I USKP 12/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania B. P. i S. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę. Organ rentowy twierdził, że umowa zawarta 12 listopada 2018 r. była pozorna i miała na celu obejście prawa. Sąd Okręgowy w Łodzi uznał umowę za ważną, stwierdzając, że ubezpieczony faktycznie wykonywał pracę, a zatrudnienie było uzasadnione potrzebami płatnika składek, który rozwijał działalność o prace stolarskie. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację ZUS, potwierdzając ustalenia Sądu Okręgowego i podkreślając, że ocena dowodów była prawidłowa. Sąd Najwyższy w wyroku z 25 stycznia 2023 r. oddalił skargę kasacyjną ZUS, uznając, że kluczowe jest faktyczne wykonywanie pracy, a nie tylko formalne zawarcie umowy. Sąd podkreślił, że skoro umowa była realizowana, nie można mówić o pozorności, nawet jeśli istniał zamiar skorzystania ze świadczeń ubezpieczeniowych. ZUS został obciążony kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że faktyczne wykonywanie pracy jest kluczowe dla ważności umowy o pracę i podlegania ubezpieczeniom społecznym, nawet jeśli istniał zamiar skorzystania ze świadczeń. Interpretacja pojęcia pozorności umowy o pracę w kontekście ubezpieczeń społecznych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego zasady są szeroko stosowane w sprawach dotyczących pozorności umów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o pracę zawarta między pracownikiem a pracodawcą może być uznana za pozorną, jeśli pracownik faktycznie wykonuje pracę, a celem było uzyskanie świadczeń z ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o pracę nie może być uznana za pozorną, gdy praca jest rzeczywiście wykonywana, a zatrudnienie jest uzasadnione potrzebami płatnika składek. Nawet jeśli celem było skorzystanie ze świadczeń ubezpieczeniowych, nie dyskwalifikuje to umowy, jeśli jest ona faktycznie realizowana.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowe dla oceny pozorności umowy o pracę jest faktyczne wykonywanie pracy i realizacja praw i obowiązków wynikających ze stosunku pracy. Samo formalne zawarcie umowy, wypłata wynagrodzenia czy przystąpienie do ubezpieczenia nie przesądzają o pozorności. Jeśli umowa jest faktycznie realizowana, nie można mówić o pozorności, nawet jeśli strony miały zamiar skorzystania ze świadczeń ubezpieczeniowych, co jest racjonalnym celem.
Czy sąd drugiej instancji ma obowiązek szczegółowo odnieść się do wszystkich zarzutów apelacji, w tym wniosków dowodowych?
Odpowiedź sądu
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, ale nie ma obowiązku szczegółowego odniesienia się do wszystkich argumentów apelującego, zwłaszcza jeśli uzna je za nieuzasadnione lub nieistotne dla rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że obowiązek sądu drugiej instancji do rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie jest kategoryczny. Sąd może pominąć nieistotne argumenty apelującego, jeśli okoliczności istotne zostały dostatecznie wyjaśnione, a ocena dowodów nie przekracza granic swobodnej oceny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. P. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| S. D. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Łodzi | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (23)
Główne
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Pozorność czynności prawnej zachodzi, gdy strony mają na celu wywołanie innego skutku prawnego niż ten, który wynika z treści czynności prawnej, lub gdy nie mają zamiaru wywołać żadnych skutków prawnych.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Określa elementy stosunku pracy, w tym faktyczne wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy za wynagrodzeniem.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawę do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym stanowi zatrudnienie, stosunek pracy, działalność podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 219
Kodeks postępowania cywilnego
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy.
k.p.c. art. 385 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 205 § 12 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 2 i 5 oraz § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § 2 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 7 listopada 2018 r. o ustanowieniu Święta Narodowego z okazji Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej art. 1
k.p.c. art. 228
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 327 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne wykonywanie pracy przez ubezpieczonego. • Uzasadnienie zatrudnienia potrzebami płatnika składek. • Posiadanie przez ubezpieczonego odpowiedniego wykształcenia i doświadczenia. • Potwierdzenie świadczenia pracy przez zeznania stron i świadków. • Umowa o pracę nie była pozorna, ponieważ była faktycznie realizowana.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę była pozorna i miała na celu obejście prawa. • Brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego przez Sąd pierwszej instancji. • Naruszenie przepisów postępowania przez sądy niższych instancji. • 12 listopada 2018 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy i świętem narodowym, co miało wpływać na ważność umowy. • Sąd pierwszej instancji ustalił stan faktyczny na dzień zamknięcia rozprawy, a nie na dzień wydania decyzji.
Godne uwagi sformułowania
o tym, czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy • w przypadku, gdy w efekcie zawarcia umowy o pracę jest ona faktycznie wykonywana - mamy do czynienia z występowaniem spodziewanego skutku, nie można więc wskazywać na pozorność oświadczeń woli zawarcia takiej umowy • nie powinna dziwić motywacja do podejmowania określonego rodzaju aktywności zawodowej wyłącznie w celu bycia objętym systemem ubezpieczeń społecznych. Jest to zachowanie racjonalne, usprawiedliwione, a nawet pożądane
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący
Józef Iwulski
sprawozdawca
Maciej Pacuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że faktyczne wykonywanie pracy jest kluczowe dla ważności umowy o pracę i podlegania ubezpieczeniom społecznym, nawet jeśli istniał zamiar skorzystania ze świadczeń. Interpretacja pojęcia pozorności umowy o pracę w kontekście ubezpieczeń społecznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego zasady są szeroko stosowane w sprawach dotyczących pozorności umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ZUS próbuje podważyć umowy o pracę, a Sąd Najwyższy jasno określa kryteria oceny pozorności, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i pracowników.
“Czy umowa o pracę zawarta dla świadczeń ZUS jest nieważna? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.