I UK 318/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie sędziego Bohdana Bieńka rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez A. H. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 20 marca 2018 r., który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w K. i oddalił odwołanie A. H. oraz T. Sp. z o.o. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. Decyzja ZUS stwierdzała, że A. H. jako pracownik T. Sp. z o.o. nie podlegała pracowniczym ubezpieczeniom społecznym w określonym okresie. Sąd Apelacyjny uznał stan faktyczny za bezsporny i stwierdził, że umowa o pracę była pozorna, co przeczy istotnym cechom stosunku pracy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także podniosła zarzut istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego rozkładu ciężaru dowodu w sprawach z udziałem ZUS. Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazał, że katalog przesłanek do merytorycznego rozpoznania skargi jest zamknięty. Stwierdził, że dorobek orzeczniczy Sądu Najwyższego w sprawach z udziałem organu rentowego jest obszerny i jasno wyjaśnia mechanizm stosowania art. 6 k.c., w tym rozkład ciężaru dowodu. Podkreślono, że na organie rentowym spoczywa ciężar dowodu w przypadku kwestionowania tytułu zgłoszenia do ubezpieczenia. Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzi istotne zagadnienie prawne ani oczywista zasadność skargi kasacyjnej, a brak zadowolenia strony z wyniku postępowania nie stanowi przesłanki do uwzględnienia skargi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie rozkładu ciężaru dowodu w sprawach o podleganie pracowniczym ubezpieczeniom społecznym, zwłaszcza w kontekście pozornych umów o pracę.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ rentowy kwestionuje istnienie stosunku pracy po wcześniejszym przyjmowaniu składek. Nie dotyczy sytuacji, gdy od początku istniały wątpliwości co do tytułu ubezpieczenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sprawie o podleganie pracowniczym ubezpieczeniom społecznym, w której organ rentowy kwestionuje istnienie stosunku pracy, na organie rentowym spoczywa ciężar dowodu wykazania pozorności umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sprawach, w których organ rentowy przyjął zgłoszenie do ubezpieczenia pracowniczego i nie kwestionował tytułu zgłoszenia oraz przyjmował składki, spoczywa na nim ciężar dowodu, że strony umowy o pracę złożyły fikcyjne oświadczenia woli.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na ustalone orzecznictwo, w tym wyrok z dnia 15 lutego 2007 r., I UK 269/06, wskazał, że na organie rentowym spoczywa ciężar dowodu w przypadku kwestionowania istnienia stosunku pracy, jeśli wcześniej przyjmował składki. Podkreślono, że rozkład ciężaru dowodu ma znaczenie, gdy istotne fakty nie zostaną udowodnione, a w przypadku ustalenia tych faktów, podlegają one ocenie z punktu widzenia prawa materialnego.
Czy brak zadowolenia strony z wyniku postępowania stanowi przesłankę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu oczywistej zasadności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam brak zadowolenia strony z wyniku postępowania nie realizuje przesłanki oczywistego naruszenia prawa, która jest podstawą do przyjęcia skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że nie można doszukać się podstaw spełniających warunki z art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c. (oczywista zasadność skargi). Wskazano, że prawo materialne stosuje się do prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych, a skoro Sąd Apelacyjny ustalił, że mimo sporządzenia umowy o pracę nie doszło do faktycznego jej wykonywania, a argumentacja ta odpowiada regułom interpretacyjnym, to nie zachodzi konieczność szerszego przekonywania o braku oczywistego naruszenia prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. H. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| T. Spółki z o.o. w B. | spółka | płatnik składek |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis stanowiący podstawę prawną do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 83
Kodeks cywilny
Dotyczy pozorności oświadczenia woli, które strony składają dla pozoru. Sąd Apelacyjny uznał, że umowa o pracę była pozorna, co przeczy istotnym cechom umowy o pracę.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Dotyczy rozkładu ciężaru dowodu. Sąd Najwyższy analizował, na kim spoczywa ciężar dowodu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, gdy kwestionowane jest istnienie stosunku pracy.
ustawa systemowa art. 6 § 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa, kto podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. W kontekście sprawy, dotyczy podlegania pracowniczym ubezpieczeniom społecznym.
ustawa systemowa art. 11
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. W kontekście sprawy, odnosi się do wynagrodzenia jako podstawy wymiaru.
ustawa systemowa art. 12
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy okresów, za które należne są składki na ubezpieczenia społeczne. W kontekście sprawy, odnosi się do okresu zatrudnienia.
ustawa systemowa art. 6 § 1 pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy podlegania ubezpieczeniom społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy o pracę. Sąd Apelacyjny wskazał, że okoliczności mogą przeczyć istotnym cechom umowy o pracę.
k.p.c. art. 398^9 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w tym istnienie istotnego zagadnienia prawnego. Skarżący powołał się na tę podstawę.
k.p.c. art. 398^9 § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w tym oczywistą zasadność skargi. Skarżący powołał się na tę podstawę.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definiuje stosunek pracy, wskazując na jego istotne cechy. Sąd Apelacyjny uznał, że okoliczności sprawy przeczą tym cechom.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny pominął przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 83 k.c. • Sąd Apelacyjny niewłaściwie zastosował art. 6 k.c. • W sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące rozkładu ciężaru dowodu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. • Aktualna praktyka przerzucająca ciężar obalania twierdzeń organu rentowego na odwołującego sprzeciwia się art. 6 k.c.
Godne uwagi sformułowania
sama umowa o pracę nie przesądza o zawarciu stosunku pracy • zgromadzone osobowe źródła dowodowe nie są spójne i konsekwentne • powyższe okoliczności świadczą o pozorowaniu pracy • nie podlega pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu osoba, która zawarła umowę o pracę dla pozoru • sam brak zadowolenia strony z wyniku postępowania nie realizuje przesłanki oczywistego naruszenia prawa
Skład orzekający
Bohdan Bieniek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie rozkładu ciężaru dowodu w sprawach o podleganie pracowniczym ubezpieczeniom społecznym, zwłaszcza w kontekście pozornych umów o pracę."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ rentowy kwestionuje istnienie stosunku pracy po wcześniejszym przyjmowaniu składek. Nie dotyczy sytuacji, gdy od początku istniały wątpliwości co do tytułu ubezpieczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia rozkładu ciężaru dowodu w sprawach ZUS, co jest kluczowe dla wielu ubezpieczonych i płatników składek. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje pozorne umowy o pracę.
“Pozorna umowa o pracę a ciężar dowodu w ZUS – co musisz wiedzieć?”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.