ujawnienia się nowych okoliczności po wydaniu orzeczenia przez organ, sąd powinien uchylić orzeczenie, przekazać sprawę wojewódzkiemu zespołowi i umorzyć postępowanie.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku ujawnienia się nowych okoliczności po wydaniu orzeczenia przez organ, sąd powinien uchylić orzeczenie, przekazać sprawę wojewódzkiemu zespołowi i umorzyć postępowanie.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 228 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzeczności w opiniach biegłych dotyczące braku poprawy stanu zdrowia odwołującej się od czasu orzeczenia znacznego stopnia niepełnosprawności, przy jednoczesnym orzeczeniu stopnia umiarkowanego. • Niedostateczna ocena całościowa możliwości funkcjonowania odwołującej się w codziennym życiu i brak wyjaśnienia, jak stan zdrowia przekłada się na potrzebę opieki.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 316 § 1 k.p.c. i art. 477^14 § 6 k.p.c. w zw. z art. 477^14a k.p.c. dotyczące nieuwzględnienia pogorszenia stanu zdrowia po wydaniu orzeczenia. • Zarzut naruszenia art. 228 § 1 k.p.c. przez nieuwzględnienie faktu powszechnie znanego. • Zarzut naruszenia art. 382 k.p.c. w zakresie nieuwzględnienia dowodów dotyczących stanu zdrowia po wydaniu orzeczenia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. • Skarga kasacyjna okazała się zasadna w stopniu uprawniającym Sąd Najwyższy do wydania orzeczenia kasatoryjnego. • Całkowicie chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 316 k.p.c. oraz art. 477^14 § 6 k.p.c. w zw. z art. 477^14a k.p.c. • Przed sądem ubezpieczony może żądać jedynie korekty stanowiska zajętego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności i wykazywać swoją rację, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżonym orzeczeniem, natomiast nie może podnosić czegoś, o czym zespół nie decydował. • Nie można również mówić o naruszeniu art. 382 k.p.c. w zakresie dotyczącym nieuwzględnienia w materiale dowodowym wskazywanych przez odwołującą się dowodów. • Natomiast słusznie wskazuje skarżąca na to, że Sądy obu instancji nie wzięły pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, pomijając że w opiniach biegłych- specjalisty reumatologa W. D. oraz lekarza G. S. - specjalisty ortopedii i traumatologii, znalazły się sprzeczne twierdzenia.
Skład orzekający
Piotr Prusinowski
przewodniczący
Dawid Miąsik
sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania stopnia niepełnosprawności, zwłaszcza w kontekście sprzecznych opinii biegłych, braku poprawy stanu zdrowia i oceny zdolności do samodzielnej egzystencji oraz pełnienia ról społecznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w sprawach o ustalenie stopnia niepełnosprawności i stosowania przepisów proceduralnych w kontekście nowych dowodów i pogorszenia stanu zdrowia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu ustalania stopnia niepełnosprawności i pokazuje, jak istotna jest precyzja w opiniach biegłych oraz kompleksowa ocena stanu zdrowia przez sądy. Pokazuje też złożoność procedury odwoławczej.
“Czy brak poprawy stanu zdrowia oznacza zawsze znaczny stopień niepełnosprawności? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.