I USKP 26/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kwalifikacji umowy zawartej między Teatrem im. [...] w K. a D. R. jako umowy o dzieło czy umowy o świadczenie usług w kontekście obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne. Teatr zawarł z D. R. umowę o dzieło na opracowanie werdyktu festiwalowego, za co przyznano honorarium. Organ rentowy stwierdził, że D. R. podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej umowy, uznając ją za umowę o świadczenie usług. Sądy obu instancji (Okręgowy i Apelacyjny) podzieliły stanowisko ZUS, podkreślając, że kluczowa jest treść umowy i sposób jej wykonania, a nie nazwa. Stwierdzono, że umowa nie określała konkretnego, zindywidualizowanego rezultatu, a jedynie zobowiązywała do starannego działania. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną teatru, potwierdził prawidłowość ustaleń sądów niższych instancji. Sąd Najwyższy szczegółowo omówił kryteria odróżniające umowę o dzieło (umowa rezultatu) od umowy o świadczenie usług (umowa starannego działania), wskazując na konieczność określenia konkretnego, zindywidualizowanego dzieła, które można poddać ocenie pod kątem wad. W analizowanej umowie brakowało takich elementów, a przedmiotem świadczenia było jedynie opracowanie krótkiego sprawozdania z nagrodami, co nie spełniało wymogów dzieła. Sąd Najwyższy podkreślił, że nawet jeśli umowa dotyczy twórczości artystycznej, musi być precyzyjnie skonstruowana, aby mogła być uznana za umowę o dzieło. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając umowę za umowę o świadczenie usług, co rodzi obowiązek objęcia ubezpieczeniami społecznymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów odróżniających umowę o dzieło od umowy o świadczenie usług w kontekście obowiązku ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w przypadku umów związanych z twórczością lub oceną artystyczną.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji opracowania werdyktu festiwalowego, jednak przedstawione zasady są ogólne dla kwalifikacji umów.
Zagadnienia prawne (1)
Czy umowa zawarta na opracowanie werdyktu festiwalowego, mimo nazwania jej umową o dzieło, spełnia kryteria umowy o dzieło, czy też jest umową o świadczenie usług w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa zawarta na opracowanie werdyktu festiwalowego, która nie określa konkretnego, zindywidualizowanego rezultatu i nie pozwala na jego weryfikację pod kątem wad, lecz zobowiązuje do starannego wykonania czynności, jest umową o świadczenie usług, a nie umową o dzieło.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowe dla odróżnienia umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest to, czy umowa zobowiązuje do osiągnięcia konkretnego, zindywidualizowanego rezultatu (dzieło), czy też do starannego działania w celu jego osiągnięcia. W analizowanej sprawie brak było precyzyjnego określenia dzieła, jego cech i parametrów, co uniemożliwiało jego weryfikację. Efektem pracy był jedynie krótki raport, a nie dzieło w rozumieniu art. 627 k.c. Dlatego umowa została zakwalifikowana jako umowa o świadczenie usług.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Teatr im. [...] w K. | instytucja | odwołujący się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie Wielkopolskim | instytucja | organ rentowy |
| D. R. | osoba_fizyczna | zainteresowana |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Definicja umowy o dzieło jako zobowiązania do wykonania oznaczonego dzieła.
k.c. art. 734 § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy zlecenia jako zobowiązania do dokonania określonej czynności prawnej.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o zleceniu do umów o świadczenie usług.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Zasada wykładni umów, zgodnie z którą należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko dosłowne brzmienie.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która nie jest absolutna i nie może być sprzeczna z ustawą.
k.c. art. 58 § 1, 2 i 3
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
ustawa systemowa art. 6 § 1 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określenie osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
ustawa systemowa art. 12 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określenie osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
ustawa systemowa art. 13 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określenie osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
ustawa systemowa art. 46 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określenie osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
ustawa systemowa art. 47 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określenie osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej art. 66 § 1 pkt 1e
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określenie osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom zdrowotnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa zawarta przez teatr z D. R. nie spełniała kryteriów umowy o dzieło, ponieważ nie określała konkretnego, zindywidualizowanego rezultatu, który można by ocenić pod kątem wad. • Przedmiotem umowy było staranne działanie, a nie osiągnięcie konkretnego dzieła. • Werdykt festiwalowy był jedynie krótkim sprawozdaniem, a nie dziełem w rozumieniu art. 627 k.c. • Umowa zobowiązywała do sumiennego i starannego wykonania czynności, co jest cechą umowy o świadczenie usług.
Odrzucone argumenty
Umowa zawarta przez teatr z D. R. była umową o dzieło, ponieważ zgodnym zamiarem stron było osiągnięcie konkretnego rezultatu w postaci werdyktu jury. • Umowa zawierała przedmiotowo istotne elementy typowe dla dzieła, a mianowicie wykonanie oznaczonego dzieła w sposób zindywidualizowany i konkretny. • Zastosowanie art. 734 § 1 k.c. w związku z art. 750 k.c. było błędne, gdyż umowa realizowała wszelkie elementy umowy o dzieło. • Naruszenie zasady swobody umów poprzez przekształcenie umowy o dzieło w umowę o świadczenie usług, podczas gdy strony ukształtowały treść i cel umowy w granicach prawa.
Godne uwagi sformułowania
Decydująca jest treść, a nie nazwa umowy. • Przedmiotem umowy jest zatem zobowiązanie do wykonania określonego dzieła, które może mieć charakter materialny, jak i niematerialny, zaś sama umowa jest umową rezultatu. • W odróżnieniu od umowy zlecenia, umowa o dzieło wymaga, by starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. • Nazwa umowy z eksponowaniem terminologii służącej podkreśleniu charakteru umowy jako umowy zlecenia lub umowy o dzieło, nie jest elementem decydującym samodzielnie o rodzaju zobowiązania, w oderwaniu od oceny rzeczywistego przedmiotu tej umowy i sposobu oraz okoliczności jej zawarcia i wykonania. • Najistotniejsze dla oceny kwalifikacji typu rodzajowego przedmiotowej umowy, było to, że strony umowy nie skonkretyzowały dzieła w sposób powodujący jego zindywidualizowanie (brak przymiotu oznaczoności dzieła), w tym co do kryteriów pozwalających weryfikować „dzieło” pod względem wystąpienia ewentualnych wad fizycznych. • Rzeczywista umowa o dzieło, jako umowa rezultatu, winna zaś zawierać kryteria, w odniesieniu do których będzie możliwa weryfikacja jej wykonania. • Każda umowa o dzieło należy do kategorii umów rezultatu, jednak nie każda umowa rezultatu może być podporządkowana przepisom umowy o dzieło. • Zgodny zamiar stron i cel umowy objawiają się nie w treści kontraktu (który zazwyczaj odpowiada kodeksowym wzorcom), lecz w sposobie jego realizacji, odsłaniającym rzeczywiste intencje stron. […]
Skład orzekający
Halina Kiryło
przewodniczący
Bohdan Bieniek
członek
Maciej Pacuda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów odróżniających umowę o dzieło od umowy o świadczenie usług w kontekście obowiązku ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w przypadku umów związanych z twórczością lub oceną artystyczną."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji opracowania werdyktu festiwalowego, jednak przedstawione zasady są ogólne dla kwalifikacji umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia umów o dzieło i umów zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki pracodawców i prawa pracowników/zleceniobiorców w zakresie ubezpieczeń społecznych. Wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy subtelnych różnic jest cenne dla praktyków.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy werdykt festiwalowy podlega ZUS.”
Sektor
kultura
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.