Orzeczenie · 2015-10-08

I UK 447/14

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2015-10-08
SNubezpieczenia społecznerentyWysokanajwyższy
renta rodzinnaniezdolność do pracyZUSorzecznictwo lekarskiedowodypostępowanie dowodoweSąd Najwyższyustawa emerytalna

Sprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła prawa do renty rodzinnej E. K. po zmarłym ojcu. Po odmowie przyznania świadczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzja ta została utrzymana w mocy przez Sąd Okręgowy, a następnie przez Sąd Apelacyjny. Kluczowym elementem sporu była data powstania całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawczyni, od której zależało prawo do renty rodzinnej. Sąd Okręgowy, opierając się na opiniach biegłych lekarzy, ustalił, że całkowita niezdolność do pracy powstała we wrześniu 2009 r., co oznaczało, że wnioskodawczyni nie spełniała przesłanek ustawowych do uzyskania renty rodzinnej po ojcu, ponieważ nie była już uczennicą ani nie ukończyła 16 roku życia. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podzielając ustalenia sądu pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej E. K. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 286 k.p.c., przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych o dopuszczenie opinii uzupełniających biegłych lub opinii innych biegłych, którzy mieliby odnieść się do dokumentacji medycznej oraz wcześniejszych orzeczeń lekarzy orzeczników ZUS wskazujących na całkowitą niezdolność do pracy w okresach do ukończenia 16 roku życia lub do zakończenia nauki. Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za zasadną, wskazując na naruszenie art. 286 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. Podkreślono, że sąd ma obowiązek dopuścić dowód z dodatkowej opinii biegłych, gdy opinia złożona do sprawy zawiera istotne braki lub sprzeczności. W tej sprawie opinie biegłych nie wyjaśniły w sposób wystarczający kwestii całkowitej niezdolności do pracy z uwagi na cukrzycę, a sąd drugiej instancji pominął istotne dowody w postaci orzeczeń lekarza orzecznika ZUS, które pozostawały w opozycji do opinii biegłych. Z tego powodu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie, że sąd ma obowiązek dopuścić dowód z dodatkowej opinii biegłych, gdy opinia zawiera braki lub sprzeczności, a także w sytuacji pominięcia przez sąd istotnych dowodów, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki postępowania dowodowego w sprawach rentowych i oceny dowodów z opinii biegłych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i czy miał obowiązek dopuścić dowód z opinii uzupełniającej biegłych lub opinii innych biegłych, gdy strona zgłaszała istotne zastrzeżenia do opinii biegłych i wnioskowała o odniesienie się do innych dowodów (orzeczeń lekarza orzecznika ZUS)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd drugiej instancji naruszył art. 286 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c., nie przeprowadzając dowodu z opinii uzupełniającej biegłych lub opinii innych biegłych, mimo istnienia potrzeby wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie daty powstania całkowitej niezdolności do pracy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że dowód z opinii biegłego ma szczególny charakter, a sąd ma obowiązek dopuścić dowód z dodatkowej opinii, gdy opinia złożona do sprawy zawiera istotne braki, sprzeczności lub nie wyjaśnia istotnych okoliczności. W tej sprawie opinie biegłych nie wyjaśniły w pełni kwestii niezdolności do pracy z powodu cukrzycy, a sąd pominął istotne dowody w postaci orzeczeń lekarza orzecznika ZUS, które mogłyby wpłynąć na ustalenie daty powstania niezdolności do pracy.

Czy ustalenie daty powstania całkowitej niezdolności do pracy przez biegłych sądowych jest dla sądu bezwzględnie wiążące w kontekście oceny prawa do renty rodzinnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ustalenie całkowitej niezdolności do pracy jako przesłanki do uzyskania renty rodzinnej ma znaczenie prawne, a ostateczna ocena należy do sądu przy uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że choć opinie biegłych są ważnym dowodem, to ostateczna ocena prawna, w tym ustalenie, czy dana okoliczność (jak całkowita niezdolność do pracy) powstała w określonym czasie i ma znaczenie prawne, należy do sądu.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
E. K.

Strony

NazwaTypRola
E. K.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznychinstytucjaorgan rentowy

Przepisy (12)

Główne

ustawa emerytalna art. 68 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa przesłanki nabycia prawa do renty rodzinnej, w tym wymóg powstania całkowitej niezdolności do pracy do ukończenia 16 roku życia lub do ukończenia nauki.

k.p.c. art. 286

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek sądu dopuszczenia dowodu z dodatkowej opinii biegłych, gdy zachodzi potrzeba.

Pomocnicze

ustawa emerytalna art. 114 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dotyczy wniosku o ponowne ustalenie prawa do świadczeń.

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 278 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dowód z opinii biegłych w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.

k.p.c. art. 398 § 13

Kodeks postępowania cywilnego

Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 398 § 15

Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 108 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

k.p.c. art. 398 § 21

Kodeks postępowania cywilnego

Zastosowanie przepisów o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.

ustawa emerytalna art. 65 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dotyczy ustalania prawa do renty.

ustawa emerytalna art. 12 § 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dotyczy okresów, w których powstaje niezdolność do pracy.

ustawa emerytalna art. 14 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dotyczy ustalania daty powstania niezdolności do pracy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 286 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłych lub opinii innych biegłych, mimo istnienia potrzeby wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie daty powstania całkowitej niezdolności do pracy. • Pominięcie przez Sąd Apelacyjny istotnych dowodów w postaci orzeczeń lekarza orzecznika ZUS, które mogłyby wskazywać na powstanie całkowitej niezdolności do pracy we wcześniejszych okresach.

Godne uwagi sformułowania

Dowód z opinii biegłego ma szczególny charakter, gdyż korzysta się z niego w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. • Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dodatkowej opinii tych samych lub innych biegłych, gdy zachodzi tego potrzeba, a więc wówczas, gdy opinia złożona do sprawy zawiera istotne braki, sprzeczności, względnie nie wyjaśnia istotnych okoliczności.

Skład orzekający

Romualda Spyt

przewodniczący, sprawozdawca

Jolanta Frańczak

członek

Zbigniew Korzeniowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że sąd ma obowiązek dopuścić dowód z dodatkowej opinii biegłych, gdy opinia zawiera braki lub sprzeczności, a także w sytuacji pominięcia przez sąd istotnych dowodów, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania dowodowego w sprawach rentowych i oceny dowodów z opinii biegłych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe dla prawa do świadczeń mogą być szczegóły medyczne i proceduralne, a także jak ważna jest rola Sądu Najwyższego w zapewnieniu prawidłowego postępowania dowodowego.

Czy opinia biegłego zawsze przesądza o losach renty? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy można żądać dodatkowych dowodów.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Cytowane w odpowiedziach

Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst