I USK 955/26Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej emerytura 23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku ubezpieczonego W. W. o ponowne obliczenie emerytury z powszechnego wieku emerytalnego z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej zmienił decyzję ZUS, zobowiązując organ rentowy do wyrównania świadczenia. Sąd Apelacyjny w Katowicach zmienił wyrok Sądu Okręgowego, ustalając wysokość emerytury na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej, bez pomniejszenia podstawy jej obliczenia o kwoty pobranych wcześniej emerytur, poczynając od dnia złożenia wniosku. Organ rentowy złożył skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię i zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, argumentując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/24) nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw i nie jest podstawą do ponownego ustalenia wysokości emerytury. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej należy uznać za niezgodne z art. 2 Konstytucji RP (zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa) zarówno wobec kobiet z rocznika 1953, jak i mężczyzn urodzonych w latach 1949-1953, którzy skorzystali z prawa do emerytury wcześniejszej. Sąd Najwyższy podkreślił, że nawet jeśli wyrok TK z 4 czerwca 2024 r. miał wady formalne, nie wpływa to na stosowanie standardu konstytucyjnego wypracowanego w orzecznictwie TK i SN w podobnych sprawach. Sąd Najwyższy zaznaczył, że niekonstytucyjność przepisu nie obejmuje sytuacji, gdy ubezpieczony kontynuował pobieranie wcześniejszej emerytury już po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, ale w tym konkretnym przypadku Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował prawo.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie niezgodności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją RP i zasady zaufania do państwa, nawet w przypadku wadliwości formalnych orzeczeń TK.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osób, które pobierały wcześniejszą emeryturę i nabyły prawo do emerytury powszechnej, z uwzględnieniem daty złożenia wniosku i daty wejścia w życie spornego przepisu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który przewiduje pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej emerytur, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodne z art. 2 Konstytucji RP, nawet jeśli wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający tę niezgodność nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na własne orzecznictwo, stwierdził, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, zarówno wobec kobiet z rocznika 1953, jak i mężczyzn urodzonych w latach 1949-1953, którzy skorzystali z prawa do emerytury wcześniejszej. Podkreślono, że ustawodawca nie ma prawa wprowadzać niekorzystnych zmian po rozpoczęciu pobierania wcześniejszej emerytury.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, może stanowić podstawę do odstąpienia od stosowania przepisu ustawy przez organ rentowy lub sąd?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niepublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie jest formalnie podstawą do odstąpienia od stosowania przepisu, jednakże standard konstytucyjny wypracowany w orzecznictwie TK i SN w podobnych sprawach powinien być uwzględniany przez sądy powszechne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że chociaż skuteczność wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) mogła być ograniczona z uwagi na wady proceduralne, to nie wpływa to na stosowanie standardu konstytucyjnego wypracowanego w sprawie P 20/16 w stosunku do innych ubezpieczonych znajdujących się w podobnej sytuacji faktycznej. Sąd powszechny może stosować bezpośrednio Konstytucję RP do oceny konstytucyjności sposobu zastosowania przepisu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zastosowanie przepisu jest niezgodne z Konstytucją RP, narusza zasadę zaufania do państwa i stanowionego prawa, zwłaszcza w odniesieniu do osób, które pobierały wcześniejszą emeryturę przed wejściem w życie przepisu lub w czasie, gdy nie mógł przewidzieć jego skutków.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 26
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa obliczenia emerytury bez pomniejszenia o kwoty pobranych wcześniej emerytur.
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do ponownego obliczenia emerytury w związku z wyrokami Trybunału Konstytucyjnego.
ustawa emerytalna art. 129 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do przeliczenia świadczenia od miesiąca złożenia wniosku.
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do ponownego obliczenia emerytury.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodne z Konstytucją RP (zasada zaufania do państwa i prawa). • Standard konstytucyjny wypracowany w orzecznictwie TK i SN powinien być stosowany nawet w przypadku wadliwości formalnych wyroku TK lub braku jego publikacji.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/24) nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw i nie jest podstawą do odstąpienia od stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. • Organ rentowy nie jest uprawniony do samodzielnej oceny konstytucyjności norm ustawy.
Godne uwagi sformułowania
zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej należy uznać za niezgodne z art. 2 Konstytucji RP i z wyrażoną w tym przepisie zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa • nie ma podstaw do „rozciągnięcia” waloru niekonstytucyjności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej na osoby, które złożyły wniosek o emeryturę w wieku obniżonym po dniu 31 grudnia 2012 r. • ustawodawca ma prawo limitować wysokość emerytur, nie ma jednak prawa wprowadzać niekorzystnych dla ubezpieczonych zmian po rozpoczęciu pobierania wcześniejszej emerytury.
Skład orzekający
Dawid Miąsik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie niezgodności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją RP i zasady zaufania do państwa, nawet w przypadku wadliwości formalnych orzeczeń TK."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osób, które pobierały wcześniejszą emeryturę i nabyły prawo do emerytury powszechnej, z uwzględnieniem daty złożenia wniosku i daty wejścia w życie spornego przepisu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami emerytalnymi i konstytucyjnością przepisów, co jest istotne dla szerokiego grona odbiorców, w tym prawników i osób zainteresowanych systemem emerytalnym.
“Emerytura bez obcięcia? Sąd Najwyższy potwierdza: przepisy emerytalne niezgodne z Konstytucją!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.