I SAB/SZ 21/25

I SAB/Sz 21/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
1. stwierdzono bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa 2. umorzono postęp.w zakr. zobowiązania organu do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art.1 ust.1, art.6, art.13, art.4,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 161 par.1 pkt 3, art. 149  par.1 , art 149 par.1 a, art. 149 par.2, , art.200, art. 205 par., art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej im. [...] w K. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, II. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w K. do rozpoznania wniosku P. N. z dnia 14 grudnia 2024 r., III. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w K. na rzecz skarżącego P. N. kwotę 117 (sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 6 stycznia 2025 r. P. N. (dalej jako: "skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył do tutejszego Sądu bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w K. (dalej "organ" lub "Dyrektor") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w związku z brakiem odpowiedzi na złożony przez niego wniosek z 14 grudnia 2024 r.
W skardze zarzucając organowi naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez brak udostępnienia pomimo upływu terminu ustawowego oraz brak poinformowania o braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w określonym ustawowo terminie ze wskazaniem powodów opóźnienia oraz nowego terminu udostępnienia informacji, skarżący wniósł o:
1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;
2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku;
3) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym;
4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 14 grudnia 2024 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres email organu znajdujący się w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych (rspo.gov.pl), tj. [...], skierował do organu wniosek o dostęp do informacji publicznej o następującej treści: "Szanowni Państwo. Na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wnoszę o informację, czy szkoła zawierała w latach 2022,2023,2024 lat umowy z kościołami lub innymi związkami wyznaniowymi lub ich osobami prawnymi. Proszę o przesłanie odpowiedzi w formacie PDF na mój adres email. Z wyrazami szacunku ".
W ocenie skarżącego, przedmiotem wniosku jest informacja publiczna, bowiem dotyczy dysponowania mieniem publicznym, jakim jest mienie należące do organu. Ponadto, organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zaś pomimo upływu terminów ustawowych, organ w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku skarżącego, jak również nie poinformował o przyczynach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznych, nie wskazał też nowego terminu załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Wyjaśniał, że na skrzynkę e-mailową szkoły w dniu 14 grudnia 2024 r. wpłynęła wiadomość z adresu [...], która była niepodpisana i zawierała prośbę o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej zawierania umów przez szkołę z kościołami, związkami wyznaniowymi lub ich osobami prawnymi w latach 2022-2024. Ze względu na nietypowy adres nadawcy oraz brak podpisu wiadomość została przeoczona i nie została zarejestrowana w systemie korespondencji szkoły. Dodatkowo, w okresie od 20 grudnia 2024 r. do 6 stycznia 2025 r. szkoła była zamknięta z powodu przerwy świątecznej, a Dyrektor przebywał w tym czasie na urlopie, co uniemożliwiło wcześniejsze odczytanie i rozpatrzenie wniosku. Z tego również powodu trudno było zachować wymagany prawem 14-dniowy termin na udzielenie odpowiedzi. Skarga na bezczynność organu została złożona przez pełnomocnika skarżącego w dniu 6 stycznia 2025 r., a dotarła do szkoły 10 stycznia 2025 r. Po otrzymaniu skargi niezwłocznie podjęto działania mające na celu odnalezienie i analizę wspomnianej wiadomości, zaś w dniu 14 stycznia 2025 r. udzielono odpowiedzi na wniosek przekazując żądane informacje publiczne. Dyrektor podkreślił, że choć doszło do formalnej zwłoki w udzieleniu odpowiedzi, to okoliczności jej powstania (przerwa świąteczna oraz przeoczenie nietypowej wiadomości) wskazują, że nie była ona wynikiem rażącego naruszenia prawa.
Do odpowiedzi na skargę załączono: kopię e-maila z dnia 14 grudnia 2024 r., notatkę służbową z dnia 10 stycznia 2025 r. informującą o odnalezieniu w skrzynce e-maila od skarżącego, kopię odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 15 stycznia 2025 r. oraz kopię wniosku urlopowego Dyrektora.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w K. polegającą na nierozpoznaniu złożonego przez niego w dniu 14 grudnia 2024 r. wniosku o udzielenie informacji publicznej w zakresie, czy szkoła zawierała w latach 2022- 2024 umowy z kościołami lub innymi związkami wyznaniowymi lub ich osobami prawnymi. Wobec czego złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 lub na przewlekłe prowadzenie postepowania w prawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a), a nadto w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 124 § 6 (§ 2).
Z kolei na mocy art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, że
z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Podkreślić przy tym należy, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (por. wyroki NSA z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1467/18 i z dnia 15 grudnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1238/16). Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu wymuszenie na organie załatwienia sprawy. Dlatego też dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.
Procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dalej "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. A zatem określenie na czym polega bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej wymaga odniesienia się do przepisów właśnie tej ustawy.
Na mocy art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw. Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p. Z dalszych przepisów u.d.i.p. wynika, że udostępnianie informacji publicznej odbywa się na wniosek i winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).
