I UK 41/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wnioskodawczyni K. O., która prowadziła działalność gospodarczą i podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, wnioskodawczyni zaszła w kolejną ciążę i była niezdolna do pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania zasiłku chorobowego, twierdząc, że dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustało z chwilą rozpoczęcia pobierania zasiłku macierzyńskiego i nie zostało wznowione. Sąd Rejonowy w O. przychylił się do stanowiska ZUS. Sąd Okręgowy w O. zmienił wyrok, uwzględniając apelację wnioskodawczyni. Sąd Okręgowy uznał, że istnieją podstawy do przywrócenia wnioskodawczyni terminu do złożenia wniosku o ponowne objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym oraz do opłacenia składek. Sąd drugiej instancji podkreślił, że w przypadku kobiety w ciąży, wykładnia przepisów ustawy systemowej powinna uwzględniać szczególną ochronę matki wynikającą z art. 71 ust. 2 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 października 2019 r. oddalił skargę kasacyjną ZUS. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie uzasadniają jej wniosków. Podkreślono, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował przepisy, uwzględniając konstytucyjną ochronę matki. Sąd Najwyższy wskazał również na rozbieżności w orzecznictwie dotyczące ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w przypadku pobierania zasiłku macierzyńskiego, ale zaznaczył, że w tej konkretnej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej nie podważały rozstrzygnięcia sądu niższej instancji. Sąd Najwyższy podkreślił znaczenie pouczenia przez organ rentowy o konsekwencjach prawnych oraz możliwość uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do opłacenia składek w sytuacjach, gdy skutki odmowy byłyby szczególnie dotkliwe, a wykładnia przepisów uwzględniała ochronę konstytucyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ubezpieczenia chorobowego osób prowadzących działalność gospodarczą w kontekście ciąży i zasiłku macierzyńskiego, z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych.
Orzeczenie opiera się na specyficznej wykładni uwzględniającej ochronę konstytucyjną matki w ciąży. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach bez elementu ciąży lub gdy brak jest szczególnych okoliczności uzasadniających przywrócenie terminów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osobie prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, objętej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, przysługuje prawo do zasiłku chorobowego po zakończeniu okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego, jeśli nie złożyła ponownego wniosku o objęcie ubezpieczeniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo do zasiłku chorobowego może przysługiwać, jeśli sąd przywróci termin do złożenia wniosku o objęcie ubezpieczeniem i opłacenia składek, uwzględniając szczególną ochronę matki wynikającą z Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy przywrócił terminy do objęcia ubezpieczeniem i opłacenia składek, powołując się na art. 71 ust. 2 Konstytucji RP (ochrona matki). Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają tego rozstrzygnięcia, a wykładnia prawa uwzględniała konstytucyjne zasady.
Czy rozpoczęcie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą powoduje ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego?
Odpowiedź sądu
Według uchwały siedmiu sędziów SN III UZP 2/19, tak, powoduje ustanie ubezpieczenia. Jednakże w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy rozstrzygnął pozytywnie o ubezpieczeniu po zakończeniu zasiłku macierzyńskiego, a zarzuty skargi kasacyjnej nie podważyły tego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odniósł się do uchwały III UZP 2/19, która stwierdza ustanie ubezpieczenia chorobowego w takiej sytuacji. Niemniej jednak, w tej konkretnej sprawie, rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego o przywróceniu terminów i przyznaniu prawa do zasiłku, oparte na wykładni konstytucyjnej, nie zostało skutecznie podważone przez skargę kasacyjną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. O. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
ustawa systemowa art. 14 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis ten, w kontekście kobiety w ciąży, powinien być interpretowany z uwzględnieniem szczególnej ochrony matki wynikającej z art. 71 ust. 2 Konstytucji RP, co może uzasadniać przywrócenie terminu do złożenia wniosku o objęcie ubezpieczeniem i opłacenia składek.
Konstytucja RP art. 71 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis ten stanowi o szczególnej ochronie matki przed i po urodzeniu dziecka, co powinno być uwzględniane przy wykładni przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych.
Pomocnicze
ustawa zasiłkowa art. 6 § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
ustawa systemowa art. 14 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Pierwotna wersja przepisu dotyczyła przywrócenia terminu do opłacenia składki, obecnie stanowi o wyrażeniu zgody na opłacenie składki po terminie. Sąd Okręgowy nie przywrócił terminu w rozumieniu pierwotnej wersji, lecz przywrócił termin do złożenia wniosku i opłacenia składek na podstawie wykładni konstytucyjnej.
ustawa systemowa art. 9 § 1c
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 14 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 11 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 477 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia przepisów ustawy systemowej z uwzględnieniem art. 71 ust. 2 Konstytucji RP (ochrona matki) uzasadnia przywrócenie terminu do objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym i opłacenia składek w sytuacji kobiety w ciąży po zakończeniu zasiłku macierzyńskiego. • Brak formalnego wniosku o przywrócenie terminu nie był przeszkodą do zmiany decyzji, gdy sąd rozstrzygał sprawę główną. • Przekonanie wnioskodawczyni o ciągłości ubezpieczenia nie musiało być bezzasadne, zwłaszcza w świetle wcześniejszego orzecznictwa SN dopuszczającego taką możliwość.
Odrzucone argumenty
ZUS argumentował, że dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustało z chwilą rozpoczęcia pobierania zasiłku macierzyńskiego i nie zostało wznowione. • Zarzuty skargi kasacyjnej ZUS dotyczyły naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej, art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej oraz art. 477^9 i 477^14 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
w przypadku kobiety w ciąży wykładnia art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej powinna uwzględniać wynikającą z art. 71 ust. 2 Konstytucji RP szczególną ochronę matki przed i po urodzeniu dziecka. • powodowałoby to dla odwołującej dotkliwe skutki, gdyż oznaczałoby ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i utratę zasiłku chorobowego w okresie ciąży. • dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie ustaje z chwilą rozpoczęcia zasiłku macierzyńskiego.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący
Jolanta Frańczak
członek
Zbigniew Korzeniowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ubezpieczenia chorobowego osób prowadzących działalność gospodarczą w kontekście ciąży i zasiłku macierzyńskiego, z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznej wykładni uwzględniającej ochronę konstytucyjną matki w ciąży. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach bez elementu ciąży lub gdy brak jest szczególnych okoliczności uzasadniających przywrócenie terminów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony praw kobiet w ciąży w kontekście ubezpieczeń społecznych i działalności gospodarczej, pokazując, jak prawo konstytucyjne wpływa na interpretację przepisów ustawowych.
“Ciąża po macierzyńskim: Sąd Najwyższy chroni prawo do zasiłku chorobowego!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.