I UK 15/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Apelacyjnego w K., który przyznał E. P. prawo do emerytury. Sprawa dotyczyła kwalifikacji pracy wnioskodawcy jako traktorzysty w Rolniczej Spółdzielni Kółek Rolniczych (SKR) jako pracy w szczególnych warunkach, co jest warunkiem nabycia prawa do wcześniejszej emerytury. ZUS odmówił przyznania emerytury, argumentując brak wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999 r. Sąd pierwszej instancji oddalił odwołanie, uznając, że praca traktorzysty nie była stale i w pełnym wymiarze wykonywana w szczególnych warunkach, zwłaszcza w kontekście rozróżnienia prac transportowych od polowych. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, przyznając prawo do emerytury i uznając pracę traktorzysty za pracę w szczególnych warunkach niezależnie od rodzaju wykonywanych czynności. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną ZUS, uznał ją za zasadną. Wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego przez Sąd Apelacyjny. Podkreślił, że prawo do emerytury w niższym wieku jest przywilejem i przepisy należy wykładać ściśle. Kluczowe znaczenie ma rodzaj faktycznie wykonywanej pracy i jej kwalifikacja pod konkretne pozycje z rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. Sąd Najwyższy rozróżnił pracę traktorzysty wykonującą prace polowe od pracy w transporcie, wskazując, że tylko ta druga, wykonywana stale i w pełnym wymiarze, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów. Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów kwalifikacji pracy traktorzysty jako pracy w szczególnych warunkach dla celów emerytalnych, rozróżnienie prac polowych od transportowych.
Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach w kontekście zatrudnienia w rolniczych spółdzielniach i pracy traktorzysty.
Zagadnienia prawne (2)
Czy praca traktorzysty, wykonywana w ramach prac polowych i transportowych w Rolniczej Spółdzielni Kółek Rolniczych, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach uprawniającą do wcześniejszej emerytury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, praca traktorzysty wykonująca prace polowe nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów, chyba że stanowi integralną część prac transportowych wykonywanych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił pracę traktorzysty wykonującą prace polowe od pracy w transporcie. Stwierdził, że tylko praca transportowa, wykonywana stale i w pełnym wymiarze, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach. Prace polowe wykonywane przez traktorzystę nie są z natury rzeczy pracami w szczególnych warunkach, chyba że stanowią incydentalny lub uboczny element szerszego zakresu prac transportowych.
Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy dotyczące pracy w szczególnych warunkach, przyznając prawo do emerytury wnioskodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Apelacyjny dokonał błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny naruszył przepisy prawa materialnego, błędnie kwalifikując pracę traktorzysty jako pracę w szczególnych warunkach bez uwzględnienia rozróżnienia na prace polowe i transportowe oraz wymogu stałego i pełnowymiarowego charakteru pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 184 § 1 i 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa warunki nabycia prawa do emerytury dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., w tym wymóg osiągnięcia wieku emerytalnego i okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach.
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 1, 2 i 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definiuje pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach i odsyła do przepisów dotychczasowych (rozporządzenia) w celu określenia szczegółowych przesłanek nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku.
rozp. RM art. 4 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Określa, jakie prace są uznawane za prace w szczególnych warunkach, w tym wymienia stanowisko traktorzysty w dziale VIII (transport i łączność).
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje kompetencje sądu odwoławczego do zmiany lub uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje kompetencje sądu odwoławczego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje podstawy uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje kwestię orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje kwestię orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez Sąd Apelacyjny. • Nieuzasadnione zaliczenie do stażu pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia jako kierowcy ciągnika. • Praca traktorzysty wykonująca prace polowe nie jest pracą w szczególnych warunkach, w przeciwieństwie do pracy w transporcie.
Godne uwagi sformułowania
Prawo to stanowi przywilej i odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 27 ustawy, a zatem regulujące je przepisy należy wykładać w sposób gwarantujący zachowanie celu uzasadniającego to odstępstwo. • Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. • Nie można twierdzić, że praca kierującego ciągnikiem jest zawsze pracą „w transporcie”. Praca kierującego ciągnikiem rolniczym zasadniczo nie jest pracą „w transporcie”, gdyż kierujący niczego nie transportuje, lecz wykonuje za pomocą ciągnika prace polowe.
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
przewodniczący
Beata Gudowska
członek
Piotr Prusinowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów kwalifikacji pracy traktorzysty jako pracy w szczególnych warunkach dla celów emerytalnych, rozróżnienie prac polowych od transportowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach w kontekście zatrudnienia w rolniczych spółdzielniach i pracy traktorzysty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego prawa do emerytury i jego ograniczeń wynikających z interpretacji przepisów o pracy w szczególnych warunkach, co jest istotne dla wielu osób pracujących w sektorze rolniczym lub podobnych.
“Czy praca traktorzysty w polu to praca w szczególnych warunkach? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe rozróżnienie dla prawa do emerytury.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.