Ustawodawca nie przewidział żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Załatwienie wniosku może nastąpić także poprzez wydanie decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1). Z kolei, gdy żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, bądź zastosowanie ma odmienny tryb dostępu do informacji lub zobowiązany podmiot nie jest w jej posiadaniu, to wniosek podlega załatwieniu poprzez pisemne powiadomienie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji.
W świetle powyższego wskazać należy, że na gruncie u.d.i.p. o bezczynności możemy mówić, gdy wniosek dotyczy udzielenia informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w formie i terminach określonych w u.d.i.p.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że Dyrektor Szkoły Podstawowej w K. należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej wymienionych w art. 4 u.d.i.p., zaś żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 oraz i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Nie jest również kwestionowane, że podmiot zobowiązany w przewidzianym przez ustawodawcę 14-dniowym terminie nie udzielił żądanej informacji, ani nie dokonał w stosunku do skarżącego innych czynności w sprawie, w tym nie skierował do skarżącego pisma w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. powiadamiającego o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Tymczasem nieudzielenie informacji publicznej oraz niepowiadomienie w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. o powodach i terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, oznacza bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia (por. wyroki NSA z 14 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 1027/14 czy z dnia 18 października
2023 r. sygn. akt III OSK 1942/22).
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zobowiązany podmiot w chwili wniesienia skargi pozostawał w bezczynności. Jednakże na uwagę zasługuje tu fakt, iż bezczynność ta ustała przed dniem orzekania, skoro Dyrektor pismem z dnia 15 stycznia 2025 r. udzielił drogą elektroniczną w formacie pdf odpowiedzi na wniosek wskazując, że w latach 2022, 2023 i 2024 r. nie były zawierane przez szkołę umowy z kościołami, innymi związkami wyznaniowymi lub ich osobami prawnymi. Udzielenie takiej odpowiedzi oznacza, że postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku stało się bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenie w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nieuprawnione i niemożliwe jest bowiem zobowiązywanie organu do dokonania czynności, która została już zrealizowana, nawet jeśli przekroczony został przez organ przewidziany do tego termin. Tym niemniej taki stan nie eliminuje potrzeby stwierdzenia przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności jak i oceny, czy miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość i jaskrawość stwierdzonego naruszenia, a ocena w tej mierze powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności jak i jej powodów. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, ale musi być ono znaczne i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zwłoka w załatwieniu wniosku nie posiada cech rażącego i lekceważącego traktowania strony skarżącej i obowiązków nałożonych ustawą, skoro wynikała ona ze zwykłego przeoczenia wiadomości, która została wysłana z nietypowego adresu mailowego. Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że termin na udzielenie odpowiedzi przypadał na okres świąteczny, kiedy szkoła była zamknięta, a Dyrektor wówczas przebywał na urlopie. Co istotne Dyrektor po otrzymaniu skargi w dniu 10 stycznia 2025 r. niezwłocznie udostępnił skarżącemu żądane dane, w rezultacie czego przekroczenie terminu nie było znaczne (mieściło się w granicy jednego miesiąca tj. termin14-dniowy na udzielenie odpowiedzi na wniosek upływał z dniem 28 grudnia
2024 r., zaś odpowiedzi udzielono w dniu 15 stycznia 2025 r.).
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt I wyroku).
Z kolei w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej (pkt II wyroku).
Sąd wskazuje, że nie orzekł o wymierzeniu organowi grzywny oraz o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., gdyż sposób działania organu nie uzasadniał zastosowania z urzędu tych środków dyscyplinujących, a skarżący o nie nie wniósł.
Natomiast w przedmiocie kosztów (pkt III wyroku) orzekł stosownie do art. art. 200 i art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 117 zł, na którą to składa się uiszczony wpis (100 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Sąd orzeczonej kwoty nie powiększył o wynagrodzenie pełnomocnika uznając, że zachodzi uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a. umożliwiający odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części.
Zwrócić należy uwagę, że przed tutejszym Sądem ale także innymi sądami administracyjnymi toczyły się i nadal toczą liczne sprawy ze skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w których skarżący reprezentowany jest przez tego samego pełnomocnika, co świadczy o powtarzalności tych spraw. W tej sytuacji nie sposób uznać, aby sporządzenie skargi było czynnością czasochłonną i wymagającą specjalnego wysiłku, zwłaszcza, że jej treść była lakoniczna i stanowiła de facto proste powielenie składanych już uprzednio skarg. Nadto sama sprawa z uwagi na jej seryjność nie należała do zawiłych i skomplikowanych, a tym samym wymagających szczególnej wiedzy prawniczej. Natomiast reprezentowanie skarżącego nie wymagało też osobistego stawiennictwa pełnomocnika, gdyż rozstrzygnięcie zapadło na posiedzeniu niejawnym, co potwierdza tylko tezę o znikomym nakładzie pracy pełnomocnika. Stąd też wniosek o zasądzenie kosztów procesowych nie mógł zostać uwzględniony w całości.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.