Orzeczenie · 2024-07-10

I USK 344/23

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-07-10
SNubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚrednianajwyższy
emerytura policyjnasłużba w PRLustawa zaopatrzeniowaIPNSąd Najwyższyskarga kasacyjnaprawo ubezpieczeń społecznych

Sąd Najwyższy w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 10 lipca 2024 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej H. P., następcy prawnego zmarłego C. P., od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 30 marca 2023 r. Sprawa dotyczyła wysokości emerytury policyjnej, a Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie, oddalając odwołanie od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA. Decyzja ta obniżyła emeryturę C. P. poprzez wyeliminowanie z podstawy wymiaru okresu służby od 1 września 1954 r. do 31 października 1957 r. oraz limitowanie świadczenia do poziomu przeciętnej emerytury ZUS. Sąd Apelacyjny uznał, że służba w tym okresie była służbą na rzecz totalitarnego państwa, opierając się na definicji legalnej zawartej w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Skarżąca zarzuciła błędną, literalną wykładnię tego przepisu oraz naruszenie przepisów postępowania, twierdząc, że sąd powinien oceniać służbę na podstawie całokształtu okoliczności faktycznych i indywidualnych czynów. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność), stwierdził, że skarżąca nie wykazała istnienia tych przesłanek. Podkreślono, że skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia od każdego rozstrzygnięcia, a jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych. Sąd Najwyższy przywołał swoje wcześniejsze orzecznictwo dotyczące wykładni art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, wskazując, że kwalifikacja służby jako służby na rzecz totalitarnego państwa wymaga analizy wszystkich okoliczności sprawy, a nie tylko informacji z IPN. Stwierdzono, że Sąd Apelacyjny nie oparł się wyłącznie na informacji z IPN, ale również na analizie formacji i akt osobowych, a podniesione zarzuty nie wskazują na oczywiste naruszenie prawa. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, a także kwestie związane z kwalifikacją służby na rzecz totalitarnego państwa w kontekście emerytur policyjnych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia, co ogranicza jego wartość precedensową w zakresie meritum sprawy. Kwestia służby na rzecz totalitarnego państwa jest nadal przedmiotem interpretacji.

Zagadnienia prawne (2)

Czy pojęcie 'służba na rzecz totalitarnego państwa' w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej stanowi definicję legalną podlegającą wyłącznie wykładni literalnej, czy też powinno być oceniane szerzej na podstawie całokształtu okoliczności sprawy i indywidualnych czynów?

Odpowiedź sądu

Sąd Apelacyjny przyjął wykładnię literalną, podczas gdy skarżąca postuluje szerszą ocenę. Sąd Najwyższy nie przyjął skargi do rozpoznania, wskazując na brak oczywistej zasadności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy nie rozpoznał merytorycznie skargi, ale wskazał na swoje wcześniejsze orzecznictwo, które dopuszcza analizę wszystkich okoliczności sprawy, w tym indywidualnych czynów, przy ocenie służby na rzecz totalitarnego państwa, jednocześnie podkreślając znaczenie formacji i domniemanie faktyczne wynikające ze służby w określonych instytucjach.

Czy sąd jest związany informacją z IPN o przebiegu służby ubezpieczonego na rzecz totalitarnego państwa, czy też ubezpieczony ma prawo wykazać za pomocą dowodów odmienny stan faktyczny?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie rozpoznał merytorycznie skargi, ale w swoim uzasadnieniu wskazał, że ciężar dowodu w sytuacji potwierdzenia służby w instytucjach wymienionych w art. 13b ustawy przechodzi na ubezpieczonego, który może obalić domniemanie służby na rzecz totalitarnego państwa.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy nie rozpoznał merytorycznie skargi, ale odniósł się do kwestii ciężaru dowodu w sprawach dotyczących służby na rzecz totalitarnego państwa, wskazując, że ubezpieczony może obalić domniemanie służby.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
H. P.osoba_fizycznanastępca prawny zmarłego C. P.
Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawieorgan_państwowypozwany

Przepisy (7)

Główne

ustawa zaopatrzeniowa art. 13b § 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Kwestia wykładni pojęcia 'służba na rzecz totalitarnego państwa' oraz jego stosowania.

ustawa zaopatrzeniowa art. 15c

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Podstawa do wyeliminowania okresów służby z podstawy wymiaru emerytury i limitowania jej wysokości.

k.p.c. art. 398¹⁹ § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pomocnicze

ustawa zaopatrzeniowa art. 32 § 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

k.p.c. art. 398⁴ § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Wymóg uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Obowiązek dowodzenia.

k.p.c. art. 232 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek przedstawienia dowodów.

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania • Sąd Najwyższy jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji • skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji • rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych • przedsąd, polegający między innymi na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania • oczywista zasadność skargi kasacyjnej • kwalifikowana postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegająca na jego oczywistości widocznej prima facie • służba na rzecz totalitarnego państwa nie może być dokonane wyłącznie na podstawie informacji Instytutu Pamięci Narodowej • domniemanie faktyczne (wynikające z informacji o przebiegu służby potwierdzającej służbę w tych jednostkach, uchwała Sądu Najwyższego III UZP 1/20, pkt 60), że służba w nich była służbą na rzecz totalitarnego państwa. Domniemanie to może być obalone w procesie cywilnym. • ciężar dowodu przechodzi na ubezpieczonego

Skład orzekający

Dawid Miąsik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, a także kwestie związane z kwalifikacją służby na rzecz totalitarnego państwa w kontekście emerytur policyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia, co ogranicza jego wartość precedensową w zakresie meritum sprawy. Kwestia służby na rzecz totalitarnego państwa jest nadal przedmiotem interpretacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii historyczno-prawnej służby w PRL i jej wpływu na świadczenia emerytalne, a także procedury kasacyjnej przed Sądem Najwyższym. Odmowa przyjęcia skargi przez SN jest istotna dla zrozumienia wymogów formalnych.

Czy służba w PRL nadal wpływa na wysokość emerytury? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady oceny służby na rzecz totalitarnego państwa.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Cytowane w odpowiedziach

Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst