I UK 269/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z 26 stycznia 2018 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. ustalił niższe podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla M. B. za okres od września do listopada 2017 roku, uznając zmiany w umowie o pracę z lipca 2017 roku, które podwyższyły jej wynagrodzenie do 4250 zł brutto i zwiększyły wymiar etatu do pełnego, za nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Organ rentowy argumentował, że doszło do naruszenia zasady sprawiedliwości i solidaryzmu społecznego poprzez świadome osiąganie nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych. M. B. wniosła odwołanie, przedstawiając dowody na faktyczne wykonywanie obowiązków, w tym nagrania z monitoringu i korespondencję e-mailową, a także wskazując, że przepisy nie zabraniają zatrudniania członków rodziny ani swobody w ustalaniu wynagrodzenia. Sąd uznał odwołanie za uzasadnione. Sąd podkreślił, że jest związany granicami zaskarżenia decyzji organu rentowego. Kluczowym spornym zagadnieniem było ustalenie, czy wynagrodzenie w kwocie 4250 zł brutto było ustalane wyłącznie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, mimo faktycznego wykonywania pracy na ¼ etatu za 622 zł. Sąd odwołał się do przepisów Kodeksu pracy i Kodeksu cywilnego (art. 353¹ i 58 k.c. w zw. z art. 300 k.p.), wskazując, że autonomia stron w kształtowaniu stosunku pracy podlega ochronie, o ile nie narusza ustawy ani zasad współżycia społecznego. Podkreślono, że ciężar dowodu spoczywa na organie rentowym, który musi wykazać, że wynagrodzenie było fikcyjne lub sprzeczne z prawem. W ocenie sądu, organ rentowy nie sprostał temu ciężarowi. Zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków (niezwiązanych z pracownicą), potwierdził znaczące zwiększenie obowiązków M. B. w połowie 2017 roku, związane z przejęciem obsługi sklepów i obowiązków innej pracownicy. Sąd uznał, że zarzuty organu rentowego o pozorności zmian i sprzeczności z zasadami współżycia społecznego nie znalazły potwierdzenia w dowodach. Sam fakt przejścia na zwolnienie lekarskie krótko po aneksowaniu umowy nie był wystarczającą przesłanką do podważenia ustaleń stron, zwłaszcza że prawidłowość zwolnień nie była kwestionowana. Sąd zmienił decyzję ZUS, uznając, że wynagrodzenie w kwocie 4250 zł brutto było adekwatne do rodzaju i zakresu obowiązków pracowniczych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie ciężaru dowodu w sprawach ZUS, możliwość ingerencji ZUS w wysokość wynagrodzenia, zasady oceny zgodności umowy o pracę z zasadami współżycia społecznego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie organ rentowy kwestionuje wysokość wynagrodzenia i podstawę wymiaru składek, a pracownik przedstawia dowody na faktyczne wykonywanie pracy i zasadność wynagrodzenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zmiana warunków umowy o pracę, polegająca na podwyższeniu wynagrodzenia i wymiaru etatu, może zostać uznana za nieważną jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, jeśli organ rentowy twierdzi, że została dokonana w celu uzyskania nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ rentowy nie udowodni w sposób przekonujący, że zmiana ta była pozorna lub sprzeczna z prawem, a zebrany materiał dowodowy potwierdza faktyczne wykonywanie pracy i zasadność ustalonego wynagrodzenia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na organie rentowym, który musi wykazać fikcyjność lub sprzeczność umowy z prawem. W tym przypadku organ nie przedstawił wystarczających dowodów, a zeznania świadków i dokumentacja potwierdziły zasadność zmian.
Jaki jest rozkład ciężaru dowodu w sprawach dotyczących kwestionowania przez organ rentowy podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu spoczywa na organie rentowym, który musi udowodnić fakty uzasadniające zmianę decyzji, w tym przypadku, że wynagrodzenie zostało ustalone fikcyjnie lub w celu obejścia prawa.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych, jeśli organ rentowy wydaje decyzję zmieniającą sytuację prawną ubezpieczonego, to organ ten powinien wykazać uzasadniające ją przesłanki faktyczne.
