I UK 462/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 maja 2018 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej Miejskich Zakładów Opieki Zdrowotnej w Ż. Spółki z o.o. od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie dotyczącej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd pierwszej instancji oddalił odwołania płatnika składek oraz zainteresowanych lekarzy od decyzji ZUS dotyczącej przypisu składek. Sąd ustalił, że lekarze, będący pracownikami MZOZ, prowadzili jednocześnie własną działalność gospodarczą i zawierali z pracodawcą umowy na dyżury lekarskie oraz usługi medyczne. Sąd Okręgowy i Apelacyjny uznały te umowy za cywilnoprawne, podlegające przepisom o zleceniu, a tym samym podlegające obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym na mocy art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ były zawierane z własnym pracodawcą. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę kasacyjną, stwierdził, że przedstawione przez skarżącą zagadnienia prawne nie spełniają kryteriów istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, ani nie zachodzi nieważność postępowania czy oczywista zasadność skargi. Sąd odwołał się do wcześniejszego postanowienia w analogicznej sprawie, podkreślając, że umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie mogą być utożsamiane z umowami o świadczenie usług polegających na pełnieniu dyżurów lekarskich przez lekarzy zatrudnionych na podstawie umów o pracę przez podmiot zlecający takie usługi. Sąd Najwyższy odmówił również zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla ZUS, ponieważ odpowiedź na skargę kasacyjną została wniesiona po terminie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku ubezpieczeń społecznych dla umów cywilnoprawnych zawieranych przez pracowników z własnymi pracodawcami, a także zakazu podwykonawstwa usług medycznych przez lekarzy zatrudnionych w placówkach finansowanych ze środków publicznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji lekarzy zatrudnionych w placówkach medycznych, którzy jednocześnie prowadzą własną działalność gospodarczą i zawierają umowy z pracodawcą.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji, stwierdzając nieważność stosunku prawnego, jest uprawniony jednocześnie uznać, że przychód z nieważnego stosunku prawnego jest przychodem wynikającym z innego tytułu prawnego (wynagrodzenia za pracę), mimo że nie badano tego w poprzednich instancjach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny nie stwierdził nieważności stosunku prawnego, lecz dokonał jego wykładni zgodnie z art. 65 § 2 k.c., uznając, że umowa na świadczenie usług medycznych przez lekarza zatrudnionego u świadczeniodawcy jest niedopuszczalna w świetle prawa i powinna być traktowana jako umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sąd drugiej instancji dokonał wykładni umowy, a nie stwierdził jej nieważności. Zastosowanie art. 65 § 2 k.c. pozwoliło na uznanie, że świadczenie pracy podczas dyżuru lekarskiego odbywało się na podstawie innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, co skutkuje objęciem przychodu obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi na mocy art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Czy dopuszczalne jest zawieranie przez świadczeniodawców (np. szpitali) umów z lekarzami zatrudnionymi u nich na udzielanie świadczeń zdrowotnych, nawet jeśli lekarze ci prowadzą własną działalność gospodarczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 132 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zakazuje zawierania takich umów, co oznacza, że świadczeniodawca nie może zlecić lekarzowi zatrudnionemu u niego udzielania świadczeń zdrowotnych w ramach umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartej z NFZ, nawet na podstawie umowy cywilnoprawnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na art. 132 ust. 3 i art. 133 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podkreślił, że wyłączona jest możliwość legalnego udzielania w tym samym pracowniczym zakresie usług lub świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych Narodowego Funduszu Zdrowia, w tym pełnienia dyżurów medycznych u własnego pracodawcy na podstawie indywidualnej lub grupowej praktyki zarejestrowanej jako pozarolnicza działalność medyczna.
Czy przychód z umowy cywilnoprawnej zawartej z własnym pracodawcą, która podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, powinien być kwalifikowany jako konkretny składnik wynagrodzenia w ramach stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podmiot stosujący się do zasad z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej nie jest zobligowany do kwalifikowania konkretnego przychodu jako wynagrodzenia za pracę, lecz zalicza przychód z umowy cywilnoprawnej do podstawy wymiaru składki, obliczając należne składki od kwoty łącznej obejmującej wynagrodzenie za pracę i wynagrodzenie z umów cywilnych. Jest to zabieg rachunkowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zabieg ten ma charakter rachunkowy, a nie interpretacyjny, co oznacza, że przychód z umowy cywilnoprawnej jest dodawany do wynagrodzenia ze stosunku pracy w celu ustalenia łącznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Miejskich Zakładów Opieki Zdrowotnej w Ż. Spółki z o.o. | spółka | odwołujący |
| W. P. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| B. B. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | organ_państwowy | pozwany |
| Miejskich Zakładów Opieki Zdrowotnej w Ż. Spółki z o.o. | spółka | zainteresowany |
| W. P. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| B. B. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (13)
Główne
u.ś.o.z.f.ś.p. art. 132 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z.f.ś.p. art. 132 § ust. 3
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Zakaz zawierania umów z lekarzami zatrudnionymi przez świadczeniodawcę.
u.ś.o.z.f.ś.p. art. 133
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Umowa o udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotne; zakaz zlecania podwykonawstwa lekarzom zatrudnionym u świadczeniodawcy.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług z własnym pracodawcą podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
W umowach należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko jej dosłowne brzmienie.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące zlecenia stosuje się do umów o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
u.z.o.z. art. 35 § ust. 1
Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 167
Kodeks postępowania cywilnego
u.dz.l. art. 26
Ustawa o działalności leczniczej
u.dz.l. art. 27
Ustawa o działalności leczniczej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowy cywilnoprawne zawierane przez lekarzy z własnym pracodawcą, nawet jeśli dotyczą świadczenia usług medycznych, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym na mocy art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. • Sąd Najwyższy nie jest zobowiązany do przyjmowania skarg kasacyjnych, które nie spełniają wymogów istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, ani nie zachodzi nieważność postępowania czy oczywista zasadność skargi. • Odpowiedź na skargę kasacyjną wniesiona po terminie nie wywołuje skutków prawnych, w tym wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej Spółki dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, które nie spełniły wymogów do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (...), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (...), zachodzi nieważność postępowania (...) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (...). • Umowa, na podstawie której lekarz wykonuje swój zawód polegający na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, nie może być utożsamiana z umową o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. • Wyłączona jest zatem możliwość legalnego udzielenia w tym samym pracowniczym zakresie usług lub świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych Narodowego Funduszu Zdrowia, w tym pełnienia dyżurów medycznych u własnego pracodawcy na podstawie indywidualnej lub grupowej praktyki zarejestrowanej jako pozarolnicza działalność medyczna. • Zabieg ten ma charakter rachunkowy, nie zaś interpretacyjny.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku ubezpieczeń społecznych dla umów cywilnoprawnych zawieranych przez pracowników z własnymi pracodawcami, a także zakazu podwykonawstwa usług medycznych przez lekarzy zatrudnionych w placówkach finansowanych ze środków publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji lekarzy zatrudnionych w placówkach medycznych, którzy jednocześnie prowadzą własną działalność gospodarczą i zawierają umowy z pracodawcą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dotyczącego obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne od umów zawieranych przez pracowników z własnymi pracodawcami, co ma szerokie implikacje dla wielu branż, nie tylko medycznej. Dodatkowo, kwestia zakazu podwykonawstwa usług medycznych jest istotna dla sektora ochrony zdrowia.
“Czy dyżur lekarski u własnego pracodawcy to dodatkowa składka? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.