I SAB/Wa 162/20

I SAB/Wa 162/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Apostolidis /sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska /przewodniczący/
Monika Sawa
Symbol z opisem
6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1087/21 - Wyrok NSA z 2023-08-04
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149 par. 1, 1a i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie rozpoznania sprawy przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa do nieruchomości: 1. zobowiązuje Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej do rozpoznania sprawy dotyczącej przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], objętej wykazem hipotecznym [...], kataster [...], spis [...],[...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skargą z [...] maja 2020 r. Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta miasta [...], dalej "Skarżący",- wniósł o stwierdzenie bezczynności w prowadzeniu przez Ministra Finansów postępowania znak: [...] i
- zobowiązanie Ministra Finansów do bezzwłocznego wydania aktu;
- stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
-zwrot kosztów postępowania;
-rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Jak wynika z uzasadnienia skargi i odpowiedzi na skargę Minister Finansów [...] sierpnia 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zastosowania ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. Nr. 12, poz. 65).
Zdaniem Skarżącego organ dopuścił się przewlekłości/bezczynności gdyż czynności w sprawie były podejmowane w znacznych odstępach czasu a postępowanie nie zostało zakończone w terminie o jakim mowa w art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U.2020.256), dalej "k.p.a.". Bezczynność na charakter rażący ponieważ organ zaczął działać dopiero po 18 miesiącach od wszczęcia postępowania administracyjnego a konieczność przetłumaczenia korespondencji mająca uzasadniać przedłużenie terminu do zakończenia sprawy wskazuje na podejmowanie czynności pozornych mającej na celu uzasadnienie wielomiesięcznej bezczynności. Organ nie informował o także o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że:
- sprawa miała charakter skomplikowany i wymagała szczegółowej analizy dokumentów i aktów prawnych a organ miał obowiązek wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i kompleksowej jego oceny;
- tego rodzaju postępowanie było jednym z kilkuset prowadzonych przez Ministra Finansów;
-organ nie lekceważył podstawowych obowiązków wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego i podejmował czynności znajdujące uzasadnienie przedłużenia toku postępowania;
Skarżąca [...] marca 2020 r. skierowała do Ministra Finansów wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "ppsa.". Zgodnie z tą normą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019 poz. 2167 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarżąca zarzuca organowi bezczynność w niezakończeniu wszczętego z urzędu [...] sierpnia 2017 r. postępowania dotyczącego przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul [...], objętej wykazem hipotecznym lwh [...],kataster [...],spis [...], kw [...].
Skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa (pismo z [...] marca 2020r.) W odpowiedzi na to pismo organ określił termin zakończenia sprawy na 31 sierpnia 2020 r., wskazując jednocześnie że zachodzi konieczność pozyskania aktualnych danych adresowych W. A. S.. Była to ostatnia czynność podjęta przez organ w niniejszej sprawie do dnia wydania niniejszego orzeczenia
Postępowanie wywołane skargą na bezczynność/przewlekłość ma na celu spowodowanie aby organ bez zbędnej zwłoki wydał decyzję merytoryczną. Przepis art. 149 P.p.s.a. chroni więc w tym wypadku stronę postępowania dając możliwość "zmuszenia" strony do wydania decyzji – art. 149 § 1 zd. 1 P.p.s.a.
Podkreślić należy że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności proceduralnych, przewidzianych w obowiązujących przepisach prawa, nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. W konsekwencji zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc zobowiązanym do wydania np. decyzji lub innego aktu administracyjnego, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. W każdym wypadku ocenie podlega konkretna sprawa i jej okoliczności faktyczne w szczególności stopień jej złożoności. (por. wyrok WSA w Warszawie z 24 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SAB/3/17 w LEX nr 2287034).
Terminy wydania aktu określa art. 35 kpa. Do jednego miesiąca – gdy postępowanie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i do dwóch miesiące gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana (art. 35 § 3 kpa).
Jak wynika z akt sprawy od wszczęcia postępowania z urzędu w dniu [...] sierpnia 2017 r. Organ [...] sierpnia 2017 r. wystosował pismo do Biura Przejmowania Mienia i Rewindykacji Urzędu Miasta [...] w sprawie m.in. przekazania dokumentów lub innych dowodów stwierdzających podstawę i datę przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. zwrócono się do Sądu Okręgowego w [...] o nadesłanie wskazanych dokumentów dotyczących niniejszej nieruchomości, oraz pismem z tego samego dnia tj. Z [...] stycznia 2018 r. wezwano stronę postępowania W. A. B. (S.) zamieszkałą za granicą do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce.
Od tej daty aż do otrzymania wezwania do usunięcia naruszenia prawa organ nie podejmował żadnych czynności ani nie informował o przyczynach niezałatwienia sprawy, do czego zobowiązany był przepisem art. 36 § 1 kpa. To uczynił dopiero pismem z [...] czerwca 2020 r. wskazując termin załatwienia sprawy na 31 sierpnia 2020r., który również nie został dotrzymany.
Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że organ poza w/w nielicznymi czynnościami aż do zawiadomienia o przedłużeniu czasu trwania postępowania pismem z [...] czerwca 2020 r. a więc przez blisko 2,5 roku (wyłączając zawieszenie terminów z powodu wprowadzenia stanu epidemii Covid) nie podjął żadnej czynności w sprawie.
W ocenie Sądu organ dopuścił się więc w niniejszej sprawie bezczynności, albowiem Minister Finansów przekroczył ustawowy termin na rozpatrzenie sprawy oraz nie zastosował się do obowiązku przewidzianego w art. 36 kpa.
Przepis art. 149 § 1a ppsa zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenie czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O bezczynności z rażącym naruszeniem prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). W ocenie Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie występuje ponieważ przez znaczny upływ czasu organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie i nie informował o tym strony. Oznacza to, że organ dopuścił się rażącego naruszenia ww. przepisów postępowania a naruszenie to nie było niczym usprawiedliwione. Świadczyło o braku woli do nie podejmowania czynności w sprawie.
Sąd dokonując oceny bezczynności organu uwzględnił okoliczność, że zgodnie z art. 15 zzs ust. 1 pkt 6) ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 i poz. 567) oraz ustawą nowelizującą z 31 marca 2020 r. (Dz. U. Nr 568) w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów w postępowaniach administracyjnych ulega zawieszeniu na ten okres (tj. od 14 marca 2020 r.). Natomiast zgodnie z art. 15 zzs ust. 10 pkt 1) ustawy w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego lub epidemii przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. Z powyższych względów przy ocenie bezczynności organów Sąd nie uwzględnił okresu od 14 marca 2020 r.
Mając na uwadze powyższe uwarunkowania w działaniu organów administracji publicznej Sąd zobowiązał Ministra Finansów do rozpoznania wniosku w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, uznając, że jest to realny termin na załatwienie sprawy.
Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd orzekł w pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie 100 zł.