Czy fakt przejścia pracownika na zwolnienie lekarskie w krótkim czasie po aneksowaniu umowy o pracę, podwyższającej wynagrodzenie, może stanowić podstawę do uznania tej zmiany za nieważną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt przejścia na zwolnienie lekarskie nie jest wystarczającą przesłanką do odmowy wypłaty świadczeń lub wypłaty ich w niższej wysokości, jeśli prawidłowość zwolnień nie jest kwestionowana, a organ rentowy nie udowodnił, że przyszła choroba była przewidziana i wykorzystana do aneksu.
Uzasadnienie
Sąd zaznaczył, że ustawodawca nie przewidział takiej przesłanki do odmowy świadczeń, w przeciwieństwie do sytuacji osób prowadzących działalność gospodarczą. Brak dowodów na przewidzenie przyszłej choroby przez strony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | ubezpieczona/odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy/pozwany |
| spółka akcyjna (...) | spółka | płatnik składek/popierający odwołanie |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Treść stosunku pracy lub jego cel nie może sprzeciwiać się właściwości (naturze) tego stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy o pracę sprzeczne z ustawą albo mające na celu jej obejście są nieważne, a sprzeczne z zasadami współżycia społecznego - nieważne bezwzględnie.
ustawa systemowa art. 6 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składki z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy oparta jest na przychodzie.
ustawa systemowa art. 18 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składki z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy oparta jest na przychodzie.
ustawa systemowa art. 20 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składki z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy oparta jest na przychodzie.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd zmienia decyzję organu rentowego, jeśli uzna ją za niezasadną.
k.p. art. 13
Kodeks pracy
Prawo pracownika do godziwego wynagrodzenia.
k.p. art. 78 § § 1
Kodeks pracy
Wynagrodzenie powinno odpowiadać w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom, uwzględniać ilość i jakość świadczonej pracy.
Pomocnicze
k.p. art. 18 § § 1
Kodeks pracy
Semiimperatywne normy prawa pracy ograniczają swobodę stron tylko co do minimum świadczeń.
ustawa systemowa art. 86 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Upoważnia Zakład Ubezpieczeń Społecznych do kontroli wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń przez płatników składek.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązuje zasada kontradyktoryjności i dowodzenia swoich twierdzeń przez stronę.
u.p.d.o.f. art. 12 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definiuje przychód jako podstawę wymiaru składek.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy nie udowodnił, że zmiana warunków umowy o pracę była pozorna lub sprzeczna z prawem. • Zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i dokumentacja, potwierdził faktyczne wykonywanie pracy przez M. B. i zasadność ustalonego wynagrodzenia. • Sam fakt przejścia na zwolnienie lekarskie po aneksowaniu umowy nie jest podstawą do uznania zmiany za nieważną. • Wynagrodzenie w kwocie 4250 zł brutto było adekwatne do rodzaju i zakresu obowiązków pracowniczych.
Odrzucone argumenty
Zmiana warunków umowy o pracę była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i miała na celu uzyskanie nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych. • Wynagrodzenie w kwocie 4250 zł brutto było rażąco wysokie i nieadekwatne do pracy na ¼ etatu.
Godne uwagi sformułowania
ciężar dowodu spoczywa na organie rentowym • nie jest dopuszczalne obniżanie wynagrodzeń ustalonych przez strony stosunku pracy tylko dlatego, że są one – zdaniem ZUS, czy sądu – zbyt wysokie • żaden taki obiektywny wzorzec bowiem nie istnieje, a ustawodawca określił wyłącznie dolną granicę wynagrodzenia ze stosunku pracy, nie ustalając żadnej jego górnej granicy • wynagrodzenie godziwe nie może być więc w szczególności utożsamiane wyłącznie z wynagrodzeniem godziwym z punktu widzenia interesu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie ciężaru dowodu w sprawach ZUS, możliwość ingerencji ZUS w wysokość wynagrodzenia, zasady oceny zgodności umowy o pracę z zasadami współżycia społecznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie organ rentowy kwestionuje wysokość wynagrodzenia i podstawę wymiaru składek, a pracownik przedstawia dowody na faktyczne wykonywanie pracy i zasadność wynagrodzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważna jest dokumentacja i dowody w sporach z ZUS, a także jak sąd interpretuje zasady współżycia społecznego w kontekście prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Pokazuje też, że ZUS nie może arbitralnie ustalać wysokości wynagrodzeń.
“ZUS nie może arbitralnie obniżać wynagrodzeń! Sąd Najwyższy staje w obronie pracownika.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.